Kapadokya'nın eşsiz doğal ve kültürel varlıkları, peribacaları, kaya oyma kiliseler ve freskler, gelişmiş teknolojik yöntemlerle üç boyutlu dijital ortama aktarılıyor. Kapadokya Teknopark'ta faaliyet gösteren bir yazılım firması, KOSGEB desteğiyle yürüttüğü proje kapsamında, lazer tarama cihazları, dron destekli fotogrametri sistemleri ve hassas GPS teknolojilerini kullanarak bölgenin tarihi dokusunu kayıt altına alıyor. Sahada toplanan milyonlarca veri, yerli geliştirilen "Periplus" adlı yazılım ile işlenerek dijital bir envanter oluşturuluyor. Bu sayede, bölgenin doğal ve kültürel mirası, olası afetler, tahribatlar ve zamanın yıpratıcı etkilerine karşı korunması hedefleniyor.
Kapadokya'nın Kültürel Mirasının Dijitalleşmesi ve Önemi
Proje sorumlularından Nail Uslu, Kapadokya'nın büyük bir kısmının sit alanı içerisinde yer aldığını ve bu nedenle doğal ve kültürel mirasın korunmasının bölge için hayati önem taşıdığını belirtti. Uslu, "Kapadokya'nın tüm insanlık için önemli bir kültürel miras olduğunu vurgulayan Uslu, 'Peribacaları, kaya oluşumları, jeolojik ve arkeolojik altyapı çok fazla. Kapadokya verilerinin saklanması, gelecek nesillere aktarılması gerekiyor. Kullandığımız sistem kendi geliştirdiğimiz bir uygulama. Ayrıca bu verileri Türkiye sınırları içerisinde saklıyoruz.' dedi." ifadelerini kullandı. Proje ekibinden Hasan Keleş ise, sahadaki çalışmaların meşakkatli ancak keyifli olduğunu, bölgenin yapısından dolayı arazi şartlarının zaman zaman zorlayıcı olabildiğini ancak elde edilen verilerin mutluluk verici olduğunu dile getirdi. Keleş, bu çalışmayı bir gereklilik olarak gördüklerini söyledi.
Dijital İkiz Teknolojisiyle Olası Kayıplara Karşı Önlem
Ömer Büyükaktan, savaş, afet veya doğal süreçler gibi nedenlerle dünyanın farklı yerlerindeki tarihi alanlarda yaşanan kayıplara dikkat çekerek, dijital ikiz arşivi olmamasının, hasar gören yapıların orijinalliğine sadık kalınarak onarılmasını zorlaştırdığını belirtti. Kapadokya'da da peribacalarında zaman zaman yıkılma, çökme ve kopma gibi sorunların yaşandığını hatırlatan Büyükaktan, bu durumun projeyi hayata geçirmelerindeki temel motivasyonlardan biri olduğunu ifade etti. Geliştirilen yazılım ile çok yüksek çözünürlükte tarama ve arşivleme yapıldığını belirten Büyükaktan, verilerin bilgisayarda saniyeler içinde açılarak kolaylıkla kullanılabildiğini vurguladı. Büyükaktan, "Bizim için önemli olan kısmı, resmi kurumlar tarafından çok rahat bir şekilde erişilebilecek ve kullanılabilecek olması. Lazer tarama cihazları, standart dışı dronlar kullanılıyor. Lazer tarama cihazları iç mekanlarda kendine yer buluyor ve milyonlarca nokta atıp fresklerin, kayadan oyma mekanlarının iç haritalarını güzel bir şekilde çıkartıyor. Üç boyutlu modeli çok küçük varyasyonlara dönüştürüp sisteme bu şekilde yükleyebiliyoruz. Bu da Periplus'un medarı iftiharı diyebiliriz. Nokta bulutlarına da bakacak olursak, çok büyük verilerin yaklaşık 5 saniye içerisinde açılabildiğini görüyoruz ki bu da kültür mirasının çok daha rahat bir şekilde envanter eklenmesine olanak sağlıyor. Diğer taraftan hem bunların risk haritaları oluşturulabiliyor, hem sit durumları buraya eklenebiliyor. Bir veri tabanı sistemi de var." şeklinde konuştu.
Uzman Analizi:Kapadokya'nın üç boyutlu dijital arşivinin oluşturulması, bölgenin eşsiz kültürel ve doğal mirasının korunması açısından stratejik bir adımdır. Bu teknoloji, hem gelecek nesillere aktarımı güvence altına almakta hem de olası hasarların tespiti ve restorasyonu için bilimsel bir temel sunmaktadır. Projenin yerli yazılımla desteklenmesi, ulusal teknoloji kapasitesinin artırılmasına da önemli bir katkı sağlamaktadır.
