Dünya 4 dk okuma

Avrupa Birliği Üyesi Beş Ülke Göçmen Geri Gönderme Merkezleri İçin Rwanda ile Anlaştı

Almanya, Avusturya, Hollanda, Danimarka ve Yunanistan, yasal kalış hakkı olmayan düzensiz göçmenleri Rwanda'ya göndermek için resmi anlaşma imzaladı.

S
Editör
Selin Aras
Yayınlanma Tarihi
Paylaş
Avrupa Birliği ve Rwanda göçmen anlaşması basın toplantısı
Avrupa Birliği üyesi beş ülkenin temsilcileri Brüksel'de ortak basın toplantısı düzenledi.

Brüksel'de yürütülen uzun soluklu diplomatik ve siyası müzakerelerin ardından Avrupa Birliği üyesi beş ülke, yasal kalış hakkı bulunmayan düzensiz göçmenlerin üçüncü bir ülkeye nakledilmesini öngören pilot proje için Rwanda ile resmi anlaşmaya varıldığını duyurdu.

Almanya, Avusturya, Hollanda, Danimarka ve Yunanistan'ın öncülük ettiği bu stratejik adım, Avrupa kıtasında artan düzensiz göç baskısını hafifletmek ve insan kaçakçılığı ağlarının iş modelini tamamen çökertmek amacıyla atıldı. Yeni uygulamanın detayları, Brüksel'de düzenlenen ortak basın toplantısıyla uluslararası kamuoyuna ilan edilirken, karar kısa süre içinde hem destekçilerinden hem de uluslararası insan hakları örgütlerinden yoğun tepkiler aldı.

Avrupa Birliğinin Yeni Geri Dönüş Yasası Kapsamında Atılan İlk Somut Adım

Beş Avrupa ülkesinin imza attığı bu pilot girişim, Avrupa Birliği'nin geçtiğimiz dönemde üzerinde uzlaşmaya vardığı yeni ortak göç ve sığınma yasasının sunduğu hukuki zemin üzerine inşa ediliyor. Söz konusu yasal düzenleme, Avrupa'daki tüm yasal başvuru yolları tüketilmiş ve sınır dışı kararı kesinleşmiş olan bireylerin, menşe ülkelerinin iş birliği yapmaması durumunda üçüncü ülkelere gönderilmesine olanak tanıyor.

Mevcut protokol çerçevesinde, pilot uygulamanın ilk aşamasında önümüzdeki yılın başından itibaren yaklaşık 100 kişinin Rwanda'daki kabul merkezlerine nakledilmesi hedefleniyor. Yetkililer, bu sürecin sistemin işleyişini test etmek ve olası operasyonel aksaklıkları gidermek adına sınırlı bir grupla başlatılacağını vurguluyor.

Diplomatik kaynaklar, projede yer alan ülkelerin daha önce İngiltere'nin Rwanda ile yaptığı ancak hayata geçiremediği tartışmalı modelden farklı bir hukuki çerçeve izlediğini belirtiyor. Bu kapsamda Rwanda'da kurulacak olan tesislerin, sığınma talebinde bulunan kişileri değil, yalnızca yasal kalış hakkı bulunmayan ve tüm temyiz haklarını kaybetmiş yetişkinleri kapsayacağı ifade ediliyor.

Rwanda Kurulacak Kabul Merkezlerinin Çalışma Prensibi ve Hedefleri

Projenin en çok merak edilen teknik detayları arasında Rwanda'da kurulacak olan merkezlerin fiziksel koşulları ve göçmenlerin bu süreçte sahip olacağı statü yer alıyor. Ortak açıklamada, bu tesislerin kapalı birer toplama kampı olmadığı, aksine açık kabul merkezleri olarak tasarlandığına özellikle dikkat çekiliyor.

Planlanan işleyişe göre, Avrupa'dan nakledilen bireyler Rwanda'daki merkezlerde kısa bir süre, ortalama birkaç ay konaklayacaklar. Bu süre zarfında kişilerin isterlerse Doğu Afrika ülkesindeki hayata entegre olmaları, isterlerse de kendi menşe ülkelerine gönüllü olarak dönmeleri yönünde seçenekler sunulacak.

Almanya İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede geri gönderme merkezlerinin Avrupa'da kalma imkânı ve yasal hakkı olmayan ancak ülkeleri geri alım sürecinde iş birliği yapmayan kişiler için yapıcı bir alternatif sunduğunu belirtti. Danimarka Göç ve Entegrasyon Bakanı Morten Bødskov ise bu anlaşmanın Avrupa göç politikasında büyük bir kırılma noktası olduğunu savundu.

Anlaşmanın Uluslararası Hukuk ve İnsan Hakları Boyutundaki Tartışmaları

Avrupa ülkelerinin Rwanda ile imzaladığı bu yeni protokol, Brüksel ve üye başkentlerde olduğu kadar insan hakları çevrelerinde de sert tartışmaları beraberinde getirdi. Uluslararası örgütler, Rwanda'nın insan hakları sicili ve temel özgürlükler konusundaki geçmiş raporları nedeniyle bu anlaşmanın ciddi etik sorunlar barındırdığını savunuyor.

Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Alain Berset, konuya ilişkin yaptığı açıklamada tüm üye devletlerin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne bağlı kalmak zorunda olduğunu hatırlatarak projenin her aşamasının uluslararası hukuk standartlarına uygunluğunun titizlikle denetlenmesi gerektiğini vurguladı. Brüksel'deki insan hakları savunucuları ise bu tür mekanizmaların göçmenlerin temel haklarını hiçe saydığını ifade ediyor.

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez de uygulamaya yönelik eleştirilerini dile getirerek bu modelin ne insani ne de kalıcı bir geleceğe sahip olduğunu ifade etti. Fransa'dan Avrupalı Parlamentosu milletvekilleri ise anlaşmayı bir utanç vesikası olarak nitelendirerek, insanların Avrupa'dan binlerce kilometre uzağa gönderilmesinin kabul edilemez olduğunu belirtti.

Yeni Geri Dönüş Projesi Hangi Grupları ve Kişileri Kapsayacak

Beş Avrupa ülkesinin imzaladığı bu anlaşma, yalnızca belirli yasal statüleri kaybetmiş dar bir grubu hedef alıyor ve sığınma talebi inceleme aşamasında olan kişileri kesinlikle kapsamıyor. Uygulama, Avrupa Birliği topraklarında yasal kalış hakkı bulunmayan, sınır dışı kararı kesinleşmiş ancak menşe ülkelerinin konsolosluk veya pasaport süreçlerinde iş birliği yapmaması nedeniyle ülkelerine gönderilemeyen yetişkin düzensiz göçmenleri hedefliyor.

Yetkililerin paylaştığı bilgilere göre, sığınma başvurusu devam edenler, yasal oturum iznine sahip olanlar veya AB vatandaşı aile bireyleri bulunanlar bu pilot projenin tamamen dışında tutulacak. Sürecin temel hedefi, yasal yolları tamamen tüketmiş olan ve Avrupa'da kalma ihtimali kalmayan kişilerin geri dönüş mekanizmalarını tıkandığı noktada alternatif bir rotayla çözüme kavuşturmak olarak özetleniyor.

Pilot Uygulamanın Hukuki ve Operasyonel Takvimi Nasıl İşleyecek

Anlaşmanın resmen duyurulmasının ardından taraflar, önümüzdeki haftalardan itibaren operasyonel detayları netleştirmek üzere ikili ve çok taraflı teknik görüşmelere hız verecek. Pilot projenin ilk somut aşaması olarak 2025 yılının başlarında yaklaşık 100 kişilik ilk grubun Rwanda'daki merkezlere sevk edilmesi planlanıyor.

Bu ilk sevkiyatın sonuçları, Avrupa Birliği kurumları ve projeye dahil olan beş ülkenin bakanlıkları tarafından yakından takip edilerek sistemin sürdürülebilirliği test edilecek. Uzmanlar, projenin hayata geçirilmesi sürecinde uluslararası mahkemelerde ve Avrupa İnsan Hakları mekanizmalarında çok sayıda hukuki itirazla karşılaşılmasının kaçınılmaz olduğunu, ancak ilgili hükümetlerin bu riskleri göze alarak yasal altyapıyı hazırladığını belirtiyor.

Bu Haber Hakkında Ne Düşünüyorsunuz?