Madencilik Sektörüne Yönelik Vergi İndirimlerinde Kritik Gelişmeler
- Avustralya'da kömür şirketlerinin, hükümetin onaylaması beklenen yeni maden projeleriyle birlikte milyarlarca dolarlık ek vergi indirimi alabileceği öngörülüyor.
- Mevcut yakıt vergi kredisi sisteminin, gelecek dört yıl içinde bütçeye 47 milyar dolar ek maliyet getirmesi bekleniyor.
- Çevreci gruplar ve bazı siyasi çevreler, bu sübvansiyonların sonlandırılması veya sınırlandırılması çağrısında bulunuyor.
Avustralya hükümetinin kömür şirketlerine sağladığı dizel yakıt sübvansiyonlarının, yeni maden projelerinin onaylanması durumunda milyarlarca dolar daha artacağı öngörülüyor. Yapılan analizlere göre, sadece yarım düzeyde yeni maden geliştirme onayı, kömür şirketlerinin vergi iadeleri yoluyla fazladan 6,2 milyar dolar gelir elde etmesini sağlayabilir. Bu durum, hükümeti, özellikle de önümüzdeki ay yapılacak Ulusal İşçi Konferansı öncesinde, çok uluslu madenciler için yakıt vergi kredisi programını geri çekme yönünde iç baskıyla karşı karşıya bırakıyor.
Yakıt Vergi Kredisi Programının Maliyeti ve Kapsamı
Enerji ve Kaynaklar İçgörüleri adlı danışmanlık firmasının analizine göre, Yeni Güney Galler ve Queensland eyaletlerinde 45 yeni kömür madeni projesi önerilmiş durumda. Bu projelerden 22'sinin çevresel etki değerlendirmeleri, beklenen dizel tüketimini detaylandırıyor. Bu verilere dayanarak, danışmanlık firması, kömür şirketlerinin operasyonel ömürleri boyunca kullanacakları 11,6 milyar litre dizel yakıt için 6,2 milyar dolarlık geri ödeme alabileceğini tahmin ediyor. Sadece Glencore ve Yancoal'ın Hunter Vadisi operasyonlarının genişletilmesi gibi tek bir projenin, Yeni Güney Galler'in şimdiye kadar önerilen en büyük kömür projesi olarak, yaklaşık 1,7 milyar dolarlık bir geri ödeme sağlaması bekleniyor. Hazine'nin geçen ay yayımladığı tahmine göre, bu programın bütçeye maliyeti önümüzdeki dört yıl içinde 47 milyar dolara ulaşacak; bu rakam 2026-27 mali yılında 10,7 milyar dolardan, 2029-2030 mali yılında 12,8 milyar dolara yükselecek. Mevcut durumda, kömür madeni işletmecilerine yılda 1 milyar doların üzerinde ödeme yapılıyor.
Çevreci Gruplar ve Siyasi Baskı
Madencilik Faaliyetlerinin Çevresel ve Ekonomik Etkileri
Lock the Gate adlı aktivist grubun geçici ulusal koordinatörü Georgina Woods, yakıt vergi kredisi sisteminin, kömür şirketlerini dizel yakıt kullanımı nedeniyle milyarlarca dolarla ödüllendirdiğini ve bu durumun emisyonları azaltmak için temiz araçlara geçiş teşvikini zayıflattığını belirtti. Woods, bu durumun şirketlerin kömür madenciliğini genişletmek için adeta kamu sübvansiyonu alması anlamına geldiğini ve bu paranın iklim değişikliğinin maliyetlerini hafifletmek için çok daha iyi kullanılabileceğini vurguladı. Hanelerin artan enerji faturaları ve sigorta maliyetleriyle mücadele ettiğini, iklim krizi tırmandıkça bu durumun daha da kötüleşeceğini ifade eden Woods, madencilik ve kömür yakımından kaynaklanan kirliliğin, her eyalet ve bölgede artan felaket maliyetlerini körüklediğini ve önümüzdeki 25 yıl içinde sel, orman yangını, fırtına, siklon ve dolu gibi olaylardan kaynaklanan yıllık hasar faturalarının 40 milyar doları aşabileceğini söyledi. Madencilik araçları, Avustralya'da kullanılan dizelin yaklaşık %35'ini, büyük ölçüde kamyonları çalıştırmak için tüketiyor. Dizelin yaklaşık %15'i ise kömür madenlerinde kullanılıyor.
Yakıt Vergisi Kredisi Sisteminin Savunucuları ve Eleştirmenleri
Sektörün Rekabet Gücü ve Kamu Kaynaklarının Kullanımı Üzerine Tartışmalar
Yakıt vergi kredisi programı, özel yollarda veya makinelerde yakıt kullanan şirketlere açıktır. Hane halkları ve çoğu işletme normalde tam vergiyi öderken, Orta Doğu'daki savaşın yakıt fiyatlarında ani bir artışa neden olması nedeniyle bu vergi dört aylığına geçici olarak düşürülmüştür. Programın destekçileri, yakıt vergisinin kamu yollarını finanse etmek için toplandığını ve başka yerlerde kullanılan dizel ve benzinde ödenmemesi gerektiğini savunuyor. Avustralya Madenler Konseyi, programın, Avustralya'nın maden endüstrisi, tarım ve turizm dahil olmak üzere dizelle çalışan çok çeşitli bölgesel işletmelerin rekabet gücü için kritik olduğunu ve işletmelerin 'ödememeleri gereken bir vergi ödemelerini engellediğini' belirtiyor. Değişiklik çağrısında bulunanlar ise, yakıt vergisi gelirlerinin ezici çoğunluğunun genel bütçe geliri olarak toplandığını ve açıkça yol yapım ve bakımıyla ilişkilendirilmediğini, geri ödemelerin ise fosil yakıt kullanımını teşvik ettiğini söylüyorlar. Bu durumun, büyük endüstrileri emisyonları azaltmak için daha temiz teknolojiler kullanmaya teşvik etmeyi amaçlayan bir başka politika olan 'koruma mekanizmasını' baltaladığını iddia ediyorlar. Geçtiğimiz ay Guardian ve ABC'nin Four Corners programı tarafından yapılan bir araştırmada, BHP'nin Pilbara madenlerinde kullanmak üzere dizel kamyonları satın almak için yüz milyonlarca dolar harcadığı, ancak şirket içi belgelerin bu adımın karbonsuzlaştırma hedefleriyle 'uyumsuz' olduğunu ve iklim kirliliğini artıracağını kabul ettiği ortaya çıkmıştı. BHP'nin 2025 mali yılında tahmini olarak 622 milyon dolar yakıt vergi kredisi aldığı bildirilmişti.
Anlık Nokta Editoryal Değerlendirmesi:Avustralya hükümetinin kömür şirketlerine sağladığı dizel yakıt sübvansiyonları, hem bütçe üzerindeki yükü hem de çevresel etkileri açısından ciddi tartışmalara yol açıyor. Bu durum, ülkenin iklim değişikliğiyle mücadele hedefleriyle çelişirken, yenilenebilir enerjiye geçişi yavaşlatma potansiyeli taşıyor. Hükümetin, ekonomik çıkarlar ile çevresel sorumluluk arasında hassas bir denge kurması gerekecek.
Bu program, madencilik, tarım ve diğer sektörlerdeki şirketlerin, özel yollarda veya makinelerde kullandıkları dizel ve benzin için ödedikleri yakıt vergisinin bir kısmının geri ödenmesini sağlıyor. Temel argüman, bu yakıtın kamu yolları için ödenen vergiyi finanse etmediği yönünde.
Hazine tahminlerine göre, bu programın önümüzdeki dört yıl içinde bütçeye maliyeti 47 milyar dolar olacak. Sadece kömür madeni işletmecilerine yılda 1 milyar doların üzerinde ödeme yapılıyor.
Yapılan analizler, yarım düzeyde yeni maden geliştirme onayıyla kömür şirketlerinin 6,2 milyar dolarlık ek vergi iadesi alabileceğini gösteriyor. Bu, kullanılan dizel miktarına göre hesaplanıyor.
Çevreci gruplar (örneğin Lock the Gate, Sunrise Project), bazı sendikalar, madencilik milyarderi Andrew Forrest ve İşçi Partisi'nin çevreci kanadı (Labor Environment Action Network - LEAN) bu sübvansiyonların sınırlandırılması veya kaldırılması çağrısında bulunuyor.
Geçtiğimiz ay yapılan bir araştırmaya göre, BHP'nin 2025 mali yılında yaklaşık 622 milyon dolar yakıt vergi kredisi aldığı tahmin ediliyor. Bu durum, şirketin karbonsuzlaştırma hedefleriyle çeliştiği yönündeki eleştirileri de beraberinde getiriyor.
