SPK'nin Yeni Fiili Dolaşım Oranı Düzenlemesi
- Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul'daki fiili dolaşım oranı hesaplama yöntemini değiştirdi.
- Yeni düzenleme ile sermaye veya yönetim kontrolünü elinde bulunduran ortakların fonlardaki payları fiili dolaşımdan çıkarıldı.
- Bu değişiklik, endekslerin daha sağlıklı oluşturulmasını ve yatırımcı güveninin artırılmasını hedefliyor.
SPK, Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin fiili dolaşım oranlarının hesaplanma yönteminde önemli bir değişikliğe giderek piyasalarda derinlik ve güveni artırmayı amaçlıyor. 5 Haziran'da yürürlüğe giren düzenleme, özellikle BIST 30 ve BIST 100 gibi endekslerde kullanılan fiili dolaşım oranının hesaplanmasında dikkate alınmayan paylar arasına, sermaye veya yönetim kontrolünü elinde bulunduran ortakların sahip olduğu ve serbest ya da özel fon katılma paylarına verilen payları ekledi. Bu yeni uygulama, 15 Haziran'dan itibaren ihraççı paylarının fiili dolaşımdaki pay oranı hesaplaması dışında tutulacak. Bu değişikliğin ardından 138 şirketin fiili dolaşım oranında düşüş yaşanması bekleniyor ve bu durum, 3. çeyrekte endekse dahil olacak hisse senetlerinin belirlenmesinde yeni oranların esas alınmasına yol açacak.
Fiili Dolaşım Oranındaki Değişikliğin Piyasalar Üzerindeki Etkileri
Fiili dolaşımdaki pay oranının gerilemesi, ilgili hisse senedinin içinde bulunduğu endeksteki ağırlığını azaltarak endekse dahil olup olmama durumunu doğrudan etkileyebiliyor. Şirket ortaklarının elinde bulunan paylar haricinde, yatırımcılar arasında serbestçe alınıp satılabilen paylar 'fiili dolaşımdaki paylar' olarak kabul ediliyor. Fiili dolaşım oranı, endeks kriterleri açısından en kritik göstergelerden biri olarak öne çıkıyor. Daha önceki uygulamada, kağıt üzerindeki oran ile fiilen işlem gören pay miktarı arasındaki fark, endekse giriş ve çıkış kriterlerinde yanıltıcı sonuçlar doğurabiliyordu. Özellikle BIST 100 ve BIST 30 endeksleri için halka açıklığı yeterli olmayan şirketlerin bu endekslere dahil olması, endeks performansını olumsuz etkileyebiliyordu. Yatırım fonları için referans niteliği taşıyan endekslerde, bazı hisselerde yoğunlaşan yatırımcı gruplarının paylarını fonlar aracılığıyla tutması, fiili dolaşım oranının olduğundan yüksek görünmesine neden olabiliyordu. Bu durum, hem bazı hisselerin endekse giriş ve çıkış kriterlerini etkiliyor hem de diğer portföy yöneticileri için dezavantaj yaratıyordu.
SPK Düzenlemesinin Temel Amacı ve Beklentiler
Bu yeni düzenlemenin, endekslerin daha sağlıklı bir şekilde oluşturulmasına ve yatırımcılara daha doğru bir piyasa göstergesi sunulmasına katkı sağlaması bekleniyor. Marbaş Menkul Değerler Genel Müdür Yardımcısı Sertaç Ekeke, SPK'nin bu düzenlemesinin sistemin içerisindeki güvencenin artması açısından kritik olduğunu belirterek, özellikle fonların dahil olduğu sahiplik oranlarındaki değişimlere dikkat çekti ve bu yeni uygulamayla bir denge sağlandığını ifade etti. Ekeke, küresel endeks sağlayıcısı MSCI'dan gelen benzer gerekçelerle Jakarta Endeksi'ni kapsam dışı bırakma uyarısını hatırlatarak, SPK'nin bu hamlesiyle MSCI ve yabancı yatırımcılara önemli bir mesaj verildiğini vurguladı. Düzenlemenin orta ve uzun vade için olumlu bir gelişme olduğunu belirten Ekeke, kısa vadede yan tahtalarda bir dalgalanma olabileceğini öngördü.
Güven ve Derinlik Artacak
İstanbul Bilgi Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu, SPK'nin bu kararını yerinde ve doğru bulduğunu belirterek, kararın Türkiye'de hisse senedi piyasalarının derinliğini ve güvenilirliğini artıracağını söyledi. Aslanoğlu, yaşanan spekülatif durumların böyle bir kararın gerekliliğini ortaya koyduğunu vurgulayarak, küçük ve yabancı yatırımcılar açısından da doğru bir uygulama yapıldığını ve Borsa İstanbul'un gerçek değerlemesinin yapılabilmesi açısından bu kararın önem taşıdığını ekledi. Pariterium Danışmanlık kurucusu Dr. İsmet Demirkol da kararın yatırımcı güvenini artırması ve Borsa İstanbul ile yatırım fonları arasındaki koordinasyonu iyileştirmesi açısından önemli olduğunu belirtti. Demirkol, bu uygulama sayesinde yatırım fonlarının getirisinin daha kontrollü bir şekilde Türkiye ekonomisine katkısını artırmak amacıyla kullanılabileceğini ve doğrudan yabancı yatırımcıların Borsa İstanbul'a yönelik güven ortamının güçlenmesine katkı sağlayabileceğini sözlerine ekledi.
Anlık Nokta Editoryal Değerlendirmesi:Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) fiili dolaşım oranı hesaplamasına yönelik getirdiği yeni düzenleme, piyasalarda şeffaflığı ve güveni artırma potansiyeli taşıyor. Bu adım, endekslerin daha gerçekçi bir zemine oturmasını sağlayarak hem yerli hem de yabancı yatırımcılar için daha sağlıklı bir yatırım ortamı oluşturulmasına katkıda bulunacaktır. Kısa vadeli dalgalanmalar beklense de, uzun vadede piyasa derinliğinin artması ve güven ortamının güçlenmesi öngörülmektedir.
SPK'nin fiili dolaşım oranı hesaplama yöntemini değiştiren düzenlemesi 5 Haziran 2026 tarihinde yapılmış olup, ilgili paylar 15 Haziran 2026 tarihinden itibaren ihraççı paylarının fiili dolaşımdaki pay oranı hesaplaması dışında tutulacaktır.
Bu düzenleme, özellikle Borsa İstanbul'daki BIST 30 ve BIST 100 gibi endekslerde kullanılan fiili dolaşım oranını etkileyecek ve bu endekslerdeki hisse senetlerinin ağırlıklarını yeniden şekillendirecektir.
Fiili dolaşım oranının gerilemesi, ilgili hisse senedinin borsa endekslerindeki ağırlığını azaltır ve bu durum, şirketin endekse dahil olup olmama durumunu etkileyebilir.
