Türkiye, PISA 2025'te Eğitim Başarısında Önemli Bir Yükseliş Kaydetti

PISA 2025 Türkiye Sonuçlarından Öne Çıkanlar

• Türkiye, PISA 2025'te fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının tamamında puanını artıran tek OECD üyesi ülke oldu.
• Fen bilimleri ve okuma becerilerinde OECD ortalamasının üzerine çıkan Türkiye, matematikte ise OECD ortalamasını yakaladı.
• Öğrencilerin okula aidiyet ve okulda güvende hissetme düzeylerinde belirgin iyileşmeler gözlendi, ancak matematik temel yeterlilikleri ve dijital problem çözme becerileri gelişim alanları olarak öne çıktı.

Eğitim-Bir-Sen, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından üç yılda bir gerçekleştirilen Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) 2025 sonuçlarına ilişkin kapsamlı bir değerlendirme yayımladı. Sendikanın açıklamasına göre, Türkiye, PISA 2025'te fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarında önemli bir başarı grafiği çizerek, son 10 yılda bu üç alanda da performansını artıran tek OECD üyesi ülke konumuna geldi. Bu sonuçlar, Türkiye'nin eğitimdeki uzun dönemli iyileşme çabalarının güçlü bir göstergesi olarak yorumlandı.

Türkiye'nin PISA 2025 Performansı ve OECD Karşılaştırması

Eğitim-Bir-Sen'in yayımladığı değerlendirmeye göre, Türkiye, PISA 2025'te fen bilimleri puanını 476'dan 494'e, okuma becerileri puanını 456'dan 472'ye ve matematik puanını 453'ten 462'ye yükseltti. Aynı dönemde OECD ortalamaları ise fen bilimlerinde 3, okumada 15 ve matematikte 9 puan geriledi. Bu durum, Türkiye'nin eğitim sistemindeki ilerlemenin uluslararası düşüş eğiliminin aksine gerçekleştiğini ortaya koyuyor. PISA 2025 Türkiye Raporu, fen bilimleri, okuma ve matematik alanlarının tamamında son 10 yılda performansı artış eğiliminde olan tek OECD üyesi ülkenin Türkiye olduğunu vurguladı.

Raporda, okul türlerine göre de 2022'ye kıyasla matematik, okuma ve fen bilimleri alanlarının tamamında tüm okul türlerinde puan artışı yaşandığı belirtildi. Türkiye, PISA 2025'te fen bilimleri ve okuma becerilerinde OECD ortalamasının üzerine çıkmayı başarırken, matematikte de OECD ortalamasını yakaladı. Ancak, Türkiye'deki öğrencilerin yaklaşık yüzde 35,7'sinin matematikte temel yeterlik eşiğinin altında kalmaya devam etmesi, bu alandaki farklılaşmanın sürdüğüne işaret ediyor. Bilgi işlemsel problem çözmede öğrencilerin yüzde 71,4'ünün asgari performans düzeyine, yüzde 13,2'sinin ise üst performans düzeyine ulaştığı bildirilirken, OECD ortalamaları bu oranlarda sırasıyla yüzde 77,3 ve yüzde 26,1 olarak kaydedildi.

Öğrencilerin okula aidiyet ve güvenlik hissi de raporda önemli bir yer tuttu. Türkiye'nin okula aidiyet indeksi, PISA 2022'deki -0,30'dan 2025'te 0,05'e yükselerek 0,09'luk OECD ortalamasına yaklaştı. Öğrencilerin kendilerini okulun bir parçası olarak hissetme ve kolay arkadaşlık kurma oranlarının OECD ortalamasından yüksek olduğu görüldü. Okulda güvende hissetme indeksi ise PISA 2022'de -0,42 iken 2025'te -0,10'a yükseldi. Her ne kadar 2025 OECD ortalaması 0,18 olduğu için Türkiye hala OECD'nin gerisinde olsa da, üç yıldaki bu belirgin değişim önemli bir iyileşmeye işaret ediyor. Rapora göre, Türkiye'de öğrencilerin yaklaşık yüzde 87'si okula giderken ve okuldan dönerken kendisini güvende hissetmektedir.

PISA Programı ve Eğitim-Bir-Sen'in Misyonu

Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA), Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından 1997 yılında geliştirilen ve üç yılda bir 15 yaşındaki öğrencilerin fen bilimleri, matematik ve okuma becerilerindeki yeterliliklerini ölçen küresel bir araştırmadır. PISA'nın temel amacı, öğrencilerin okulda öğrendikleri bilgileri günlük yaşamda kullanma becerilerini değerlendirmek ve ülkelerin eğitim politikalarını karşılaştırılabilir verilerle desteklemektir. Türkiye, bu programa 2003 yılından bu yana aktif olarak katılmaktadır.

Eğitim-Bir-Sen ise 14 Şubat 1992 tarihinde eğitimci, şair ve yazar Mehmet Akif İnan ve arkadaşları tarafından kurulan, Memur-Sen Konfederasyonu'na bağlı bir sendikadır. Türkiye'nin en büyük eğitim sendikası olan Eğitim-Bir-Sen, eğitim çalışanlarının hak ve menfaatlerini korumanın yanı sıra, ülkemizin demokratikleşmesine katkı sunmayı ve medeniyet değerlerini yeniden inşa etmeyi misyon edinmiştir. Sendika, eğitim hizmet kolundaki kamu görevlilerinin mali, sosyal ve özlük haklarının geliştirilmesi noktasında öncü bir rol üstlenmekte ve eğitim sisteminin iyileştirilmesi için raporlar ve değerlendirmeler yayımlamaktadır.

Eğitim Sistemindeki Başarı ve Gelecek Hedefleri

PISA 2025 sonuçları, Türkiye'nin eğitimde uzun dönemli ve kararlı bir iyileşme sürecinde olduğunu gösteriyor. Fen bilimlerinde OECD ortalamasının üzerine çıkılması, okumada OECD ortalamasının aşılması ve matematikte OECD seviyesinin yakalanması, ülkenin eğitim kalitesindeki yükselişi tescillemektedir. Ancak, rapor aynı zamanda mevcut başarı artışının eğitim sistemindeki tüm sorunları ortadan kaldırmadığını da ortaya koyuyor. Özellikle matematikte temel yeterliklerin güçlendirilmesi, okuma becerilerinde üst başarı grubunun genişletilmesi, okul türleri arasındaki başarı farklarının azaltılması ve sosyoekonomik dezavantajların öğrenci başarısı üzerindeki etkisinin zayıflatılması gibi alanlar, gelecek dönem eğitim politikalarının odak noktaları olmalıdır. Dijital problem çözme becerilerinin geliştirilmesi de, bilgi çağının gereklilikleri doğrultusunda kritik bir hedef olarak belirlenmiştir.

Türkiye'nin PISA 2025'teki performansı, eğitim alanındaki istikrarlı gelişimini ve uluslararası düzeyde rekabet gücünü artırma potansiyelini açıkça ortaya koymaktadır. Bu başarı, doğru stratejilerle desteklendiğinde, ülkenin beşeri sermayesini güçlendirerek uzun vadeli kalkınma hedeflerine ulaşmasında kilit rol oynayacaktır. Ancak, mevcut kazanımların sürdürülebilirliği ve eğitimde fırsat eşitliğinin tam anlamıyla sağlanması için belirlenen gelişim alanlarına yönelik kararlı adımlar atılması büyük önem taşımaktadır.

❓ Sıkça Sorulan Sorular