Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonunda gerçekleştirilen bütçe görüşmelerinde milletvekillerinin sorularını yanıtlayarak piyasalarda istikrarın sağlanması, fahiş fiyat denetimleri, kadın kooperatiflerine sağlanan hibe destekleri ve gümrük kapılarındaki son duruma ilişkin kapsamlı açıklamalarda bulundu.
Bakanlık faaliyetlerinin etraflıca ele alındığı oturumda, küresel ticarette yaşanan zorluklar, tarım ürünlerindeki arz ve talep dengeleri, sınır kapılarındaki modernizasyon çalışmaları ve ihracat potansiyelini artırmaya yönelik atılan stratejik adımlar tüm boyutlarıyla masaya yatırıldı.
Ticaret Bakanlığının Bütçesi ve İlgili Kurumların Ödenekleri Onaylandı
Meclis Plan ve Bütçe Komisyonunda gerçekleştirilen yoğun mesai sonucunda, Ticaret Bakanlığının yanı sıra Rekabet Kurumu ile Helal Akreditasyon Kurumunun 2027 yılı bütçeleri detaylı değerlendirmelerin ardından kabul edildi. Bütçe görüşmeleri sırasında milletvekillerinden gelen soruları tek tek yanıtlayan Bakan Bolat, piyasalarda denetimlerin aralıksız sürdürüldüğünü ve tüketicilerin korunması adına idari mekanizmaların etkin bir şekilde işletildiğini vurguladı.
Piyasa gözetimi ve ürün güvenliği alanında hayata geçirilen düzenlemelerin sahada karşılık bulduğunu belirten yetkililer, bu süreçte tüketici memnuniyetinin artış eğiliminde olduğuna dikkati çekti. Öte yandan fahiş fiyatla mücadele kapsamında rutin denetimlerin hiçbir zaman kesintiye uğramadığı, tespit edilen aykırılıklar neticesinde uygulanan idari para cezalarının Hazine ve Maliye Bakanlığına aktarıldığı ve kamu alacaklarının tahsilat süreçlerinin titizlikle takip edildiği ifade edildi.
Komisyon görüşmelerinde ayrıca esnaf ve çiftçi borçlarının yeniden yapılandırılmasına dair süre uzatımı sağlandığı hatırlatılırken, faiz oranlarının düşürülmesi yönündeki beklentiler doğrultusunda Ekonomi Koordinasyon Kurulunda gerekli girişimlerin ve çağrıların sürdürüleceği bilgisi paylaşıldı. Ayrıca Antalya'da kurulması planlanan ikinci serbest bölge projesinin yerel yönetimler ve Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü ile koordinasyon içinde ele alınacağı belirtildi.
Kadın Kooperatiflerine Yönelik Hibe Destekleri ve Finansal Kriterler
Bakanlık bütçesinde dikkat çeken en önemli başlıklardan biri de kadın kooperatiflerinin güçlendirilmesi amacıyla sunulan kapsamlı finansal destekler oldu. 2021 yılından bu yana kararlı bir şekilde sürdürülen hibe programlarının, girişimci kadınların ekonomik hayattaki konumunu tahkim ettiği ve bölgesel kalkınmaya ivme kazandırdığı ifade edildi.
Yapılan son düzenlemelerle birlikte kadın kooperatiflerinin ilk kuruluş aşamasındaki yatırım amaçlı başvurularında sağlanan hibe desteğinin 1 milyon liraya çıkarıldığı, personel istihdamında ise bir yıl süreyle iki çalışan için toplam 840 bin liralık hibe desteğinin tahsis edildiği açıklandı. Ayrıca kooperatiflerin ticari faaliyetlerini genişletmeleri ve uluslararası pazarlara açılmaları amacıyla ulusal ve uluslararası fuar katılımlarında 150 bin liraya kadar hibe desteği verildiği kaydedildi.
Bu finansal mekanizmaların sahadaki yansımaları incelendiğinde, kadınların üretim kooperatifleri çatısı altında daha organize hareket ettiği ve özellikle yerel ürünlerin pazarlanmasında kurumsal bir kapasite oluşturduğu görülmektedir. Uzmanlar, bu tür hibe desteklerinin istihdamın tabana yayılması ve kırsal kalkınmanın desteklenmesi açısından kritik bir kaldıraç işlevi gördüğünü belirtmektedir.
Tarım Ürünlerinde Arz Dengesi ve İhracat ile İthalat Dengesi
Görüşmelerde tarım ürünleri piyasasındaki fiyat hareketlilikleri ve dış ticaret dengesi de ayrıntılı bir şekilde ele alındı. Özellikle geçmiş dönemde limonda yaşanan fiyat artışlarının şubat ve nisan aylarında etkili olan aşırı don olaylarından kaynaklandığını belirten Bakan Bolat, alınan her kararda sektör paydaşlarıyla diyalog içinde hareket edildiğini ifade etti.
İhracatın engellenmesinin hiçbir zaman birincil tercih olmadığını, ancak gerektiğinde piyasa dengesini korumak adına ithalat düzenlemelerinin devreye sokulabildiğini dile getiren Bolat, yaklaşık 1,5 yıl önce yaşanan limon krizine örnek verdi. Üretici ve ihracatçı birliklerinin temsilcilerinin bakanlığa gelerek fiyatların belirli bir seviyenin üzerine çıkmayacağına dair taahhütte bulunmasıyla kısıtlama kararının kaldırıldığını, ancak don felaketi nedeniyle yaşanan arz daralmasının pazarda yansımaları olduğunu kaydetti. Buna karşılık, mevcut sezonda üretim rekoltesinde büyük bir artış yaşandığını ve limon fiyatlarının gerilediği bilgisi paylaşıldı.
Tarım ticaretinde doğrudan sübvansiyonların uluslararası kurallar gereği yasak olduğuna işaret eden Bolat, Türkiye'nin bu kural çerçevesinde cezalandırılmaması için alternatif destek mekanizmaları geliştirdiklerini belirtti. Bu kapsamda Milli Savunma, İçişleri, Milli Eğitim, Gençlik ve Spor ile Aile ve Sosyal Hizmetler bakanlıklarının koordinasyonuyla arz fazlası olan tarım ürünlerinin kamu kurumlarıca tedarik edilmesinin sağlandığı ifade edildi. Geçmiş dönemlerde elma, narenciye, portakal, patates ve soğan gibi ürünlerde bu organizasyonun başarıyla uygulandığı, bu yıl da benzer bir gayretin gösterildiği vurgulandı.
Gümrük Kapılarındaki Modernizasyon ve Sınır Ticareti Altyapısı
Türkiye'nin dış ticaret hacmini artırma hedefleri doğrultusunda gümrük kapılarında yürütülen altyapı ve modernizasyon çalışmaları, bütçe görüşmelerinin bir diğer odak noktasını oluşturdu. Sınır ticaretinin kesintisiz sürdürülmesi ve tır taşımacılığındaki aksaklıkların giderilmesi amacıyla komşu ülkelerle diplomatik ve teknik temasların yoğun bir şekilde devam ettiği belirtildi.
Bulgaristan sınırında bekleyen tırlara ilişkin soruşturma ve değerlendirmelerde bulunan yetkililer, bu araçların nihai varış noktasının normalde İran olduğunu, ancak İran'ın araçları kabul etmemesi durumunda Türkiye topraklarında tasfiye süreçlerinin gündeme geldiğini aktardı. Ülke içerisinde sahipsiz tır kalmaması ve transit geçiş rejiminin düzenli işlemesi amacıyla bu geçişlerin geçici olarak durdurulduğu, gerekli teknik düzenlemelerin hızla yapılacağı ifade edildi.
Suriye sınırındaki gümrük kapılarının açılması ve kapasitelerinin artırılmasına yönelik yürütülen çalışmalar da komisyonda paylaşıldı. Yayladağ Gümrük Kapısı'nın modernize edilmesine yönelik faaliyetlerin sürdüğü, Nusaybin-Kamışlı Gümrük Kapısı'nın açılması hususunda Türkiye tarafının tamamen hazır olduğu, ancak karşı taraftaki altyapı eksiklikleri nedeniyle sürecin beklendiği dile getirildi. Suriye Gümrükler ve Limanlar İdaresi ile yapılan görüşmelerde yıl sonu hedeflerinin teyit edildiği, Akçakale, Derecik, Esendere ve Cilvegözü kapılarında ise genişletme ve kapasite artış projelerinin hayata geçirildiği açıklandı.
Küresel Ticarette Yeni Rotalar ve Türk Malının İmajı
Küresel ticarette korumacılık eğilimleri ve bölgesel çatışmalar nedeniyle Rusya, Ukrayna ve İran pazarlarında yaşanan zorluklara dikkat çeken Bakanlık yetkilileri, alternatif pazar arayışlarının meyve vermeye başladığını belirtti. Nisan ayında yürürlüğe konulan transit vize rejimi sayesinde Körfez ülkelerine yönelik ihracatta belirgin bir artış kaydedildiği ifade edildi.
Türk malının uluslararası pazarlardaki imajının ve marka değerinin son derece yüksek bir seviyede bulunduğunu vurgulayan Bolat, özellikle makine ve otomotiv sektörlerinde Türkiye'nin kalitesinin tescillendiğini kaydetti. Makine üretiminde Türkiye'nin Almanya ve İsviçre standartlarında üretim yapabilen bir ülke algısına ulaştığını belirten yetkililer, teknolojik ürün ihracatındaki artış trendinin kararlılıkla süreceğini sözlerine ekledi.
