Oxford Üniversitesi'nde görevli bilim insanları, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde devam eden ve 750 şüpheli vakaya ve 177 ölüme yol açan Ebola salgınını kontrol altına almak amacıyla yeni bir aşı geliştirme çalışmalarını hızlandırdı. Geliştirilen deneysel aşının önümüzdeki iki ila üç ay içinde klinik denemelere hazır hale gelmesi bekleniyor.
Nadiren Görülen Ebola Türüne Karşı Mücadele
Söz konusu salgına neden olan Ebola türü, nadir görülen ve Bundibugyo olarak bilinen bir türdür. Bu türe karşı henüz kanıtlanmış bir aşı bulunmuyor ve enfekte olanların yaklaşık üçte biri hayatını kaybediyor. Bilim insanları, aşının etkinliği konusunda henüz kesin bir garanti olmamakla birlikte, salgının yayılma riskine karşı acil bir şekilde çalıştıklarını belirtiyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki Ebola salgını riskini 'yüksek'ten 'çok yüksek' seviyesine yükseltirken, bölgedeki riskin de yüksek olduğu ancak uluslararası düzeyde düşük kaldığı ifade edildi.
COVID-19 Teknolojisiyle Geliştirilen Aşı
İngiliz bilim insanlarının geliştirdiği aşı, COVID-19 pandemisi sırasında kullanılan teknolojiyle benzerlik gösteriyor. ChAdOx1 olarak bilinen bu teknoloji, farklı enfeksiyonlara karşı hızla uyarlanabilme özelliğine sahip. Daha önce COVID-19 virüsünün genetik kodunu taşıyan aşı, bu kez Bundibugyo Ebola türünün genetik kodunu içerecek şekilde hazırlandı. Aşı, insanlarda enfeksiyona veya Ebola belirtilerine neden olmayan, ancak bağışıklık sistemini hastalığa karşı eğiten, genetiği değiştirilmiş bir soğuk algınlığı virüsü taşıyıcısı kullanıyor. DSÖ, bu aşının etkinliğini destekleyecek henüz yeterli hayvan verisi bulunmadığını belirtse de, önümüzdeki iki ila üç ay içinde klinik denemelere hazır olabileceği öngörülüyor. Oxford Üniversitesi'nde hayvan testlerinin devam ettiği ve Hindistan Serum Enstitüsü'nün, Oxford'dan tıbbi düzeyde malzeme tedarik edildiğinde aşıyı seri üretime geçirmek için hazırlandığı öğrenildi.
Hız ve Hazırlık Vurgusu
Oxford Aşı Grubu'ndan Profesör Lambe, hızın öncelikli olduğunu vurgulayarak, "İnsanlar bu salgın konusunda endişeli, genel olarak en kötü senaryoya hazırlanırsınız - umarım temas takibi ve karantina yeterli olur, ancak gaz pedalından ayağımızı çekemeyiz" dedi. Mevcut Ebola salgını, nadir görülen bir virüs türü tarafından tetiklenmesi nedeniyle zorlu bir süreç olarak değerlendiriliyor. Bundibugyo türü, daha önce sadece iki salgına neden olmuş ve son on yıldan uzun süredir görülmemişti. Daha yaygın olan Zaire türü Ebola için bir aşı bulunurken, Bundibugyo türü için henüz kanıtlanmış bir aşı mevcut değil. Ebola aşılarının, COVID-19 pandemisindeki gibi kitlesel olarak değil, daha çok halka aşılama (ring vaccination) tekniğiyle, yani enfekte olma olasılığı en yüksek olan kişilere, vaka temaslılarına ve sağlık çalışanlarına uygulanması planlanıyor.
Uzman Analizi:Oxford Üniversitesi'nin Ebola'ya karşı geliştirdiği yeni aşı adayı, salgının kontrol altına alınması açısından kritik bir gelişme olarak öne çıkıyor. Özellikle nadir görülen Bundibugyo türüne karşı geliştirilen bu aşının klinik denemelerdeki başarısı, gelecekteki salgınlara karşı hazırlıklı olma kapasitemizi önemli ölçüde artıracaktır. Teknolojik uyarlanabilirliği sayesinde, benzer virüs türlerine karşı da hızlı müdahale imkanı sunması, küresel halk sağlığı güvenliği açısından büyük önem taşımaktadır.
