Yargı Reformu Paketinden Öne Çıkan Temel Düzenlemeler
- İcra ve İflas Kanunu'nda yapılan değişikliklerle, idare aleyhine açılan ilamlı icra takiplerinde alacaklının idareye önceden yazılı başvuru yapması zorunlu hale getirildi.
- Miras yoluyla edinilen taşınmazların satışında ortaklığın giderilmesi amacıyla yapılacak açık artırmalarda, ilk artırma sadece malik olan mirasçılar arasında gerçekleştirilecek.
- Noterlik Kanunu'nda yapılan düzenlemelerle noterlik evraklarının mahkeme ve savcılıklarca incelenmesi ve elektronik ortamda paylaşımı kolaylaştırılırken, Danıştay'daki daire sayısının azaltılmasına yönelik süre 2030'a kadar uzatıldı.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Adalet Komisyonu, bugün (25 Haziran 2026) kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen kanun teklifini kabul etti. Yargı süreçlerinin etkinliğini ve verimliliğini artırmayı hedefleyen paket, İcra ve İflas Kanunu, Noterlik Kanunu ve Danıştay Kanunu'nda önemli değişiklikler öngörüyor. Bu düzenlemelerle, hukuki işlemlerin hızlandırılması, miras ortaklığının giderilmesi süreçlerinin yeniden yapılandırılması ve noterlik hizmetlerinde dijitalleşmenin artırılması amaçlanıyor.
İcra ve İflas Kanunu'nda Önemli Düzenlemeler
Teklifle, İcra ve İflas Kanunu'nda köklü değişikliklere gidiliyor. Buna göre, Yargıtay, bölge adliye mahkemeleri ve ilk derece mahkemelerince verilen bir miktar para, vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin ilamların idare tarafından gecikmeksizin yerine getirilmesi esas alınacak. Hükmedilen tutarın ödenmesi için alacaklı veya vekilinin idareye yazılı şekilde banka hesap numarasını bildirerek yapacağı başvuru tarihinden itibaren en geç bir ay içinde ilamda belirtilen alacağın, varsa ödeme tarihine kadar işleyecek faizi ve diğer ferileriyle birlikte ödenmemesi halinde ilamlı icra takibi yapılabilecek. Bu başvuru yapılmaksızın doğrudan ilamlı icra yoluna başvurulamayacak.
Kanun'daki diğer bir değişiklikle, tüm maliklerin miras yoluyla edindikleri ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlar bakımından ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi halinde yapılacak açık artırmalarda birinci artırma sadece malik olan mirasçılar arasında gerçekleştirilecek. Sadece malik olan mirasçılar arasında yapılacak bu artırma usulü bir defaya mahsus olmak üzere uygulanacak.
Elektronik satış portalında yapılacak ilanlarda da düzenlemelere gidilecek. İlanda, satış talep eden ve artırmaya katılmak isteyen alacaklının, en geç artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar satışı yapan icra dairesine müracaat etmesi halinde alacağın teminatı karşıladığı miktar kadar kendisinden teminat alınmayacağı, açık artırmalarda Hazine'nin teminat göstermekten muaf olduğu belirtilecek. Ayrıca, elektronik satış portalında verilecek tekliflerin haczedilen malın muhammen kıymetinin yüzde 50'si, ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde birinci artırmanın sadece malik olan mirasçılar arasında yapıldığı durumlarda muhammen kıymetin yüzde 100'ü, ikinci artırmada ise muhammen kıymetin yüzde 50'si ile o malla güvence altına alınan ve satış isteyenin alacağına rüçhanı olan alacakların toplamından hangisi fazla ise bu miktarı ve ayrıca bu miktara ilave olarak paraya çevirme ve paylaştırma masraflarını geçmesi gerektiği yer alacak.
İlanda, ihale alıcısının en yüksek teklifi verip de süresi içinde ihale bedelini yatırmaması halinde, alınan teminatın iade edilmeyip öncelikle satış masraflarından mahsup edileceği, kalan miktarın icra dosyaları bakımından alacaklarına mahsuben hak sahiplerine ödeneceği ifade edilecek. Süresi içinde ihale bedelini yatırmayan ihale alıcısının satış isteyen alacaklı olması durumunda, muhammen bedelin yüzde 10'unun kendi alacağından mahsup edileceği ve bu satış için yapılan masrafın kendisi üzerinde bırakılarak borçluya yüklenmeyeceği belirtilecek. Ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde en yüksek teklifi verip de ihale bedelini süresi içinde yatırmayan ihale alıcısından alınan teminatın kendisine iade edilmeyerek satış masrafları mahsup edildikten sonra paydaşlara payları oranında ödeneceği, süresi içinde ihale bedelini yatırmayanın paydaş olması durumunda ise alınan teminatın tamamının diğer pay sahiplerine payları oranında ödeneceği de düzenlemeler arasında yer alıyor. Ayrıca, en yüksek teklifi verip de süresi içinde ihale bedelini yatırmayan ihale alıcısına teklif ettiği bedelin yüzde 5'i oranında satışı yapan icra dairesince veya satış memurunca idari para cezası verileceği ve bu cezanın Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca tahsili için tahsil dairesine bildirileceği de pakette bulunuyor.
Noterlik İşlemlerinde Şeffaflık ve Dijitalleşme
Noterlik Kanunu'ndaki değişiklikle, noterlik evrak ve defterleri, mahkeme, sulh ceza hakimliği ve cumhuriyet başsavcılıklarınca veya konusu da belirtilmek suretiyle noterlikte soruşturmaya yetkili kılınan resmi daireler tarafından incelenebilecek. Mahkeme, sulh ceza hakimliği veya cumhuriyet başsavcılığı tarafından noterlik evrakının aslının istenmesi halinde ilgili noter, evrakın bir örneğini çıkarıp aslına uygunluğunu onaylayacak ve evrakın aslını ilgili merciye gönderecek.
Mahkeme, sulh ceza hakimliği, cumhuriyet başsavcılığı veya soruşturmaya yetkili kılınan resmi daire tarafından noterlik evrakının onaylı bir örneğinin istendiği durumlarda, noter istenilen evrakın aslını elektronik ortamda taramak ve güvenli elektronik imzayla imzalamak suretiyle oluşturduğu onaylı örneği ilgili merciye elektronik ortamda iletecek. Elektronik ortamda gönderme imkanı bulunmayan durumlarda evrakın aslına uygunluğunu onaylayarak onaylı örneği ilgili merciye gönderecek. Yapılan işlemler için yevmiye numarası verilmeyecek, posta masrafı ve yol masrafı hariç olmak üzere harç, vergi, değerli kağıt ücreti dahil herhangi bir ücret alınmayacak.
Danıştay'da Yapısal Süre Uzatımı
Danıştay Kanunu'ndaki değişiklikle, 2016'dan itibaren 10 yıl içinde Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine yönelik 23 Temmuz 2026'da sona erecek süre 4 yıl daha uzatılacak. Bu uzatma kararı, mevcut iş yükü ve dava yoğunluğu dikkate alınarak Danıştay'ın mevcut daire yapısının korunması ve iş yükünün daha sağlıklı yönetilmesi amacıyla alındı. Ayrıca Danıştay daire sayısının azalmayacak olması dolayısıyla boşalan her iki üyelik için bir üye seçimi yapılması uygulamasından da 23 Temmuz 2030'a kadar vazgeçilecek.
Türk Hukuk Sisteminde Süregelen Modernizasyon Adımları
Türk hukuk sistemi, son yıllarda yargı süreçlerini hızlandırmak, adalete erişimi kolaylaştırmak ve mevzuatı güncel ihtiyaçlara uygun hale getirmek amacıyla bir dizi reformdan geçmektedir. Bu reformlar, özellikle İcra ve İflas Kanunu'nda yapılan değişikliklerle borç-alacak ilişkilerinin daha şeffaf ve hızlı çözümlenmesini hedeflerken, Noterlik Kanunu'ndaki düzenlemelerle de dijitalleşmenin önünü açarak vatandaşların işlemlerini kolaylaştırmaktadır. Danıştay gibi yüksek yargı organlarının iş yükünün azaltılması ve yargılamaların daha etkin yürütülmesi amacıyla istinaf mahkemelerinin kurulması gibi adımlar da bu modernizasyon çabalarının önemli bir parçası olmuştur. Bu tür yargı paketleri, hukukun üstünlüğü ilkesini pekiştirme ve yargı hizmetlerinin kalitesini artırma vizyonuyla hazırlanmaktadır.
Yargı Paketinin Hukuki ve İdari Süreçlere Yansımaları
12. Yargı Paketi'nin kabul edilmesi, Türk hukuk ve idari süreçlerinde önemli yansımalara neden olacak. Hukuki açıdan, özellikle ilamlı icra takiplerinde idareye ön başvuru zorunluluğu getirilmesi, gereksiz icra takiplerinin önüne geçerek kamu kaynaklarının daha verimli kullanılmasına ve alacakların daha kısa sürede tahsil edilmesine olanak tanıyabilir. Miras yoluyla edinilen taşınmazların satışında mirasçılar arasındaki ilk artırma usulü, mirasçıların mülkiyet haklarını korumayı ve uygulamadaki suistimalleri önlemeyi amaçlamaktadır. Noterlik işlemlerinin elektronik ortama taşınması ve evrak inceleme süreçlerinin kolaylaştırılması, hem vatandaşlar hem de adli merciler için bürokratik yükü azaltacak ve işlem hızını artıracaktır. İdari açıdan ise, Danıştay'daki daire sayısının azaltılması süresinin uzatılması, yüksek mahkemenin mevcut iş yükünü daha sağlıklı bir şekilde yönetmesine imkan tanıyarak yargısal faaliyetlerin aksamadan sürdürülmesine katkı sağlayacaktır. Bu düzenlemeler, genel olarak yargı sisteminin daha etkin, şeffaf ve erişilebilir hale gelmesine hizmet etme potansiyeli taşımaktadır.
Anlık Nokta Editoryal Değerlendirmesi:12. Yargı Paketi, Türk hukuk sisteminde uzun süredir beklenen bazı iyileştirmeleri ve modernizasyon adımlarını içermektedir. Özellikle icra ve noterlik süreçlerindeki dijitalleşme ve şeffaflık artırıcı düzenlemeler, vatandaşların adalete erişimini kolaylaştırırken, Danıştay'daki süre uzatımı da yüksek yargının iş yükü yönetiminde esneklik sağlamaktadır. Bu adımların, yargının genel işleyişine olumlu katkılar sunması ve hukuki güvenliği pekiştirmesi beklenmektedir.
12. Yargı Paketi, 25 Haziran 2026 tarihinde TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edildi.
Yeni düzenlemeye göre, idare aleyhine hükmedilen para alacakları için doğrudan icra takibi başlatılmadan önce, alacaklının veya vekilinin idareye yazılı olarak banka hesap numarasını bildirerek başvuruda bulunması ve idarenin bir ay içinde ödeme yapmaması gerekecek.
Miras yoluyla edinilen ve üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazların ortaklığının giderilmesi amacıyla yapılacak açık artırmalarda, birinci artırma sadece malik olan mirasçılar arasında bir defaya mahsus olmak üzere yapılacak.
Noterlik Kanunu'ndaki değişikliklerle, mahkeme, sulh ceza hakimliği, cumhuriyet başsavcılığı veya yetkili resmi daireler, noterlik evraklarını inceleyebilecek ve onaylı örneklerini elektronik ortamda talep edebilecek; bu işlemler için posta ve yol masrafı hariç herhangi bir ücret alınmayacak.
Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine yönelik 23 Temmuz 2026'da sona erecek sürenin 4 yıl daha uzatılmasının amacı, mevcut iş yükü ve dava yoğunluğu nedeniyle Danıştay'ın mevcut yapısını koruyarak iş yükünü daha sağlıklı yönetmesini sağlamaktır.
