Hürmüz Boğazı'ndaki Son Gelişmeler
- ABD ve İran arasında sağlanan mutabakatın ardından Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi geçişleri, son beş günde günlük ortalama 34 gemiye yükseldi.
- Bu artışla birlikte Boğaz'daki trafik, 28 Şubat'ta başlayan savaş öncesi seviyenin yüzde 25'ine ulaştı.
- Geçtiğimiz günlerde Boğaz'dan 13 milyon varili aşkın İran ham petrolü uluslararası alıcılara ulaştırılırken, Suudi Arabistan, Irak, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden de petrol sevkiyatında belirgin bir artış gözlemlendi.
Küresel enerji ticaretinin kilit noktalarından Hürmüz Boğazı'nda, ABD ile İran arasında sağlanan mutabakatın ardından ticari gemi trafiği yeniden hız kazandı. 28 Şubat'ta başlayan ABD/İsrail-İran Savaşı nedeniyle durma noktasına gelen geçişler, son beş günde günlük ortalama 34 gemiye ulaşarak savaş öncesi seviyenin yüzde 25'ine çıktı.
Geçişlerdeki Artışın Detayları
Savaşın başlamasıyla birlikte günlük yaklaşık 130 ticari gemi geçişinin yapıldığı Hürmüz Boğazı'nda, bazı günlerde bu sayı 1'e kadar gerilemişti. Savaşın ilk 100 gününde ise ortalama günlük 10 ticari gemi Boğaz'dan geçiş yaparken, trafik savaş öncesi seviyeye göre yüzde 95'e varan bir düşüş göstermişti.
Veri analitik şirketi Kpler ve MarineTraffic'ten edinilen bilgilere göre, ABD ve İran arasında Hürmüz Boğazı'nın açılmasını da içeren 14 maddelik mutabakatın ardından, 18 Haziran'da 41, 19 Haziran'da 22, 20 Haziran'da 42, 21 Haziran'da 28 ve 22 Haziran'da 39 olmak üzere toplam 172 gemi Boğaz'dan geçti. Bu veriler, son beş günde günlük ortalama 34 gemi geçişiyle ticari trafiğin savaş öncesi seviyenin yüzde 25'ine ulaştığını gösteriyor.
22 Haziran'da Boğaz'dan geçen gemiler arasında İran petrolü taşıyan tankerler dikkat çekti. Dört süper tankerle en az 7 milyon varil İran ham petrolü sevk edildi. Son beş günde ise 13 milyon varili aşan İran ham petrolü, Hürmüz Boğazı üzerinden uluslararası alıcılara ulaştı. Aynı dönemde Suudi Arabistan, Irak, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden yüklü ham petrol tankerlerinin sayısında da belirgin bir artış yaşandı.
Bugün (23 Haziran 2026) Türkiye saatiyle 12.30 itibarıyla Boğaz'dan beş ticari gemi geçiş yaptı. Bu gemilerden 2 milyon varil ham petrol taşıyan Universal Glory ve yaklaşık 1 milyon varil ham petrol yüklü Monte Urbasa isimli tankerler, Suudi Arabistan'ın Ras Tanura Limanı'ndan hareket ederek Boğaz'ı geçti. Universal Glory Güney Kore'ye, Monte Urbasa ise Hindistan'a doğru seyir halinde bulunuyor.
Diplomatik Çabaların Arka Planı
Hürmüz Boğazı'ndaki bu hareketlilik, İran ile ABD arasında Katar ve Pakistan arabuluculuğunda İsviçre'de gerçekleştirilen müzakerelerin ilk turunun 21 Haziran'da tamamlanmasının ardından geldi. Müzakerelerde, 14 maddelik mutabakat zaptının uygulanmasına ilişkin teknik detaylar ele alındı. Arabulucu ülkeler Katar ve Pakistan Dışişleri Bakanlıklarının yayımladığı ortak açıklamada, tarafların, imzalanan mutabakat zaptı doğrultusunda arabuluculuk çabalarının siyasi yönlerini denetlemek üzere üst düzey bir komite kurulması konusunda anlaştıkları bildirildi. Tarafların nihai bir anlaşmaya 60 gün içinde ulaşılmasını hedefleyen bir yol haritası üzerinde uzlaştığı kaydedildi. Müzakerelerin ilk turunun ardından teknik görüşmelerde, mutabakatın uygulanmasına yönelik mekanizmalar üzerinde uzlaşma sağlandığı; yaptırımların kaldırılması, nükleer konular, yeniden yapılanma ve ekonomik kalkınma konularında çalışma grupları kurulması kararına varıldığı belirtildi.
Küresel Enerji Güvenliği ve Ticaret Üzerindeki Yansımalar
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin ve küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzının önemli bir kısmının geçtiği, jeopolitik açıdan kritik bir su yoludur. Boğaz'daki ticari trafiğin yeniden canlanması, küresel enerji piyasaları için olumlu bir sinyal olarak değerlendirilmektedir. Savaş döneminde yaşanan geçiş kısıtlamaları, petrol ve doğalgaz fiyatlarında ciddi dalgalanmalara neden olma potansiyeli taşırken, mutabakatın ardından artan geçişler enerji arz güvenliği endişelerini hafifletmektedir. Özellikle Asya ülkeleri başta olmak üzere birçok ülkenin enerji ithalatı için hayati önem taşıyan bu geçidin normalleşme sürecine girmesi, uluslararası ticaretin aksamadan devam etmesi açısından büyük önem arz etmektedir.
Anlık Nokta Editoryal Değerlendirmesi:Hürmüz Boğazı'ndaki ticari trafiğin yeniden hızlanması, bölgesel gerilimin düşürülmesi ve küresel enerji piyasalarının istikrarı açısından kritik bir adımdır. ABD ve İran arasındaki mutabakat, diplomatik çözüm yollarının önemini bir kez daha ortaya koyarken, sürecin nihai bir anlaşmayla sonuçlanması uluslararası dengeler için belirleyici olacaktır.
Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi trafiği, 28 Şubat 2026 tarihinde başlayan ABD/İsrail-İran Savaşı'nın ardından güvenlik endişeleri ve uygulanan kısıtlamalar nedeniyle durma noktasına gelmişti.
ABD ve İran arasında Katar ve Pakistan arabuluculuğunda sağlanan 14 maddelik mutabakat, Hürmüz Boğazı'nın açılması, Lübnan dahil olmak üzere çatışmaların sona erdirilmesi, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması gibi maddeleri içeriyor.
Savaş öncesi dönemde Hürmüz Boğazı'ndan günlük ortalama 20 milyon varil ham petrol geçişi gerçekleşiyordu. Son günlerde ise ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamalarına göre, 22 Haziran'da 19 milyon varil petrol geçişiyle tüm zamanların rekoru kırıldı.
ABD ve İran arasındaki müzakerelerde, tarafların nihai bir anlaşmaya 60 gün içinde ulaşılmasını hedefleyen bir yol haritası üzerinde uzlaştığı belirtildi.
