ABD ve İran arasında olası bir barış anlaşması umutları, küresel petrol fiyatlarında keskin bir düşüşe ve Asya borsalarında yükselişe neden oldu. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hindistan ziyareti sırasında yaptığı açıklamada, müzakerecilerin masada "oldukça sağlam bir gelişme" olduğunu ve çatışmayı sona erecek bir anlaşmaya Pazartesi günü ulaşılabileceğini belirtti. Bu gelişmelerin ardından Pazartesi günü Asya işlemlerinde, küresel petrol göstergesi Brent, yüzde 5,5 düşüşle varil başına 97,90 dolara, ABD'de işlem gören ham petrol ise yüzde 5,9 düşüşle 90,93 dolara geriledi.
Hormuz Boğazı'nın Yeniden Açılması Beklentisi Piyasaları Hareketlendirdi
ABD Başkanı Donald Trump daha önce yaptığı açıklamalarda, anlaşmanın önemli bir deniz yolu olan Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını içereceğini belirtmişti. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği dar su yolu, 28 Şubat'ta başlayan çatışmaların ardından fiilen kapalı durumdaydı. Bu durumun sona ermesi beklentisiyle Japonya'nın Nikkei 225 endeksi, yüzde 3'lük bir artışla ilk kez 65.000 seviyesinin üzerine çıktı. Japonya ve Güney Kore gibi Körfez'den enerji ithalatına bağımlı ülkeler, çatışmadan özellikle etkilenmişti.
Rubio, Hindistan'ın başkenti Delhi'de yaptığı açıklamada, "Hala üzerinde çalışılan bir süreç. Dün gece haberlerimiz olabileceğini düşünmüştük. Belki bugün olabilir" dedi. Bu yorumlar, Trump'ın daha önce bir anlaşmanın yakın olduğunu ima etmesinin ardından müzakerecilere "bir anlaşmaya acele etmemeleri" talimatını verdiğini söylemesinden sonra geldi.
Trump, Cumartesi günü sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve diğer ülkelerin liderleriyle "BARIŞ ile ilgili bir Mutabakat Zaptı" hakkında "çok iyi bir görüşme" yaptığını belirtti. Anlaşmanın büyük ölçüde müzakere edildiğini ve ABD, İran ve diğer listedeki ülkeler arasında nihai hale getirileceğini ifade etti. Anlaşmanın son yönlerinin ve detaylarının şu anda tartışıldığını ve yakında duyurulacağını ekledi. Ayrıca Cumartesi günü İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile "çok iyi giden" bir telefon görüşmesi yaptığını da bildirdi. Başkan, anlaşmaya ilişkin daha fazla ayrıntı vermedi ancak herhangi bir anlaşmanın İran'ın nükleer silah edinmesini "kesinlikle" engelleyeceğini vurguladı. Ancak Pazar günü Truth Social platformunda, "Her iki taraf da zaman ayırmalı ve doğru yapmalı. Hata olamaz!" diye yazdı.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Esmaeil Baqaei daha önce devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, ABD ve İran pozisyonlarının geçen hafta yakınlaştığını ancak bunun kilit konularda anlaşmaya varılacağı anlamına gelmediğini belirterek, Amerikalıları "çelişkili ifadeler" kullanmakla suçladı. Mart ayı başlarından bu yana İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kullanmaya çalışan gemilere saldırma tehdidine karşılık olarak ABD ve İsrail'in ülkeye yönelik saldırıları nedeniyle küresel enerji piyasalarında büyük fiyat dalgalanmaları yaşanmıştı. Ham petrol fiyatları bugün keskin bir şekilde düşmüş olsa da, savaş öncesine göre önemli ölçüde daha yüksek seviyelerde kalmaya devam ediyor. Çatışma öncesinde Brent petrol varil başına yaklaşık 70 dolardan işlem görüyordu. Tahran ayrıca Suudi Arabistan, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri dahil olmak üzere İsrail ve ABD'ye bağlı Körfez ülkelerine de saldırılar düzenlemişti. Nisan ayı başında bir ateşkes anlaşmasına varıldı ve o zamandan beri Washington ve Tahran uzun vadeli bir barış anlaşması üzerinde görüşmeler yürütüyor.
MST Financial enerji araştırma başkanı Saul Kavonic, "Tünelin ucunda artık bir ışık var ve bu da kısa vadede petrol fiyatlarında bir rahatlama getirecek" dedi. Ancak "Buradan en iyimser senaryoda bile, Hürmüz üzerinden petrol akışının normale dönmesi, hasar gören petrol tesislerinin onarılması ve savaşın başlangıcından bu yana rekor düzeyde tükenen küresel petrol stoklarının yeniden inşa edilmesi için gereken süre göz önüne alındığında, petrol piyasaları 2027'ye kadar sıkı kalmaya devam edecek" diye ekledi.
Uzman Analizi:ABD ve İran arasındaki olası bir barış anlaşması, küresel enerji piyasalarında önemli bir rahatlama potansiyeli taşıyor. Ancak, uzun vadeli istikrar ve arz güvenliği, sadece bir anlaşmanın imzalanmasıyla değil, aynı zamanda Hürmüz Boğazı'nın tam olarak işler hale gelmesi ve küresel stokların yeniden dengelenmesi gibi yapısal sorunların çözülmesine de bağlı olacaktır. Bu durum, petrol fiyatlarında kısa vadeli düşüşlere yol açsa da, piyasaların tamamen normale dönmesi zaman alacaktır.
