Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda, uluslararası diplomasinin ve bölgesel iş birliği adımlarının en kritik başlıklarından biri olan Mekke Anlaşması'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifinin görüşme maratonu hız kesmeden başladı.
Haftalardır siyaset kulislerinde ve dış politika gündeminde kalıcı bir yer edinen yasal düzenleme için Meclis'te gerçekleştirilen oturumda, teklifin tümü üzerindeki kapsamlı müzakerelerin nihayete ermesinin hemen ardından maddelerin tek tek ele alınması aşamasına geçildi.
Mekke Anlaşması teklifinin Meclis Genel Kurulu'ndaki ilk mesaisi
Genel Kurul salonundaki hava, uluslararası anlaşmaların onay süreçlerinde nadiren görülen bir dikkat ve yoğunlukla şekillendi. Siyasi partilerin grup yöneticileri ve ilgili komisyon üyelerinin tam kadro yer aldığı oturumda, milletvekilleri söz alarak anlaşmanın stratejik önemi üzerine kürsü performanslarını sergilediler.
Görüşmelerin ilk bölümünde, tarafların metne yaklaşımı ve bölgesel dengeler açısından taşıdığı anlam detaylı bir şekilde masaya yatırıldı. Uzun süren ve zaman zaman milletvekilleri arasında usul tartışmalarına sahne olan mesainin sonunda, kanun teklifinin birinci maddesi oylamaya sunuldu.
Meclis bütününde yapılan işaretle oylama sonucunda birinci madde salt çoğunluğun desteğiyle kabul edilerek yasalaşma yolunda ilk somut eşik geride bırakıldı. Bu gelişmeyle birlikte, anlaşmanın diğer maddelerinin görüşülmesi için de resmi süreç resmen başlamış oldu.
TBMM Başkanvekili Celal Adan'ın yönettiği oturumda yaşananlar
Oturumun başkanlığını yürüten TBMM Başkanvekili Celal Adan, birinci maddenin kabul edilmesinin ardından genel çalışma takvimi ve Meclis içtüzüğü gereğince birleşime kısa bir ara verdiğini ilan etti. Verilen bu ara, kulislerdeki hareketliliği artırırken siyasi parti grup başkanvekillerinin de yeni bir stratejik değerlendirme yapmasına zemin hazırladı.
Normal şartlarda maddelerin kesintisiz bir şekilde okunması ve oylanması planlanan oturumda, aranın uzaması ve komisyon yetkililerinin salondaki yerlerini zamanında alamaması yeni bir duruma yol açtı. İçtüzüğün verdiği yetkiler ve saatin ilerlemesi, Meclis yönetiminin yeni bir karar almasını zorunlu kıldı.
Komisyonun masadaki yerini alamaması ve yeterli çoğunluğun komisyon sırasından sağlanamaması üzerine Başkanvekili Celal Adan, dengeyi gözetmek ve yasama faaliyetlerinin sıhhatini korumak adına kritik bir karar verdi. Bu teknik aksaklık, genel kurul gündeminin ertesi güne sarkmasının yolunu açtı.
Komisyonun yerini almaması sonrası birleşimin kapatılması
Meclis çalışma disiplini açısından kritik öneme sahip olan komisyon katılımı, bu tür uluslararası anlaşmaların oylama süreçlerinde kilit rol oynamaktadır. Birinci maddenin kabulü sonrasındaki ara periyodunda yaşanan bu idari aksama, milletvekillerinin ve meclis idaresinin mesaisini doğrudan etkiledi.
Kulislerde konuşulan iddialara ve idari gözlemlere göre, partilerin grup içi koordinasyon toplantılarının uzaması ve komisyon üyelerinin farklı komite çalışmalarına bölünmesi bu gecikmenin temel nedenleri arasında yer aldı. Ancak muhalefet ve iktidar kanatlarının bu teknik kesintiyi nasıl yorumlayacağı da merak konusu oldu.
Yaşanan bu gelişmelerin ardından Meclis Başkanvekili Celal Adan, birleşimi daha fazla uzatmayarak tasarının geri kalan maddelerinin görüşülmesi ve oylanması için yeni bir takvim belirleme yolunu seçti. Toplantının ertelenmesi, gözleri yeniden önümüzdeki günlerde gerçekleştirilecek oturumlara çevirdi.
Gelecek oturum için belirlenen tarih ve saat
Alınan resmi karara göre, Mekke Anlaşması kanun teklifinin ikinci maddesi ve devam eden diğer maddelerinin görüşüleceği birleşim, 5 Kasım 2026 Perşembe günü saat 14.00'te toplanmak üzere kapatıldı. Meclis, öğleden sonraki mesaisinde bu kritik dosyayı yeniden öncelikli gündem maddesi olarak ele alacak.
Önümüzdeki saatlerde siyasi partilerin kendi aralarında yapacağı ikili görüşmeler ve grup toplantıları, teklifin geri kalan maddelerinin oylama sürecinin seyrini doğrudan tayin edecek. Muhalefet partilerinin maddeler üzerinde vereceği olası önergeler ve iktidarın bunlara vereceği yanıtlar merakla bekleniyor.
Genel Kurulun bugünkü oturumunda, ilk maddenin hatasız bir şekilde geçirilmiş olması, sürecin genel takvimi açısından bir rahatlama sağlasa da, komisyon katılımındaki aksaklığın tekrarlanmaması için idari önlemlerin artırılacağı ifade ediliyor.
Uluslararası anlaşmaların onay sürecindeki yasal prosedürler
Türkiye'nin taraf olduğu veya olacağı uluslararası anlaşmaların iç hukukumuza uyarlanması süreci, Anayasa'nın 90. maddesi gereğince TBMM'nin onay kanunu çıkarmasıyla tamamlanmaktadır. Mekke Anlaşması da bu hukuki zemin üzerinde şekillenen ve devletler arası ilişkilerde bağlayıcılık kazanan metinler arasında yer alıyor.
Meclis'teki bu kanun teklifi görüşmeleri bittikten sonra, metnin yasalaşması ve Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanlığı onay süreci aşamasına geçilecek. Hukukçular ve dış politika uzmanları, bu tür anlaşmaların iç onay süreçlerinin bölgesel diplomaside Türkiye'nin elini güçlendirdiğini vurguluyor.
Sürecin tamamlanmasıyla birlikte, anlaşmanın öngördüğü pratik adımların sahadaki yansımaları ve ilgili kurumların yapacağı ortak çalışmalar da yakından takip edilecek. Meclis'teki mesai, önümüzdeki günlerde Türkiye'nin dış politika ve yasama takviminin en sıcak başlığı olmayı sürdürecek.
