İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin kasım ayı toplantılarında, yerel yönetimin sosyal hizmet harcamaları ve bütçe gerçekleşmeleri masaya yatırıldı. Toplantıda söz alan Adalet ve Kalkınma Partisi İBB ve Bağcılar Belediye Meclis Üyesi Sibel Betül Birer, İBB yönetiminin sosyal yardım politikalarını eleştirerek bazı yardım kalemlerinde belirgin düşüşler yaşandığını öne sürdü.
Gerçekleştirilen mali analizler ve performans raporu verileri üzerinden yapılan değerlendirmelerde, seçim döneminde verilen vaatler ile sahadaki fiili uygulamalar karşılaştırıldı. Muhalefet kanadından gelen bu eleştiriler, büyükşehir belediyesinin sosyal destek bütçesindeki harcama oranları ve Sayıştay raporlarına yansıyan bulgular ekseninde geniş bir tartışma başlattı.
İbb Faaliyet Raporu Verilerindeki Düşüşler ve Sayısal Kırılımlar
İstanbul Büyükşehir Belediyesinin 2025 yılı faaliyet raporu ile 2026 yılının ilk altı aylık mali verileri, meclis kürsüsünde detaylı bir şekilde ele alındı. Yapılan incelemelerde, pek çok sosyal yardım kaleminde yararlanıcı sayılarının gerilediği ve öngörülen hedeflerin gerisinde kalındığı savunuldu. Özellikle tek seferlik nakdi desteklerden yararlanan hane sayısındaki azalış dikkat çeken ana unsurlar arasında yer aldı.
Muhalefet temsilcileri, ilgili dönemler arasındaki verileri kıyaslayarak yönetimden başvuru, ödeme ve hak sahipliği verilerinin şeffaf bir şekilde paylaşılmasını talep etti. Sosyal yardımlardaki bu gerilemenin gerekçesinin ne olduğu, bütçe imkânlarının mı daraldığı yoksa kriterlerin mi değiştirildiği soruları meclis salonunda yüksek sesle dile getirildi.
- Tek seferlik nakdi destekten yararlanan hane sayısı 333 bin 347'den 104 bin 628'e geriledi.
- Evlilik desteğinden yararlanan çift sayısı 7 bin 533'ten 4 bin 40'a düştü.
- Ev eşyası ve giyim desteği 14 bin 331'den 4 bin 491'e, yenidoğan destek paketi ise 40 bin 379'dan 37 bin 568'e geriledi.
Bütçe Tahminleri ve Gerçekleşen Harcamalar Arasındaki Farklar
İBB'nin 2025 yılı Performans Programı'nda ayni ve nakdi sosyal destek hizmetleri için yaklaşık 11 milyar 849 milyon lira öngörüldüğü, ancak faaliyet raporundaki gerçekleşen harcamanın 9 milyar 194 milyon lirada kaldığı ifade edildi. Başlangıçta öngörülen bütçenin yaklaşık yüzde 78'inin kullanıldığına dikkat çekilerek, iki tutar arasında 2 milyar 655 milyon liralık bir fark bulunduğu vurgulandı.
Bu faaliyet başlığının yalnızca doğrudan nakit yardımları kapsamadığı hatırlatılarak, hangi kalemlerde tasarruf yapıldığı ve hangi hizmetlerin ertelendiği soruları yöneltildi. 2026 yılının ilk altı aylık mali verilerinde de benzer bir tablonun görüldüğü, Yoksullukla Mücadele ve Sosyal Yardımlaşma programına ayrılan bütçenin harcama oranının sınırlı kaldığı dile getirildi.
Engellilerin Toplumsal Hayata Katılımı ve Özel Eğitim programı ile Şehit Yakını ve Gaziler programına ilişkin bütçe gerçekleşme oranlarının da hedeflenen seviyelerin altında seyrettiği belirtilerek, kasım ayı itibarıyla güncel harcama verilerinin Meclise sunulması talep edildi.
Seçim Vaatleri ve Anne Adaylarına Yönelik Destek Tartışmaları
İBB yönetiminin seçim döneminde kamuoyuna duyurduğu sosyal yardım vaatlerinin akıbeti de toplantının önemli gündem maddeleri arasında yer aldı. 2024 yılında 100 bin anne adayına beslenme paketi sözü verildiğini hatırlatan meclis üyeleri, ekim 2026'da 2027 yılı için 50 bin anne adayını kapsayan yeni bir hedef açıklanmasını sorguladı.
Geçmiş yıllarda taahhüt edilen yardımların hak sahiplerine eksiksiz ulaşıp ulaşmadığına dair net verilerin paylaşılması gerektiği ifade edildi. Tek asgari ücretle geçinen ailelere yönelik Pazar desteği vaatlerinin de başlangıçtaki beklentilerin gerisinde kaldığı savunuldu.
Yapılan açıklamalarda, nisan 2026'da başvuruları açılan desteğin hane başına tek seferlik belirli bir tutar olarak açıklandığı, önümüzdeki döneme yönelik duyurulan rakamların ise sahadaki ekonomik koşullar karşısında yetersiz kaldığı dile getirildi.
Sayıştay Denetim Raporundaki Bulgular ve Finansal Aracılık
2025 yılı Sayıştay denetim raporunda yer alan tespitler de meclis oturumunda geniş yankı uyandırdı. Raporda, sosyal yardım ödemelerinin aracılık hizmetine ilişkin bazı bulgular bulunduğu, milyarlarca liralık nakdi yardımın ödeme ve aracılık hizmetinin ihale yapılmadan BELBİM ve özel bir banka üzerinden protokolle yürütüldüğü aktarıldı.
Hak sahiplerince aynı gün çekilmeyen tutarların değerlendirilmesi sonucunda belediye iştirakinin gelir elde ettiği yönündeki tespitler hatırlatıldı. İBB yönetiminin ödeme modelinin güvenli ve izlenebilir olduğunu savunduğu, ancak denetim kurumunun belediye şirketi üzerinden hizmet sunulmasının rekabet yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı yönünde görüş bildirdiği ifade edildi.
Bu bulguların mali disiplin ve şeffaflık ilkeleri çerçevesinde yeniden değerlendirilmesi gerektiği vurgulanarak, denetim raporundaki eleştirilere karşı yönetimden kapsamlı bir savunma yapılması istendi.
İlçe Belediyelerinin Sosyal Bütçeleri ve Karşılaştırmalı Tablolar
İstanbul'daki ilçe belediyelerinin cari transferlere ayırdığı bütçe payları da toplantıda gündeme getirilen bir diğer önemli başlıktı. Sosyal yardımları kapsayan bu ödenekler bakımından bazı ilçelerin öne çıktığı, bütçelerinden sosyal hizmetlere hatırı sayılır oranlar ayırdıkları ifade edildi.
Geçmiş dönemlerde İBB tarafından yürütülen sosyal destek kartı ve eğitim yardımları gibi uygulamalarla kıyaslamalar yapılarak yerel yönetimlerin mevcut performansları mukayese edildi. Toplantı boyunca dile getirilen eleştiriler ve sunulan rakamsal veriler, yerel yönetimler arasındaki sosyal belediyecilik yarışının önümüzdeki dönemde de meclis gündemini meşgul etmeye devam edeceğini gösterdi.
