Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yapılan son dakika açıklamalarına göre, Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) geçiş ihlalleri nedeniyle başlatılan tartışmalı icra ve avukatlık süreçleri tamamen durduruluyor. Son günlerde milyonlarca araç sahibini ve sürücüyü yakından ilgilendiren şikayetler üzerine harekete geçen bakanlık, özel otoyol şirketlerinin yürüttüğü uygulamaları yakın takibe alarak köklü değişikliklerin sinyalini verdi.
Sistemin işleyişinde yaşanan aksaklıklar ve vatandaşların mağduriyetleri üzerine ilgili tüm taraflarla kapsamlı değerlendirmeler gerçekleştirilirken, atılacak somut adımlar resmiyet kazandı. Alınan kararlar doğrultusunda hem mevcut icra dosyalarının takibi askıya alınıyor hem de benzer sorunların bir daha yaşanmaması adına yeni bir idari ve teknik altyapı dönemi başlatılıyor.
Hızlı Geçiş Sistemi İhlalleri ve İcra Süreçlerinin Arka Planı
Hızlı Geçiş Sistemi üzerinden gerçekleştirilen geçişlerin genel hacmi içerisinde ihlal oranlarının oldukça düşük seviyelerde kalmasına rağmen, bu durumun doğurduğu hukuki süreçler kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Bakanlık tarafından yapılan saha incelemelerinde, söz konusu icra takiplerinin toplam geçişlerin yalnızca binde 4,3'lük bir kesimini oluşturduğu tespit edildi.
Ancak düşük oranlara rağmen otoyol işletmecisi özel şirketlerin devreye soktuğu yüksek vekalet ücretleri ile icra masrafları, vatandaşlar nezdinde ciddi bir ekonomik ve psikolojik baskı unsuru haline geldi. Sürecin bu boyuta ulaşması, milyonlarca sürücünün her seyahat sonrasında bakiye sorgulaması yapma zorunluluğunu ve küçük meblağların katlanarak icra dairelerine intikal etmesini gündemin ana maddesi yaptı.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu öncülüğünde yürütülen teknik incelemeler, bu tablonun sürdürülebilir olmadığını ve vatandaş odaklı bir müdahalenin kaçınılmaz olduğunu ortaya koydu. Yapılan istişareler neticesinde, özel otoyol işletmecilerinin serbest piyasa dinamikleri adı altında sürdürdüğü bu sert tahsilat yöntemlerinin sınırlandırılması yönünde net bir irade ortaya konuldu.
Özel Otoyol Şirketlerinin Tahsilat Yetkilerine Getirilen Yeni Sınırlamalar
Alınan kararların en dikkat çekici maddesini, özel otoyol şirketlerinin süreyi aşan tahsilatlar kapsamında yürüttüğü avukatlık ve icra uygulamalarının derhal durdurulması oluşturuyor. İşletmeci firmaların bugüne kadar bireysel olarak yürüttüğü ve icra daireleri üzerinden tahsil ettiği cezai işlemler, bundan böyle bakanlık denetiminde daha sıkı kurallara bağlanacak.
Bu kapsamda, mevzuat çalışmaları tam anlamıyla tamamlanıncaya ve yeni altyapı devreye sokuluncaya kadar hiçbir vatandaş aleyhine yeni bir icra takibi başlatılamayacak. Sektör temsilcileri ile yapılan görüşmelerde, şirketlerin gelir haklarının korunması ile vatandaşın mağduriyet yaşamaması arasında hassas bir dengenin gözetilmesi gerektiği vurgulandı.
Yeni dönemde şirketlerin tahsilat mekanizmaları tamamen şeffaf bir yapıya kavuşturulurken, hukuk büroları aracılığıyla işletilen tahsilat sisteminin yaratmış olduğu maliyet yükü de ortadan kaldırılmış olacak. Kararın sahadaki yansımalarının önümüzdeki günlerde tüm otoyol ve köprü geçişlerinde resmen hissedilmesi bekleniyor.
Otomatik Ödeme ve Hesap Entegrasyonunun Teşvik Edilmesi
Sürecin kalıcı bir çözüme kavuşturulması amacıyla bakanlık, kullanıcıların hesap yönetimini kolaylaştıracak yeni dijital kolaylıkları devreye sokuyor. Buna göre, HGS kullanıcılarının hesaplarını kredi kartlarına bağlayarak otomatik ödeme talimatı vermeleri aktif bir şekilde teşvik edilecek ve bu yöndeki idari kolaylıklar artırılacak.
Geçmişteki mağduriyetlerin büyük bir kısmının bakiye yetersizliğinden haberdar olunamamasından ve bilgilendirme süreçlerinin yavaşlığından kaynaklandığı gerçeğinden hareketle yeni entegrasyonlar planlanıyor. Sürücülerin mobil bankacılık ve e-Devlet entegrasyonlarıyla bakiyelerini anlık olarak takip edebilmesi ve yetersiz bakiye durumlarında anında bilgilendirilmesi sağlanacak.
Ödeme kanallarının çeşitlendirilmesi ve kişisel verilerin korunması kurallarına tam uyum sağlanması amacıyla yürütülen teknik çalışmalar hız kazandı. Bu sayede hem vatandaşların finansal verilerinin güvenliği en üst düzeyde tutulacak hem de ödeme yapma alışkanlıkları dijitalleşerek hata payı sıfıra indirgenecek.
Hatalı Geçiş Bildirimleri ve Yeni İletişim Kanalları
Sistemsel hatalardan kaynaklanan yanlış geçiş cezalarının önlenmesi adına bilgilendirme mekanizmaları tamamen yenileniyor. Vatandaşların mevcut resmi kanalların yanı sıra çok daha farklı ve hızlı haberleşme yöntemleriyle de anında bilgilendirilmesi için altyapı çalışmaları başlatıldı.
Kısa mesaj, mobil uygulama bildirimleri ve e-posta yoluyla yapılacak anlık uyarılar sayesinde, sürücüler geçiş ihlallerinden günlerce sonra değil, olay anında veya hemen sonrasında haberdar olabilecek. Bu sayede cezaların katlanarak icra aşamasına gelmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Bakanlık yetkilileri, vatandaşların hak arama yollarını kolaylaştıracak yeni itiraz mekanizmalarının da kurulacağını belirtirken, hatalı okuma yapan gişe sensörlerinin teknik denetimlerinin de sıklaştırılacağını ifade etti. Sistemdeki bu şeffaflık hamlesinin kamuoyunda uzun süredir beklenen rahatlamayı sağlaması bekleniyor.
Önümüzdeki Dönemde Yürürlüğe Girecek Hukuki Düzenlemeler
HGS icra takiplerinin durdurulması ve sistemin baştan aşağı yenilenmesi süreci, kapsamlı bir hukuki mevzuat çalışmasıyla kalıcı hale getirilecek. İlgili yasal düzenlemeler tamamlanıncaya kadar hiçbir vatandaşın mağdur edilmeyeceği garanti altına alınırken, Meclis ve bakanlık nezdindeki çalışmalar hızlandırıldı.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, öncelikli hedeflerinin vatandaşların günlük yaşamını kolaylaştırmak, ulaşım ağlarındaki güven ve huzur ortamını korumak olduğunu her fırsatta yineliyor. Bu kapsamda atılan adımların, Türkiye genelindeki tüm otoyol ve köprü kullanıcıları için emsal niteliğinde bir dönüm noktası oluşturması öngörülüyor.