Del Monte Çiftliğindeki Şiddet Olaylarına Dair Kritik Gelişmeler
- Kenya'daki Del Monte ananas çiftliğinde son bir yıl içinde üç kişi, güvenlik firması G4S'in görevlendirilmesine ve polisin desteğine rağmen hayatını kaybetti.
- Hayatını kaybedenlerden Stephen Marubu Kibandi'nin Ağustos 2025'te bir polis memuru tarafından vurulduğu, kardeşi Haron Kame Kibandi'nin Nisan 2026'da G4S görevlileriyle yaşanan bir olayda öldüğü ve Michael Muiruri'nin de G4S aracının çarpması sonucu yaşamını yitirdiği iddia ediliyor.
- Olaylar, vefat edenlerin aileleri ve siyasetçiler tarafından uluslararası kamuoyuna taşınırken, G4S iddiaları reddediyor ve soruşturmalar devam ediyor.
Kenya'nın Murang'a bölgesinde bulunan Del Monte ananas çiftliğinde, geçtiğimiz yıl içinde güvenlik güçleri ve özel güvenlik firması G4S'in dahil olduğu olaylarda üç kişinin hayatını kaybetmesi, bölgedeki insan hakları endişelerini yeniden gündeme getirdi. Şirketin önceki ölüm iddialarının ardından iç güvenlik ekibini değiştirerek G4S ile anlaşmasına ve Kenya polisinin de bölgedeki güvenlik önlemlerini artırmasına rağmen, can kayıplarının devam etmesi, hem yerel halk hem de uluslararası kuruluşlar tarafından tepkiyle karşılandı.
Güvenlik Tedbirlerine Rağmen Devam Eden Ölümler
Del Monte'nin yaklaşık 40 kilometrekarelik devasa ananas çiftliğinde yaşanan son olaylar, şirket arazisine izinsiz girdiği iddia edilen kişilere yönelik şiddet iddialarının ciddiyetini bir kez daha gözler önüne serdi. Geçtiğimiz yıl içinde meydana gelen üç ayrı olayda hayatını kaybedenler arasında iki kardeş de bulunuyor.
34 yaşındaki Stephen Marubu Kibandi, Ağustos 2025'te, G4S görevlileriyle birlikte çalışan bir polis memuru tarafından göğsünden yakın mesafeden vurularak hayatını kaybetti. Tanıklar, Kibandi'nin teslim olmak için ellerini kaldırdığını belirtirken, G4S ve polis, görevlilerin saldırıya uğradığını ve bir G4S aracının ateşe verildiğini iddia etti. Kibandi'nin otopsi raporu, ölüm nedenini “tek kurşun yaralanmasına bağlı şiddetli göğüs içi kanama” olarak kaydetti. Olay, Kenya Polis Bağımsız Denetleme Kurumu (IPOA) tarafından soruşturuluyor.
Stephen'ın 27 yaşındaki kardeşi Haron Kame Kibandi ise bu yıl Nisan ayında, G4S görevlileri tarafından atılan taşların başına isabet etmesi ve motosikletinden düşmesi sonucu yaşamını yitirdiği iddia edildi. Üçüncü kurban olan 31 yaşındaki Michael Muiruri de bir G4S pikap kamyonunun çarpmasıyla motosikletinden düşerek hayatını kaybetti. Michael Muiruri'nin annesi Margaret Njeri Murigi, oğlunun mezarını ziyaret ederken çekilen fotoğraflarla acısını dile getirdi.
G4S, çiftlikteki olaylarda herhangi bir yanlışlık yapıldığını reddederken, polis ve güvenlik görevlilerinin saldırıya uğradığını gösteren görüntüleri IPOA ile paylaştığını belirtti. Ancak şirket, bu görüntüleri basına sunmayı reddetti. İnsan hakları aktivistleri, polisin olaylara dahil olmasının, ölümcül güç kullanımının yargılanmasını zorlaştıracağından endişe ediyor.
Del Monte Kenya'nın Geçmişteki Güvenlik Sorunları ve Yeni Yaklaşımlar
Del Monte Kenya, geçmişte de benzer güvenlik sorunlarıyla gündeme gelmişti. 2023 yılında, çiftlikte on yılı aşkın süredir dört kişinin öldürüldüğüne dair iddialar ortaya çıkmış, bu durum insan hakları etki değerlendirmesi yapılmasını tetiklemişti. Değerlendirme sonucunda, çiftliğin çeşitli alanlarda insan hakları ihlallerine neden olduğu tespit edildi. Bu gelişmeler üzerine Del Monte Kenya, 2024 yılının Mart ayında, çiftliğin tüm güvenlik hizmetlerini 270 G4S görevlisinden oluşan bir ekibe devretti. Dönemin Del Monte Kenya Genel Müdür Vekili Wayne Cooke, anlaşmayı duyururken “Şirketimiz ve çevredeki topluluk içindeki her bireyin emniyet ve güvenliği en büyük önceliğimizdir” açıklamasını yapmıştı. Şirket ayrıca, “insan hakları sorunlarını” ele almak üzere yeni bir yönetici atadı. Kenya polisi de bu yıl içinde G4S ile işbirliğini genişleterek, çiftlikte güvenliği artırmak amacıyla bir “kritik altyapı koruma birimi” kurdu.
Kenya Tarım Sektöründe Güvenlik İhlallerinin Toplumsal ve Ekonomik Yansımaları
Murang'a bölgesindeki Del Monte çiftliği, Kenya'nın en büyük tarım ürünleri ihracatçılarından biri olup, yıllık 100 milyon doların üzerinde bir değere sahiptir. Bölgedeki ortalama aylık gelirin yaklaşık 380 dolar olması, ananas hırsızlığının onlarca yıldır süregelen bir sorun olmasına yol açmaktadır. Bu durum, çiftlik güvenliği ile yerel halk arasındaki gerilimi artırmaktadır. Yaşanan ölümler ve şiddet olayları, sadece bireysel trajedilere yol açmakla kalmayıp, aynı zamanda bölgedeki toplumsal huzursuzluğu da derinleştirmektedir. Kenya'daki bir senatör, çiftlikteki şiddet olaylarının bağımsız bir şekilde soruşturulması çağrısında bulundu. Bu tür olaylar, uluslararası tedarik zincirlerinde insan hakları ihlallerine karşı artan hassasiyet nedeniyle Del Monte gibi küresel şirketlerin itibarını ve ticari ilişkilerini de olumsuz etkileme potansiyeli taşımaktadır. G4S gibi uluslararası güvenlik firmalarının rolü de, yerel güvenlik güçleriyle işbirliği içinde çalışırken insan hakları standartlarına uyma sorumluluğu açısından mercek altına alınmaktadır.
Anlık Nokta Editoryal Değerlendirmesi:
Del Monte çiftliğinde yaşanan son ölümler, özel güvenlik firmalarının ve devlet güçlerinin tarım arazilerindeki rolünü sorgulatmakla kalmıyor, aynı zamanda küresel tedarik zincirlerinde insan hakları denetimlerinin ne denli kritik olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Şirketlerin kâr odaklı yaklaşımları ile yerel halkın yaşam mücadelesi arasındaki derin uçurum, sürdürülebilir ve etik iş modellerinin aciliyetini gözler önüne sermektedir. Bu tür olayların şeffaf bir şekilde soruşturulması ve sorumluların adalet önüne çıkarılması, hem mağdurların haklarını teslim etmek hem de benzer trajedilerin önüne geçmek için hayati önem taşımaktadır.
Del Monte Kenya'nın ananas çiftliğinde son bir yıl içinde üç kişi, Stephen Marubu Kibandi, Haron Kame Kibandi ve Michael Muiruri, farklı olaylarda hayatını kaybetti.
Del Monte Kenya, çiftlikteki güvenlik hizmetlerini 2024 yılının Mart ayında, daha önceki ölüm iddialarının ardından, 270 G4S güvenlik görevlisinden oluşan bir ekibe devretti.
Evet, Stephen Marubu Kibandi'nin 12 Ağustos 2025'te göğsünden vurularak ölümü, Kenya Polis Bağımsız Denetleme Kurumu (IPOA) tarafından soruşturulmaya devam ediyor.
Olaylar, vefat edenlerin aileleri ve siyasetçiler tarafından endişeyle karşılanmış, insan hakları savunucuları ise polisin dahil olmasının ölümcül güç kullanımının yargılanmasını zorlaştıracağından korktuklarını belirtmiştir. Bazı Birleşik Krallık süpermarketleri, insan hakları iyileştirme planı uygulanana kadar Del Monte Kenya'dan ananas tedarikini durdurmuştur.
