Ekvador Açıklarındaki Gerilimin Ana Hatları
- ABD güçleri, Ekvador açıklarındaki uluslararası sularda uyuşturucu kaçakçılığı şüphesiyle balıkçı teknelerine yönelik operasyonlarını sürdürüyor.
- Operasyonlarda tekneler batırılırken, balıkçılar insani muamele görmediklerini ve geçim kaynaklarını kaybettiklerini belirtiyor.
- ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Kito'da ödül alırken, ABD'nin bu tür operasyonlarda gemileri batırma konusundaki kararlılığını vurguladı.
ABD güçlerinin Doğu Pasifik'te Ekvadorlu balıkçı teknelerine yönelik son operasyonları, insani endişeleri beraberinde getirirken, Washington uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadeledeki kararlı duruşundan taviz vermiyor. Geçtiğimiz günlerde meydana gelen olaylarda, ABD Donanması'na bağlı unsurlar, uyuşturucu taşıdığı iddia edilen tekneleri batırmadan önce mürettebatı tahliye etti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 9 Eylül 2026 tarihinde Ekvador Devlet Başkanı Daniel Noboa tarafından Kito'da “bölgede barışın teşvik edilmesine yardımcı olduğu” gerekçesiyle ülkenin en yüksek nişanı olan Büyük Haç Ulusal Liyakat Nişanı ile taltif edilirken, aynı günlerde 10 Ekvadorlu balıkçı, ABD güçleri tarafından batırılan teknelerinin ardından Doğu Pasifik'te denizde mahsur kalmıştı.
Operasyonların Detayları ve Balıkçıların İddiaları
8 Eylül 2026'da, ABD Dışişleri Bakanı Rubio'nun Kito'ya gelmesinden bir gün önce, bir ABD devriye gemisi Ekvador açıklarındaki uluslararası sularda “Don Rufo” adlı balıkçı teknesini durdurdu. Teknenin 50 yaşındaki kaptanı Mero Calderón, “Amerikalılar sanki savaşa gidiyormuş gibi silahlıydı. Orada çalıştığımızı kanıtlamak için yakaladığımız balıkları göstermeye çalıştım ama dinlemediler” ifadelerini kullandı.
Calderón, kendisi ve beş diğer balıkçı ile birlikte gemiye iki büyük bomba yerleştirildiğini, kelepçelenip gözleri bağlanarak kendi gemilerine götürüldüklerini ve teknelerinin parçalara ayrıldığını anlattı. Ancak, teknenin diğer 10 mürettebatı, kıyıya dönecek donanıma sahip olmayan daha küçük bir teknede denizde balık tutmaya devam ediyordu. Bu balıkçılar, ABD Dışişleri Bakanı Rubio'nun ABD'ye dönmek üzere Peru'da hazırlandığı 10 Eylül 2026 tarihinde Ekvador Donanması tarafından kurtarılabildi.
ABD Güney Komutanlığı (US Southern Command), operasyonun 14 saniyelik düzenlenmiş bir videosunu yayınlayarak, “istihbaratın teyit ettiğini” ve teknenin bir çete tarafından uyuşturucu taşıdığı iddia edilen sürat tekneleri için “yüzen bir yakıt ikmal istasyonu” olarak kullanıldığını belirtti. Balıkçılar ise bu iddiaları reddediyor.
Bu olay, iki haftadan biraz fazla bir süre içinde Ekvador teknelerini içeren sekiz operasyondan sadece biriydi; sonuncusu 16 Eylül 2026'da gerçekleşti. Geçen yıldan bu yana Pasifik ve Karayipler'de 234 kişinin ölümüne neden olan yaklaşık 70 ABD hava saldırısının aksine, bu operasyonlarda tekneler batırılmadan önce mürettebat tahliye edildi.
Ekvador'un Uyuşturucu Kaçakçılığıyla Mücadelesi ve Bölgesel Dinamikler
Ekvador, komşu Kolombiya ve Peru gibi kokain üretmese de, son on yılda Pasifik'e erişimi sayesinde önemli bir uyuşturucu kaçakçılığı merkezi haline geldi. Bu durum, teknelere yönelik saldırıların gerçekleştiği bölgeleri de kapsıyor. Ekvador Devlet Başkanı Daniel Noboa, çetelere karşı tartışmalı bir “demir yumruk” yaklaşımı benimseyerek, defalarca olağanüstü hal ilan etti ve silahlı kuvvetlerin rolünü genişletti.
Dış İlişkiler Konseyi'nde Latin Amerika çalışmaları uzmanı Will Freeman, bu değişimi ABD'nin Latin Amerika'daki uyuşturucu kaçakçılığına karşı askeri stratejisinin yeni bir aşamaya girdiğinin bir göstergesi olarak değerlendiriyor. Freeman, “Noboa, Ekvador'u bu yeni aşamanın uygulanması için bir ‘laboratuvar’ olarak sundu” dedi.
İnsani Boyut ve Bölgesel Etkiler Üzerine Değerlendirme
ABD'nin Ekvador açıklarındaki balıkçı teknelerine yönelik operasyonları, uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadelede yeni bir döneme işaret ederken, bu durumun insani maliyetleri ve bölgesel etkileri tartışma konusu olmaya devam ediyor. Balıkçıların geçim kaynaklarını kaybetme ve operasyonlar sırasındaki muamelelerine ilişkin iddiaları, insan hakları örgütleri tarafından yakından takip ediliyor. Ekvador hükümetinin “demir yumruk” politikası, şiddeti azaltmakta yetersiz kalırken, insan hakları ihlallerine yol açtığı yönünde eleştirilere neden oluyor.
Eski ABD Başkanı Donald Trump, uyuşturucu kaçakçılığı operasyonlarını DEAŞ'a karşı yürütülen kampanyaya benzeterek, “DEAŞ gibi, düşman savaşçıları olarak öldürülmeli, sürgün edilmeli veya serbest bırakılma olasılığı olmaksızın gözaltına alınmalılar, ki biz de bunu yapıyoruz” demişti. Bu açıklamalar, ABD'nin bölgedeki sert politikalarının ideolojik temelini yansıtıyor.
Anlık Nokta Editoryal Değerlendirmesi:ABD'nin Ekvador açıklarındaki uyuşturucu kaçakçılığına karşı yürüttüğü operasyonlar, bölgesel güvenliği hedef alırken, sivil balıkçıların mağduriyeti ve insan hakları endişeleri ciddi bir ikilem yaratmaktadır. Bu durum, uluslararası hukukun ve insani prensiplerin operasyonel süreçlerde daha fazla gözetilmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koymaktadır.
ABD Güney Komutanlığı'na göre, bu operasyonlar uyuşturucu kaçakçılığı yapan çeteler tarafından “yüzen yakıt ikmal istasyonu” olarak kullanılan tekneleri hedef almaktadır. ABD, bölgedeki uyuşturucu trafiğiyle mücadele ettiğini belirtmektedir.
Ekvador Devlet Başkanı Daniel Noboa, bu operasyonları “ortak operasyonlar” olarak nitelendirerek açıkça desteklemekte ve ülkesini ABD'nin uyuşturucu kaçakçılığına karşı yeni stratejisinin uygulanması için bir “laboratuvar” olarak görmektedir.
Balıkçılar, teknelerinin batırılmasıyla geçim kaynaklarını kaybettiklerini ve operasyonlar sırasında kelepçelenip gözleri bağlanarak insani olmayan muameleye maruz kaldıklarını iddia etmektedir. Ayrıca, bazı mürettebatın denizde mahsur kalması da insani endişeleri artırmıştır.
Ekvador, komşu ülkeler Kolombiya ve Peru'da kokain üretimi olmasına rağmen, Pasifik Okyanusu'na olan stratejik erişimi sayesinde uyuşturucu kaçakçılığı için önemli bir geçiş ve dağıtım merkezi haline gelmiştir.
