Hadrianapolis Kazılarında Tarihi Keşfin Öne Çıkanları
- Karabük'ün Eskipazar ilçesindeki Hadrianapolis Antik Kenti'nde yürütülen kazı çalışmalarında 1750 yıllık bir pitos mezar gün yüzüne çıkarıldı.
- Batı Karadeniz'in iç bölgelerinde bugüne kadar tespit edilen ilk pitos mezar olması, bu keşfi arkeolojik açıdan benzersiz kılıyor ve bölgenin ölü gömme geleneklerine dair yeni bilgiler sunuyor.
- Mezarda bulunan Roma İmparatoru Probus dönemine ait sikke ve kemik tokalar, defin tarihi ve gömülen bireyin cinsiyeti hakkında önemli ipuçları sağlıyor.
Karabük'ün Eskipazar ilçesinde bulunan ve Geç Kalkolitik, Roma ile Erken Bizans dönemlerinde önemli bir yerleşim yeri olan Hadrianapolis Antik Kenti, arkeoloji dünyasını heyecanlandıran bir keşfe ev sahipliği yaptı. Karabük Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Ersin Çelikbaş liderliğindeki kazı ve restorasyon ekibi, bölgede yürütülen çalışmalar sırasında 1750 yıllık bir pitos mezarını gün yüzüne çıkardı. Bu keşif, Batı Karadeniz'in iç bölgelerinde bugüne kadar rastlanan ilk pitos mezar olması nedeniyle büyük önem taşıyor.
Pitos Mezarın Özellikleri
Kazı ekibinin titiz çalışmaları sonucunda ortaya çıkarılan pitos mezarın içerisinde, bir iskeletin yanı sıra o dönemin ölü gömme ritüellerini yansıtan zengin “ölü hediyeleri” bulundu. Bu buluntular arasında yedi adet pişmiş toprak kap, bir kandil, bir sikke, bir bıçak ve iki kemik toka yer alıyor. Prof. Dr. Çelikbaş, özellikle kemik tokaların mezardaki bireyin kadın olabileceğine işaret ettiğini belirtti.
Roma İmparatoru Probus Dönemine Ait İzler
Mezardan çıkarılan sikke, arkeologlara defin tarihi hakkında kritik bilgiler sundu. Sikkenin, milattan sonra 276-282 yılları arasında hüküm süren Roma İmparatoru Probus'a ait olduğu belirlendi. Bu veri, mezarın milattan sonra 3. yüzyılın sonlarına doğru bırakıldığını gösteriyor ve bölgenin ölü gömme geleneklerinin anlaşılması açısından pitos mezarın gerçekten bir ilk olduğunu ortaya koyuyor.
Ölü Hediyeleri ve Pontic Sigillata Seramikleri
Mezar sunuları arasında yer alan kaplar incelendiğinde, Karadeniz'e özgü “Pontic Sigillata” adı verilen pişmiş toprak kapların ön planda olduğu görüldü. Prof. Dr. Çelikbaş, kazı alanının genelinde bu tür kaplara sıkça rastlandığını ifade etti. Bu eserlerin envanterlik nitelikte olduğu ve Hadrianapolis'teki ölü gömme geleneklerinin aydınlatılmasına önemli katkılar sağlayacağı vurgulandı.
Hadrianapolis Antik Kenti ve Antik Çağ Gömü Gelenekleri
Karabük'ün Eskipazar ilçesinde, “Viranşehir” mevkiinde yer alan Hadrianapolis Antik Kenti, Geç Kalkolitik Dönem'den Erken Bizans Dönemi'ne kadar kesintisiz yerleşim görmüş önemli bir merkezdir. Roma İmparatoru Hadrianus'un onuruna milattan sonra 2. yüzyılda kurulduğu düşünülen kent, mozaikleriyle “Karadeniz'in Zeugması” olarak da bilinir. Antik çağlarda tahıl ve sıvı depolamak için kullanılan büyük küpler olan pitoslar, bazı dönemlerde mezar olarak da değerlendirilmiştir. Özellikle milattan önce 6. yüzyıldan itibaren yakmadan gömme (inhumasyon) geleneğinde mezar muhafazası olarak kullanılmışlardır. “Pontic Sigillata” ise, Karadeniz havzasında, özellikle Kırım'da yoğunlaşan atölyelerde üretilen, kırmızı astarlı Roma seramik türüdür. Milattan sonra 1. yüzyılın ikinci yarısından 3. yüzyıla kadar yaygın olarak kullanılmış, ince ve sert pembemsi hamuru ile kahverengimsi-turuncumsu kırmızı astarı karakteristik özelliğidir.
Arkeolojik Keşiflerin Kültürel Mirasa Katkısı ve Bölgesel Önemi
Hadrianapolis'teki bu pitos mezar keşfi, sadece bölgenin değil, Anadolu arkeolojisinin de önemli bir parçası haline gelmiştir. Antik gömü gelenekleri, sosyal yapılar ve dönemin günlük yaşamına dair somut veriler sunan bu tür buluntular, geçmiş medeniyetlerin anlaşılmasına ışık tutar. Ayrıca, Hadrianapolis gibi antik kentlerde yapılan kazılar, kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması açısından hayati bir rol oynar. Bu tür keşifler, bölgenin turizm potansiyelini artırarak yerel ekonomiye de katkı sağlayabilir ve akademik araştırmalar için yeni kapılar açar.
Anlık Nokta Editoryal Değerlendirmesi:Hadrianapolis Antik Kenti'nde gün yüzüne çıkarılan 1750 yıllık pitos mezar, Batı Karadeniz arkeolojisi için çığır açan bir gelişmedir. Bu keşif, bölgenin antik çağlardaki kültürel ve sosyal yapısına dair benzersiz bilgiler sunarken, Türkiye'nin zengin kültürel mirasının ne denli derin olduğunu bir kez daha gözler önüne sermektedir.
Hadrianapolis Antik Kenti, Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nde, Karabük ilinin Eskipazar ilçesinin 3 kilometre batısında, Viranşehir mevkiinde bulunmaktadır.
Pitos mezar, antik çağlarda tahıl veya sıvı depolamak için kullanılan büyük boyutlu küplerin, ölü gömme amacıyla tabut veya urne olarak kullanılmasıyla oluşan mezar tipidir. Hadrianapolis'teki keşfi, Batı Karadeniz'in iç bölgelerinde bugüne kadar rastlanan ilk pitos mezar olması nedeniyle bölgenin ölü gömme gelenekleri hakkında eşsiz bilgiler sunması açısından önemlidir.
Mezarda bulunan sikke, milattan sonra 276-282 yılları arasında hüküm süren Roma İmparatoru Probus'a aittir. Bu sikke, mezarın milattan sonra 3. yüzyılın sonlarına doğru bırakıldığını göstererek defin tarihi hakkında net bir kronolojik bilgi sağlamaktadır.
Pontic Sigillata, Karadeniz havzasında üretilen, kırmızı astarlı bir Roma seramik türüdür. Bu seramikler, ince ve sert pembemsi hamuru ile kahverengimsi-turuncumsu kırmızı astarıyla bilinir ve Hadrianapolis gibi bölgelerdeki antik ticaret ağları ve kültürel etkileşimler hakkında bilgi verir.
