Malatya'daki İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi Karaciğer Nakli Enstitüsü, Prof. Dr. Sezai Yılmaz liderliğinde dünyanın ilk eş zamanlı sekizli çapraz karaciğer naklini başarıyla gerçekleştirdi. Toplam 22 saat süren operasyonda, kritik durumdaki üç hastanın hayatı kurtarılırken, 150'den fazla sağlık personeli görev aldı ve enstitünün geniş kapasitesi kullanıldı. Yükseköğretim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, bu tarihi başarıyı Türk tıp biliminin ve sağlık sisteminin küresel düzeydeki yetkinliğinin önemli bir göstergesi olarak nitelendirdi.
MALATYA – İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi Karaciğer Nakli Enstitüsü, organ nakli alanında dünya çapında çığır açan bir başarıya imza attı. Prof. Dr. Sezai Yılmaz liderliğindeki ekip, 16 Haziran 2026 Salı günü duyurulan gelişmeyle, dünyanın ilk eş zamanlı sekizli çapraz karaciğer naklini başarıyla tamamladı. Bu operasyon, organ yetmezliği nedeniyle durumu kritik olan üç hastaya yeni bir yaşam umudu sundu.
Gelişmenin Detayları
Yükseköğretim Kurulundan yapılan açıklamaya göre, Türkiye'de karaciğer nakillerinin yaklaşık yüzde 80'i canlı vericilerden sağlanıyor. Ancak, vericilerin önemli bir kısmının kendi yakınlarıyla tıbben uyum sağlayamaması, çapraz nakil sistemini hayati hale getiriyor. Bu sistemde, bir hastaya organ veremeyen verici, başka bir hastayla eşleştirilirken, o hastanın yakını da farklı bir hastaya donör olabiliyor. Böylece, kan grubu veya diğer tıbbi uyumsuzluklar bilimsel eşleştirme yöntemleriyle aşılabiliyor.
Nakillerin algoritması, ABD'deki Boston College ekonomi profesörleri Tayfun Sönmez ve Utku Ünver tarafından geliştirilen özel bir eşleştirme modeliyle yürütülüyor. Kan grubu, karaciğer boyutu, anatomik yapı ve verici güvenliği gibi çok sayıda kriter titizlikle değerlendirilerek oluşturulan bu eşleşmeler, organ bekleyen hastalar için kritik önem taşıyor. Bu tür çoklu operasyonlarda, tüm alıcı ve verici ameliyatları adeta bir “domino taşı” gibi birbirine bağlı ilerliyor. Zincirdeki herhangi bir vericinin veya alıcının son anda vazgeçmesi, tüm eşleşme sistemini bozabileceği için operasyonların tamamı eş zamanlı olarak başlatılıyor.
Canlı vericili karaciğer naklinde dünya genelinde en önde gelen merkezlerden biri olan İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsü, çapraz karaciğer nakillerinde de lider konumunu sürdürüyor. Prof. Dr. Sezai Yılmaz liderliğindeki ekip, bu kapsamda dünyanın ilk eş zamanlı sekizli çapraz karaciğer naklini gerçekleştirdi. Toplam 22 saat süren bu devasa operasyon için enstitünün ameliyathane ve yoğun bakım kapasitesinin büyük bir bölümü kullanıldı. Cerrahlar, anestezi uzmanları ve hemşireler dahil olmak üzere toplam 150 sağlık personeli, bu tarihi başarıda görev aldı.
Prof. Dr. Yılmaz, çapraz karaciğer nakli havuzunda bulunan bazı hastaların durumlarının kritik seviyeye ulaştığını belirtti. Yılmaz, “İki hastamızın ileri derecede karnında asit birikimi ve sarılığı mevcuttu. Böbrek fonksiyonları da bozulmaya başlamıştı. Bir hastamız da hepatik ensefalopati dediğimiz karaciğer komasına girmişti.” ifadelerini kullandı. Bu üç kritik hastayı kapsayan eşleştirme sonucunda sekizli çapraz modelin ortaya çıktığını anlatan Yılmaz, 24 hastadan oluşan bir havuz ve 29 donör arasından yapılan eşleştirme sonucunda bu modele karar verildiğini ve üç hastayı birden kurtaracağını düşündüklerini aktardı. Operasyonun çok büyük bir organizasyon gerektirdiğini vurgulayan Yılmaz, enstitünün uygun fiziki olanaklar, operasyon teçhizatı ve deneyimli karaciğer nakil ekibi ile 9'lu, hatta 10'lu çapraz karaciğer nakilleri yapmaya muktedir olduğunu sözlerine ekledi. Yılmaz, ameliyatların son hastanın çıkışına kadar yaklaşık 16 saat sürdüğünü, ancak iki hastada damar revizyonu yapılması nedeniyle toplam operasyon süresinin 22 saate ulaştığını kaydetti.
Çapraz Nakillerin Bilimsel Temelleri ve Gelişimi
Organ nakli, son evre organ yetmezliği olan hastalar için tek tedavi seçeneği olup, özellikle karaciğer nakillerinde canlı vericilik büyük önem taşımaktadır. Ancak, kan grubu uyumsuzluğu veya doku uyumsuzluğu gibi faktörler, yakın akrabalar arasında bile nakli imkansız hale getirebilmektedir. Bu noktada devreye giren çapraz nakil sistemi, birden fazla hasta ve verici çiftinin bir araya getirilerek, her hastanın uyumlu bir donörden organ almasını sağlayan karmaşık bir eşleştirme sürecidir. Bu sistem, özellikle 2000'li yılların başlarında geliştirilen matematiksel algoritmalar sayesinde büyük bir ivme kazanmıştır. Boston College'dan Tayfun Sönmez ve Utku Ünver gibi ekonomistlerin geliştirdiği modeller, bu karmaşık eşleştirme problemlerini çözerek, daha fazla hastanın organ nakline erişimini mümkün kılmıştır. Çapraz nakiller, sadece tıbbi bir başarı değil, aynı zamanda etik ve lojistik açıdan da büyük bir koordinasyon gerektiren, multidisipliner bir yaklaşımla gerçekleştirilen operasyonlardır.
Sekizli Naklin Tıp Dünyasına ve Hasta Umutlarına Yansımaları
İnönü Üniversitesi'nde gerçekleştirilen bu sekizli çapraz karaciğer nakli, tıp dünyası için bir dönüm noktası niteliğindedir. Bu başarı, canlı vericili organ nakillerinde ulaşılabilecek en üst düzey koordinasyon ve cerrahi yeteneği sergilemektedir. Operasyon, sadece üç kritik hastanın hayatını kurtarmakla kalmamış, aynı zamanda gelecekte daha karmaşık ve çoklu çapraz nakillerin önünü açmıştır. Bu gelişme, organ bekleyen binlerce hasta için yeni bir umut kaynağı oluştururken, Türkiye'nin organ nakli alanındaki lider konumunu pekiştirmiştir. Ayrıca, bu tür ileri düzeydeki cerrahi müdahaleler, sağlık sistemlerinin kapasitesi, teknolojik altyapısı ve insan kaynağının yetkinliği açısından da önemli bir gösterge teşkil etmektedir. Bilimsel iş birliğinin ve multidisipliner yaklaşımların önemini bir kez daha ortaya koyan bu başarı, uluslararası tıp literatürüne de önemli bir katkı sunacaktır.
Anlık Nokta Editoryal Değerlendirmesi:İnönü Üniversitesi'nin bu eşsiz başarısı, Türk tıp biliminin küresel ölçekteki yetkinliğini bir kez daha kanıtlamıştır. Bu tür çığır açan operasyonlar, sadece bireysel hayatları kurtarmakla kalmıyor, aynı zamanda organ nakli bekleyen tüm hastalar için umut ışığı oluyor ve gelecekteki tıbbi gelişmelere ilham veriyor.
İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi Karaciğer Nakli Enstitüsü'nde Prof. Dr. Sezai Yılmaz liderliğindeki ekip tarafından gerçekleştirilen sekizli çapraz karaciğer nakli, dört uyumsuz verici-alıcı çiftinin bir araya getirilerek, her alıcının uyumlu bir donörden eş zamanlı olarak karaciğer aldığı dünyanın ilk operasyonudur.
Ekip, çapraz karaciğer nakli havuzunda durumu kritik seviyeye ulaşan, ileri derecede asit birikimi, sarılık, böbrek fonksiyon bozukluğu ve karaciğer koması yaşayan üç hastayı kurtarmak amacıyla 24 hasta ve 29 donör arasından yapılan eşleştirmeler sonucunda bu sekizli çapraz nakil modeline karar vermiştir.
Çapraz karaciğer nakli sistemi, bir hastaya organ veremeyen vericinin başka bir hastayla eşleştirilmesi ve o hastanın yakınının da farklı bir hastaya donör olması prensibine dayanır. Bu sistem, kan grubu veya doku uyumsuzluğu nedeniyle nakil olamayan hastalara organ erişimi sağlayarak, daha fazla kişinin hayatının kurtarılmasına olanak tanır.
İnönü Üniversitesi'nin gerçekleştirdiği bu ilk eş zamanlı sekizli çapraz karaciğer nakli, organ nakli alanında cerrahi koordinasyon, teknolojik altyapı ve insan kaynağı yetkinliği açısından dünya tıp literatürüne önemli bir katkı sunmuştur. Bu başarı, gelecekte daha karmaşık çoklu nakillerin önünü açarak, organ bekleyen hastalara yeni umutlar vaat etmektedir.
