ABD Başkanı Donald Trump, İran ile barış görüşmelerinin çıkmaza girmesi üzerine Tahran'a yönelik sert bir uyarıda bulunarak "saatin işlediğini" belirtti. Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, "Hızlanmaları gerekiyor, HIZLI, aksi takdirde onlardan geriye hiçbir şey kalmayacak. ZAMAN ESASLIDIR!" ifadelerini kullandı. Bu açıklama, Trump'ın İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile yapacağı görüşme öncesine denk geldi.
İran'dan ABD'ye Eleştiri: Somut Adım Yok
İran medyası ise ABD'nin, Tahran'ın çatışmayı sonlandırmaya yönelik son tekliflerine karşılık somut bir taviz vermediğini bildirdi. Yarı resmi Mehr Haber Ajansı'na göre, Washington'dan kaynaklanan uzlaşma eksikliği müzakerelerde "tıkanıklığa" yol açacak. Trump'ın bu mesajı, Nisan ayı başlarında duyurulan ateşkes öncesinde, İran'ın bir anlaşmaya varmaması halinde "bütün bir medeniyetin" öleceği yönündeki tehdidini yineledi.
Başkan, bu hafta başında Tahran'ın taleplerini reddederek, bunları "tamamen kabul edilemez" olarak nitelendirdiğini ve ateşkesin "büyük ölçüde yaşam desteğinde" olduğunu belirtmişti. İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Esmail Baghaei ise tekliflerinin "sorumlu" ve "cömert" olduğunu savundu. İran'ın yarı resmi Tasnim Haber Ajansı'na göre, bu teklifler arasında savaşın tüm cephelerde derhal sona ermesi (Lübnan'da İran destekli Hizbullah'a yönelik devam eden İsrail saldırılarına atıfta bulunularak), ABD'nin İran limanlarındaki ablukasının kaldırılması ve İran'a yönelik daha fazla saldırı olmayacağına dair güvenceler yer alıyor. Ayrıca, savaş tazminatı talebi ve Hürmüz Boğazı üzerindeki İran egemenliğinin vurgulandığı bildirildi.
İran'ın yarı resmi Fars Haber Ajansı ise Pazar günü yaptığı açıklamada, Washington'ın Tahran'ın teklifine karşılık beş şart öne sürdüğünü belirtti. Bu şartlar arasında İran'ın sadece bir nükleer tesisi faal tutması ve zenginleştirilmiş uranyum stokunu ABD'ye devretmesi talebinin yer aldığı bildirildi. Trump Cuma günü yaptığı açıklamada, iki ülke arasındaki önemli bir çıkmaz noktası olan İran'ın nükleer programının 20 yıl süreyle askıya alınmasını kabul edebileceğini öne sürerek, pozisyonunda bir değişim olduğunu ima etmişti.
İsrail ve ABD güçleri 28 Şubat'ta İran'a yönelik büyük hava saldırıları başlatmıştı. Görüşmeleri kolaylaştırması amaçlanan ateşkes, ara sıra yaşanan çatışmalara rağmen büyük ölçüde gözlemleniyor. İran, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazının yaklaşık %20'sinin geçtiği hayati su yolu olan Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü de sürdürüyor. İran'ın ABD ve İsrail saldırılarına misilleme olarak tanımladığı bu hamle, küresel petrol fiyatlarında sert yükselişlere neden oldu. ABD ise Tahran'ı kendi şartlarına uyması için baskı altına almak amacıyla İran limanlarının ablukasını uyguluyor. Pakistan, ABD ve İran arasında arabuluculuk rolünü üstlenmiş durumda, ancak her iki tarafın da hala uzak olduğu görülüyor.
Uzman Analizi:ABD Başkanı Trump'ın İran'a yönelik sert mesajı, barış müzakerelerindeki ilerlemenin durduğunu ve gerilimin tırmanma potansiyeli taşıdığını gösteriyor. Taraflar arasındaki uzlaşmazlık, bölgesel istikrar ve küresel enerji piyasaları üzerinde önemli etkiler yaratmaya devam edecektir.
