Meclis'ten Geçen Kritik Yargı Düzenlemeleri Neler Getiriyor?
- Miras yoluyla edinilen taşınmazlarda ortaklığın giderilmesi için yapılacak açık artırmalarda yeni usuller belirlendi.
- Noterlik evraklarının incelenmesine ilişkin usullerde değişiklikler yapıldı, elektronik ortamda belge paylaşımı kolaylaştırıldı.
- Danıştay'daki daire sayısının azaltılmasına yönelik süre uzatılırken, idare mahkemelerinde tek hakimle görülecek dava kapsamı genişletildi.
TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilen 12. Yargı Paketi, Türk hukuk sisteminde önemli değişikliklere imza attı. Paketin getirdiği düzenlemeler, özellikle miras hukuku, noterlik işlemleri ve idari yargılama süreçlerini yakından ilgilendiriyor.
Miras Hukukunda Yeni Açık Artırma Usulleri
Yapılan düzenlemeyle, İcra ve İflas Kanunu'nda önemli değişiklikler öngörülüyor. Buna göre, miras yoluyla edinilen ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkı bulunmayan taşınmazların ortaklığının satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi halinde, açık artırmalarda ilk ihale yalnızca malik mirasçılar arasında gerçekleştirilecek. Bu özel ihale usulü, bir defaya mahsus olmak üzere uygulanacak.
Elektronik satış portalında yapılacak ilanlarda da yeni düzenlemeler yer alıyor. Satış talep eden ve artırmaya katılmak isteyen alacaklılar, en geç artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar satışı yapan icra dairesine müracaat etmeleri halinde, alacağın teminatı karşıladığı miktar kadar teminat göstermekten muaf tutulacak. Açık artırmalarda Hazine de teminat göstermekten muaf olacak.
Ayrıca, elektronik satış portalında verilecek tekliflerin, haczedilen malın tahmini değerinin yüzde 50'si, ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde ilk artırmanın yalnızca malik mirasçılar arasında yapıldığı durumlarda tahmini değerin yüzde 100'ü, ikinci artırmada ise tahmini değerin yüzde 50'si ile o malla güvence altına alınan ve satış isteyenin alacağına öncelik tanınan alacakların toplamından hangisi fazlaysa bu miktarı ve ayrıca bu miktara ek olarak paraya çevirme ve paylaştırma masraflarını geçmesi gerektiği belirtilecek.
İlanda yer alacak bir diğer önemli düzenleme ise ihale alıcısının en yüksek teklifi verip süresi içinde ihale bedelini yatırmaması durumunda uygulanacak yaptırımlara ilişkin. Bu durumda alınan teminatın iade edilmeyip öncelikle satış masraflarından mahsup edileceği, kalan miktarın icra dosyaları bakımından alacaklılara ödeneceği belirtilecek. Süresi içinde ihale bedelini yatırmayan ihale alıcısının satış isteyen alacaklı olması durumunda, tahmini bedelin yüzde 10'unun kendi alacağından mahsup edileceği ve bu satış için yapılan masrafın kendisi üzerinde bırakılarak borçluya yüklenmeyeceği ifade edilecek. Ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde en yüksek teklifi verip ihale bedelini süresi içinde yatırmayan ihale alıcısından alınan teminatın iade edilmeyerek satış masrafları mahsup edildikten sonra paydaşlara payları oranında ödeneceği, süresi içinde ihale bedelini yatırmayanın paydaş olması durumunda ise alınan teminatın tamamının diğer pay sahiplerine payları oranında ödeneceği vurgulanacak. Ek olarak, en yüksek teklifi verip süresi içinde ihale bedelini yatırmayan ihale alıcısına, teklif ettiği bedelin yüzde 5'i oranında idari para cezası verileceği ve bu cezanın tahsili için ilgili mercilere bildirileceği de ilanda yer alacak.
Noterlik İşlemlerinde Dijitalleşme ve Denetim Kolaylığı
Noterlik Kanunu'nda yapılan değişikliklerle, noterlik evrak ve defterlerinin mahkemeler, sulh ceza hakimlikleri, cumhuriyet başsavcılıkları veya resmi daireler tarafından incelenebilmesine olanak tanındı. Mahkeme, sulh ceza hakimliği veya cumhuriyet başsavcılığı tarafından noterlik evrakının aslının istenmesi halinde, ilgili noter evrakın bir örneğini çıkarıp aslına uygunluğunu onaylayacak ve bu örneği yerinde saklayarak aslını ilgili mercie gönderecek.
Özellikle dikkat çeken bir diğer yenilik ise, noterlik evrakının onaylı bir örneğinin elektronik ortamda taranarak güvenli elektronik imza ile imzalanıp ilgili merciye elektronik olarak iletilebilmesi. Elektronik ortamda gönderim imkanı bulunmayan durumlarda ise evrakın aslına uygunluğu onaylanarak örneği ilgili mercie gönderilecek. Bu işlemler için yevmiye numarası verilmeyecek ve harç, vergi gibi ek ücretler alınmayacak; yalnızca posta ve yol masrafları tahsil edilecek.
İdari Yargılama ve Danıştay Süreçlerinde Güncellemeler
Danıştay Kanunu'nda yapılan değişiklikle, 2016'dan itibaren 10 yıl içinde Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine yönelik 23 Temmuz 2026'da sona erecek süre, 4 yıl daha uzatıldı. Bu uzatma ile birlikte, Danıştay daire sayısının azalmayacak olması nedeniyle boşalan her 2 üyelik için bir üye seçimi yapılması uygulaması da 23 Temmuz 2030'a kadar ertelendi.
Ayrıca, Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'da yapılan düzenlemeyle, idare mahkemelerinde tek hakimle çözümlenecek davaların kapsamı genişletildi. Düzenleyici işlemlere karşı açılanlar hariç, konusu 486 bin lirayı aşmayan idari işlemlere karşı açılan iptal davaları ve tam yargı davaları ile ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim öğrencileri hakkında tesis edilen uzaklaştırma ve ilişik kesme sonucunu doğuranlar hariç disiplin cezası, sınıf geçme, not tespiti, yurt, kredi ve burs işlemlerine karşı açılan davalar da tek hakimle görülebilecek.
Hukuk Sisteminde Yapısal Dönüşüm
12. Yargı Paketi'nin yasalaşması, Türk hukuk sisteminde önemli bir yapısal dönüşüme işaret ediyor. Miras hukuku alanındaki düzenlemeler, aile içi hukuki süreçlerde yaşanan anlaşmazlıkların çözümünü hızlandırmayı hedeflerken, noterlik işlemlerindeki dijitalleşme hem vatandaşların iş yükünü azaltacak hem de denetim süreçlerini kolaylaştıracak. İdari yargılama süreçlerindeki değişiklikler ise yargılamaların daha etkin ve hızlı yürütülmesine katkı sağlayacak.
Anlık Nokta Editoryal Değerlendirmesi:12. Yargı Paketi, modernleşen Türkiye'nin ihtiyaçlarına cevap veren, vatandaşların hukuki süreçlere erişimini kolaylaştıran ve yargı sisteminin verimliliğini artıran önemli bir adım olarak öne çıkıyor. Paketin getirdiği yeniliklerin, hukukun üstünlüğü ilkesini pekiştirerek toplumsal adalete katkı sağlaması bekleniyor.
12. Yargı Paketi ile miras kalan taşınmazların satışında ilk ihale kimler arasında yapılacak?
Miras yoluyla edinilen ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkı bulunmayan taşınmazların ortaklığının giderilmesi için yapılacak açık artırmalarda ilk ihale yalnızca malik mirasçılar arasında gerçekleştirilecektir.
Noterlik evraklarının incelenmesi için noterlikler hangi mercilere bilgi vermekle yükümlü olacak?
Noterlik evrakları, mahkemeler, sulh ceza hakimlikleri, cumhuriyet başsavcılıkları veya resmi daireler tarafından incelenebilecektir.
Danıştay'daki daire sayısının azaltılmasına yönelik süre uzatımı ne zamana kadar geçerli olacak?
Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine yönelik süre, 23 Temmuz 2026'dan itibaren 4 yıl daha uzatılarak 23 Temmuz 2030'a kadar geçerli olacaktır.
İdare mahkemelerinde tek hakimle görülebilecek dava türleri nelerdir?
Düzenleyici işlemlere karşı açılanlar hariç, konusu 486 bin lirayı aşmayan idari işlemlere karşı açılan iptal ve tam yargı davaları ile belirli disiplin cezaları ve öğrenci işlemleriyle ilgili davalar tek hakimle görülebilecektir.
