Amerika Birleşik Devletleri, güney İran'da füze tesislerini ve mayın yerleştirmeye çalışan tekneleri hedef alan yeni saldırılar düzenlediğini duyurdu. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamada, operasyonların İran güçlerinin oluşturduğu tehditlere karşı ABD askerlerini korumak amacıyla meşru müdafaa kapsamında gerçekleştirildiği belirtildi. CENTCOM sözcüsü Yüzbaşı Tim Hawkins, ABD ordusunun iki ülke arasındaki ateşkes sırasında ihtiyatlı davranarak güçlerini savunmaya devam ettiğini ifade etti.
İran'dan Henüz Resmi Açıklama Gelmedi
İran'dan ABD saldırılarına yönelik henüz resmi bir yanıt gelmezken, İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü daha önce yaptığı açıklamada savaşın sona ermesine yönelik görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini ancak bir anlaşmanın yakın zamanda beklenmediğini belirtmişti. Saldırıların, ABD ve İran arasındaki olası bir barış anlaşması üzerindeki etkisinin ne olacağı belirsizliğini koruyor.
Diplomatik Görüşmeler Devam Ediyor
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, saldırıların ardından yaptığı açıklamada, bir anlaşmanın hala mümkün olduğunu belirterek, İran'ın baş müzakerecisi ve dışişleri bakanı ile Katar başbakanı arasında Salı günü gerçekleşen görüşmelere işaret etti. Rubio, görüşmelerin spesifik dil üzerinde ilerlediğini ve birkaç gün sürebileceğini söyledi. ABD Başkanı Donald Trump'ın iyi bir anlaşma yapma veya hiç anlaşma yapmama yönündeki isteğini dile getirdiğini de ekledi. Rubio, Hürmüz Boğazı'nın açık kalması gerektiğini vurgulayarak, mevcut durumun yasa dışı, sürdürülemez ve kabul edilemez olduğunu belirtti.
Saldırıların Hedefleri ve Konumu
Yüzbaşı Hawkins, ABD saldırılarının, New York Times'ın bildirdiğine göre, Hürmüz Boğazı üzerinde yer alan güney liman kenti Bandar Abbas yakınlarındaki bir bölgeyi hedef aldığını söyledi. Bandar Abbas, aynı zamanda bir İran deniz üssüne ev sahipliği yapmaktadır. Daha önce İran devlet medyası, Bandar Abbas'taki yerel yetkililerin duyulan patlamaların ardından inceleme başlattığını bildirmişti.
Ateşkes ve Müzakere Süreci
Mayıs ayının başlarında Hürmüz Boğazı'nda İran ve ABD deniz destroyerleri arasında yaşanan ve her iki tarafın da birbirini suçladığı bir çatışma, Trump'ın ateşkesin devam ettiği yönündeki ısrarına neden olmuştu. Hafta sonunda Trump, tarafların bir anlaşmaya yakın olduğunu öne sürmüş, ancak daha sonra müzakerecilere acele etmemeleri talimatını verdiğini belirtmişti. Rubio ise bir anlaşmanın Pazartesi günü mümkün olabileceğini söylemişti. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, görüşülen konuların büyük bir kısmında bir sonuca ulaşıldığını ancak anlaşmanın imzalanmasının yakın olduğu iddiasının doğru olmadığını ifade etmişti. Görüşülen mutabakat zaptının, 60 günlük ateşkesin uzatılmasını, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve İran'ın nükleer programına ilişkin daha fazla müzakere planını içerdiği bildiriliyor.
CBS News'in bildirdiğine göre, ABD istihbaratı, İran'ın dini lideri Ayetullah Hamaney'in, savaşın ilk gününde İsrail saldırısında yaralandığını ve babası ile selefinin öldürüldüğünü, bu durumun elçileriyle iletişimi zorlaştırdığını ve ABD ile müzakereleri geciktirdiğini düşünüyor. ABD medyasına göre, görüşmeler hemen nihai bir çözüme yol açmayacak. İran'ın yaptırımlarının kaldırılması, dondurulmuş İran fonlarının serbest bırakılması ve İran'ın nükleer emellerini sınırlaması gibi konuların daha sonra müzakere edilmesi muhtemeldir. Savaşın başında İran'ın, silah sınıfı olan %90'a kadar daha fazla zenginleştirilebilecek %60 saflıkta yaklaşık 440 kg uranyuma sahip olduğu düşünülüyordu. Pazartesi akşamı Trump, zenginleştirilmiş uranyumun ya ABD'ye derhal teslim edileceğini ya da tercihen İran İslam Cumhuriyeti ile işbirliği içinde yerinde imha edileceğini söyledi. ABD ve İran güçleri 8 Nisan'dan bu yana ateşkesi gözlemliyor. İran, Hürmüz Boğazı üzerinden Körfez'deki deniz taşımacılığı üzerindeki kontrolünü sürdürürken, ABD Donanması İran limanlarını ablukaya almaya çalıştı. ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik geniş çaplı saldırıları, Orta Doğu'da çatışmayı körükledi. İran, İsrail'e ve Körfez'deki ABD müttefiklerine saldırarak Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapattı. Bu hamle küresel petrol fiyatlarını yükseltti.
Uzman Analizi:Bu saldırılar, Orta Doğu'daki gerilimi tırmandırma potansiyeli taşımaktadır. Ateşkesin kırılganlığı ve diplomatik çözümlerin belirsizliği, bölgedeki istikrarsızlığı artırabilir ve küresel enerji piyasaları üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir.
