Meşher, 'Seyahat Sanatı' Sergisiyle Osmanlı Coğrafyasındaki Yolculukları Mercek Altına Alıyor

Küratörlüğünü Merve Uca'nın üstlendiği 'Seyahat Sanatı' sergisi, 09 Mayıs 2026 Cumartesi günü Meşher'de sanatseverlerle buluşacak. Sergi, 15. yüzyılın sonundan 20. yüzyılın ilk çeyreğine uzanan geniş bir zaman diliminde, Osmanlı topraklarına yapılan yolculukları ve bu seyahatlerin ardındaki motivasyonları 300'ü aşkın nadide eserle bir araya getiriyor.

Sergi, seyahati yalnızca fiziksel bir yer değiştirme eylemi olarak değil, aynı zamanda bilinçli bir seçme ve kaydetme pratiği olarak ele alan seyahatnameleri odağına alıyor. Bu kapsamda, Albrecht Dürer, Jacopo Ligozzi ve Louis-François Cassas gibi önemli sanatçıların eserleri, seyahat kitapları, İstanbul manzaraları, diplomatik hediyeler, haritalar ve Osmanlı dünyasını belgeleyen değerli görsel kaynaklar sergide öne çıkanlar arasında yer alıyor.

Küratör Merve Uca'dan Serginin Tematik Yapısı

Küratör Merve Uca, 'Seyahat Sanatı' isminin Latince 'ars apodemica' teriminden geldiğini belirterek, serginin farklı seyahat motivasyonları üzerinden kurgulandığını ifade etti. Uca, 'Giriş temamız merakla başlıyor. Merak tüm seyahatlerin içine sızıyor desek yanılmış olmayız sanırım. Daha sonra inanç ana motivasyonlarımızdan ve seyahat yazımının en güçlendiği motivasyonlardan bir tanesi.' şeklinde konuştu.

Savaş, sefer ve kuşatmaların da farklı bir seyahat motivasyonu olduğunu dile getiren Uca, diplomasi ve ticaretin birbirinin içine geçtiğini, diplomatik hamiliğin ticareti kolaylaştırdığını vurguladı. Uca, 'O kültürel karşılaşmaların sonucu olarak Turquerie (Türk hayranlığı) akımının, Türk modasının Avrupa'ya yayılması söz konusu. Bir anlamda interlude diyebiliriz. Aslında başlı başına bir sergi teması olmamakla birlikte en sonda artık keyfin, seyahatin kurumsallaşmasıyla birlikte turizmle kapanışı yapıyoruz diyebilirim.' ifadelerini kullandı.

Serginin SHM ve Ömer Koç koleksiyonlarından alınan eserlerle oluşturulduğunu aktaran Uca, özellikle Çiğdem Simavi tarafından yakın zamanda hibe edilen tablolardan ve Portolan haritasından bahsetti. Uca, 'Bunlar diplomatik seyahatler sonucu yapılmış tablolar. Tablolardan dört tanesi Habsburg elçisi Kuefstein'ın (Hans Ludwig von Kuefstein) anturajındaki ressamlar tarafından yapılıyor. Diğer dördü de Osmanlı'nın elçilik teşrifatını göstermesi açısından çok mühim tablolar. O ritüeli bir seri halinde izleyebilmek mümkün bu tablolarda. Tabloların yanı sıra, anıtsal Türk halayı tablosunu da unutmamak lazım. Gerçekten anıtsal boyutlarıyla ve betimlerindeki titizlikle öne çıkan bir tablo. Diğer taraftan Portolan haritası da aynı şekilde dikkat çekici eserlerden.' dedi.

Koleksiyonların Güç Birliği ve Kültürlerarası Önemi

SHM Direktörü Hülya Bilgi de SHM'nin uzun yıllara dayanan tecrübesinin yanı sıra Çiğdem Simavi'nin yakın dönemde bağışladığı tabloların sergiye esin kaynağı olduğunu kaydetti. Bilgi, müze koleksiyonlarından seçilen nitelikli dekoratif ve etnografik sanat eserlerine, Ömer Koç tarafından seyahatnameler, albümler ve tablolar eklendiğine işaret ederek, 'Koleksiyonlar arasındaki bu güç birliği, bize büyük çeşitlilik içeren seyahat ana fikrini çok zengin bir kurguyla sergileyebilme imkanı verdi. Eserlerin nitelikleri ve çeşitliliği, seyahatin kültürlerarası önemini ve tarihe yön verme gücünü geniş bir çerçeve içinde canlandırmamızı sağladı.' diye konuştu.

Meşher Direktörü Nilüfer Konuk ise ortaklaşa hazırlanan serginin Meşher'de yer almasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Konuk, 2020 yılında Sadberk Hanım Müzesi'nin 40. kuruluş yılı dolayısıyla Meşher'de düzenlenen 'Maziyi Korumak' sergisinin ardından, 'Seyahat Sanatı' sergisiyle de nadide eserlerin daha geniş bir izleyici kitlesiyle buluşturulmasına imkan verdiğini belirtti.

Rahmi M. Koç ve Caroline Koç koleksiyonlarından seçili ödünç eserlerin de yer aldığı sergide seyahatnamelerin yanı sıra dönemin dünyasını yansıtan tablolar ve Osmanlı coğrafyasına dair objeler de görülebiliyor. Sergi, kronolojik bir anlatıdan ziyade, merak, inanç, diplomasi, savaş, ticaret ve turizm gibi başlıklar altında, insanların neden yola çıktığını ve bu yolculukların nasıl görsel ve maddi izler bıraktığını inceleyen tematik bölümler üzerinden bir okuma sunuyor.