Kölelik Mağdurları İçin Tazminat Adaleti Konferansı Accra'da Başlıyor
- Gana, köleliğin insanlığa karşı işlenmiş en büyük suç olduğuna dair BM kararının ardından tazminat adaleti için ilk büyük uluslararası toplantıya ev sahipliği yapıyor.
- 80'den fazla ülkeden devlet başkanları, bakanlar ve sivil toplum temsilcileri, uzlaşma ve geri ödeme için somut taahhütleri ilerletmek üzere üç günlük bir etkinlik için başkent Accra'da bir araya geliyor.
- Konferans, Danimarka tarafından inşa edilen ve Atlantik ötesi köle ticaretinin merkezi olarak kullanılan Osu Kalesi'nde, ABD'de köleliğin sona ermesini simgeleyen Juneteenth'i anmak üzere bir etkinliğe ev sahipliği yapacak.
Gana, Atlantik ötesi köle ticaretinin insanlığa karşı işlenmiş en büyük suç olarak kabul edildiği dönüm noktası niteliğindeki Birleşmiş Milletler (BM) kararının ardından kıtanın tazminat adaleti çabalarını ilerletmek amacıyla bir konferans düzenliyor. Başkent Accra, bugün başlayacak ve üç gün sürecek olan 'Next Steps' (Sonraki Adımlar) adlı etkinlikte, 80'den fazla ülkeyi temsil eden devlet ve hükümet başkanlarını, bakanları, sivil toplum temsilcilerini, tarihçileri, araştırmacıları ve hukuk uzmanlarını ağırlıyor. Bu, konunun BM kararının kabul edilmesinden bu yana düzenlenen ilk büyük uluslararası toplantısı olma özelliğini taşıyor.
Tarihi Osu Kalesi'nde Juneteenth Anması
Konferans kapsamında 19 Haziran'da, Danimarka tarafından 17. yüzyılda inşa edilen ve Atlantik ötesi köle ticaretinin önemli bir merkezi olan Osu Kalesi'nde özel bir etkinlik düzenlenecek. Bu etkinlik, ABD'de köleliğin sona ermesini simgeleyen ve her yıl 19 Haziran'da kutlanan Juneteenth bayramını anmak amacıyla gerçekleştirilecek. Konferansta Barbados Başbakanı Mia Mottley ile Gana, Liberya, Namibya ve Senegal devlet başkanları John Mahama, Joseph Boakai Sr, Netumbo Nandi-Ndaitwah ve Bassirou Diomaye Faye gibi önemli isimlerin konuşma yapması bekleniyor. Ayrıca Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un video mesaj ile katılım sağlayacağı bildirildi.
BM Kararının Ardından Somut Adımlar Atılıyor
Katılımcılar, BM kararının hedeflerini küresel ölçekte ilerletecek bir çerçeve oluşturmak ve tazminat adaleti ile geri ödeme konularında küresel paneller kurmak gibi beş temel hedef etrafında diyalog yürütecekler. Organizatörler, bu konferansın 'siyasi ivmeyi, tazminat adaleti için ortak ve somut kurumsal bir taahhüde dönüştürmeyi' amaçladığını belirtiyor. Bu konferans, Gana'nın öncülüğünde AU üyesi devletler adına, köle Afrikalıların ticareti ve kıta insanlarının ırksal köleleştirilmesinin insanlığa karşı işlenmiş en büyük suç olarak tanınması yönündeki teklifin BM Genel Kurulu'nda kabul edilmesinden yaklaşık üç ay sonra gerçekleşiyor. Teklif, 123 ülkenin oylarıyla kabul edilirken, ABD, İsrail ve Arjantin ret oyu kullandı; İngiltere ve tüm AB üye devletleri dahil 52 ülke ise çekimser kaldı.
Tazminat Adaleti Mücadelesinde Yeni Bir Dönem
Atlantik ötesi köle ticareti yaklaşık 400 yıl sürmüş ve 16. yüzyılın başlarından 19. yüzyılın sonlarına kadar devam etmiştir. Daha önceki dönemlerde Afrika ülkelerinin halklarının zorla köleleştirilmesi gibi adaletsizliklerin giderilmesine yönelik girişimleri genellikle parçalı bir yapıdaydı. Ancak BM kararı, 1993 tarihli Abuja Bildirgesi gibi sömürgecilik ve Atlantik ötesi köle ticareti için tazminat talep eden ve bu kampanyanın zeminini hazırlayan çabaların ardından, kıtanın tazminat adaleti mücadelesinde bir dönüm noktası oldu. Gana, konferans için hazırladığı konsept notunda, bu kararın 'uluslararası toplumun Atlantik ötesi köle ticaretine verdiği yanıtı temelden değiştirdiğini, anma jestleri yerine tarihi gerçek ve uzlaşma ile adaleti hedefleyen diyaloğu benimsediğini' vurguluyor. Karar, köleliğin mirasının günümüzde de devam ettiğini kabul ediyor ve BM üye devletlerini tazminat adaleti konusunda 'kapsayıcı, iyi niyetli diyalog' ve ülkelerinin kökenine değer katan kültürel ve diğer mülklerin 'hızlı ve engelsiz' iadesi çağrısında bulunuyor.
Fransa ve Vatikan'dan Tarihi Adımlar
Accra'daki konferans, BM'deki başarıyı daha da genişleterek kararın potansiyelini eyleme geçirilebilir taahhütlere dönüştürecek mekanizmalar üzerinde tartışmalar yürütmeyi amaçlıyor. Bu karar, bazı etkiler de yaratmış durumda. Geçtiğimiz ay Fransa Cumhurbaşkanı Macron, daha önceki Fransız liderlerinin kaçındığı 'tazminatlar' terimini kullanarak, Fransa'nın Afrikalıların köleleştirilmesindeki rolünü ele alması gerektiğini belirtmişti. Yine geçtiğimiz ay, Papa Leo XIV, Vatikan'ın köleliği meşrulaştırmadaki rolü ve uygulamayı kınamadaki gecikmesi için tarihi bir özür diledi. AU'nun sivil toplum politika organı olan Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Konsey'in program direktörü Kyeretwie Osei, tazminat adaleti konusundaki küresel söylemin ivme kazandığını ve en umut verici aşamasında olduğunu belirterek, konferansın 'bu anı değerlendirmek için bir fırsat' sunduğunu ifade etti.
Anlık Nokta Editoryal Değerlendirmesi:Gana'nın ev sahipliği yaptığı bu tarihi konferans, köleliğin uzun süreli etkileriyle yüzleşme ve adalet arayışında küresel bir dönüm noktası olma potansiyeli taşıyor. BM kararının ardından gelen bu somut adımlar, uluslararası toplumun geçmişteki adaletsizliklere karşı daha yapıcı ve sorumluluk sahibi bir tutum sergilemesi gerektiğinin altını çiziyor. Konferanstan çıkacak sonuçların, küresel ölçekte uzlaşma ve telafi süreçlerini hızlandırması bekleniyor.
Bu konferansın temel amacı nedir?
Bu konferansın temel amacı, Atlantik ötesi köle ticaretinin insanlığa karşı işlenmiş en büyük suç olarak kabul edildiği BM kararının ardından, tazminat adaleti konusundaki küresel çabaları ilerletmek, somut taahhütler oluşturmak ve uzlaşma ile geri ödeme mekanizmalarını tartışmaktır.
Konferansa hangi önemli liderler katılacak?
Konferansa Barbados Başbakanı Mia Mottley ile Gana, Liberya, Namibya ve Senegal devlet başkanları John Mahama, Joseph Boakai Sr, Netumbo Nandi-Ndaitwah ve Bassirou Diomaye Faye gibi önemli liderlerin katılması bekleniyor. Ayrıca Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un video mesajla katkı sağlaması öngörülüyor.
Osu Kalesi'nin konferanstaki rolü nedir?
Osu Kalesi, 17. yüzyılda inşa edilmiş ve Atlantik ötesi köle ticaretinin merkezi olarak kullanılmış tarihi bir yapıdır. Konferans kapsamında, ABD'de köleliğin sona ermesini simgeleyen Juneteenth bayramını anmak amacıyla bu kalede özel bir etkinlik düzenlenecektir.
BM'nin kölelik kararına karşı çıkan veya çekimser kalan ülkeler hangileriydi?
BM Genel Kurulu'nda Gana'nın teklifiyle kabul edilen karara ABD, İsrail ve Arjantin ret oyu kullanırken, İngiltere ve tüm AB üye devletleri dahil 52 ülke çekimser kalmıştır.
