ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın nükleer programını 20 yıl süreyle askıya alması durumunda bunu kabul edebileceğini belirtti. Bu açıklama, Trump'ın daha önceki nükleer silahlara tamamen son verme yönündeki talebinden bir geri adım olarak yorumlanıyor. Trump, söz konusu askının "gerçek bir 20 yıl" olması gerektiğini vurguladı.
Trump'ın İran Nükleer Politikası ve Yeni Yaklaşımı
Daha önce İran'ı uranyum zenginleştirmeyi kalıcı olarak durdurmaya ve nükleer silah edinmesinin engellenmesine çağıran Trump, bu kez farklı bir çerçeve çizdi. Ancak, İran ile müzakerelerde sabrının tükendiğini ve herhangi bir ilerleme işaretinin olmadığını da sözlerine ekledi. Bu açıklamalar, İsrail ve ABD güçlerinin 28 Şubat'ta İran'a başlattığı büyük hava saldırılarının ardından ve geçen aydan bu yana yürürlükte olan ve zaman zaman yaşanan karşılıklı çatışmalara rağmen büyük ölçüde gözlemlenen ateşkes ortamında geldi. Pakistan'ın arabuluculuk rolü üstlendiği süreçte, tarafların birbirlerinin en son barış tekliflerini reddetmesiyle aradaki mesafenin hala büyük olduğu görülüyor.
Çin'in başkenti Pekin'de Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile yaptığı görüşmelerin ardından Air Force One uçağında gazetecilere konuşan Trump, iki tarafın Tahran'ın nükleer silaha sahip olamayacağı ve şu anda engellediği Hürmüz Boğazı'nı yeniden açması gerektiği konusunda anlaştığını söyledi. Bu durumun dünya petrol fiyatlarında artışa neden olduğunu belirtti. Bir gazetecinin, İran'ın nükleer programını 20 yıl süreyle askıya almasının yeterli olmayacağı yönündeki yorumuna karşılık Trump, "Yirmi yıl yeterli, ancak onların garanti seviyesi, yani gerçek bir 20 yıl olmalı" yanıtını verdi. Detaylara ise girmedi.
Nisan ayında ABD medyasında yer alan haberlere göre, Pakistan'ın başkenti İslamabad'daki müzakereler sırasında Başkan Yardımcısı JD Vance, İran'ın beş yıl süreyle zenginleştirmeyi durdurma teklifine karşılık en az 20 yıl şartı koşmuştu. Ancak Trump'ın bizzat 20 yıllık bir zaman diliminden bahsetmesi ilk kez duyuluyor. Trump, başkanlığının ilk döneminde Obama yönetiminin İran ile vardığı 2015 nükleer anlaşmasından çekilmişti. Bu kararın gerekçelerinden biri, İran üzerindeki bazı kısıtlamaların zamanla sona ermesine izin verecek olan "gün batımı maddelerine" karşı çıkılmasıydı. İsrail'den ise henüz Trump'ın açıklamalarına resmi bir tepki gelmedi. Başbakan Benjamin Netanyahu, İran'a karşı savaşın sona ermesi için İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının "çıkarılması" gerektiğini belirtmişti. Netanyahu, 2015 nükleer anlaşmasına, gün batımı maddelerinin İran'ın nükleer silah elde etme olasılığını açık bırakacağı ve İsrail için ciddi bir tehdit oluşturmaya devam edeceği gerekçeleriyle şiddetle karşı çıkmıştı.
Uzman Analizi:Trump'ın 20 yıllık askı önerisi, İran'ın nükleer programına yönelik uluslararası baskı ve müzakerelerde yeni bir dönemin işareti olabilir. Ancak bu teklifin gerçek bir ilerleme sağlayıp sağlamayacağı, İran'ın tepkisine ve uluslararası toplumun bu konudaki tutumuna bağlı olacaktır. Özellikle İsrail'in olası tepkisi ve ABD içindeki farklı görüşler, sürecin seyrini belirleyici unsurlar olacaktır.
