Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Syedra Antik Kenti'nde milattan sonra 5-6. yüzyıla tarihlenen zeytinyağı işliğinin restorasyonunun tamamlandığını duyurdu. 'Geleceğe Miras Projesi' kapsamında yürütülen çalışmalarla, antik çağın zeytinyağı üretim teknolojisini bütüncül şekilde yansıtan yapı yeniden ayağa kaldırıldı. 2024'te gün yüzüne çıkarılan ve 2025'te restorasyonu tamamlanan işlik, bölgedeki zeytinyağı üretim kültürünün binlerce yıllık izlerini günümüze taşıyor.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 22 Temmuz 2026 Çarşamba günü yaptığı açıklamayla, Antalya'nın Alanya ilçesi sınırları içinde yer alan Syedra Antik Kenti'nde yürütülen kapsamlı çalışmalar sonucunda, milattan sonra 5-6. yüzyıla ait antik zeytinyağı işliğinin restorasyonunun başarıyla tamamlandığını ve kültür mirasına yeniden kazandırıldığını duyurdu. Bakan Ersoy, bu önemli gelişmeyi kişisel sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla kamuoyuna bildirdi.
Antik Üretim Teknolojisi Yeniden Canlandı
Bakan Ersoy'un açıklamalarına göre, 'Geleceğe Miras Projesi' dahilinde Syedra Antik Kenti'nin güneybatı caddesinde bulunan zeytinyağı işliği, titiz bir restorasyon sürecinden geçti. Bu süreçle birlikte, ezme taşları, pres sistemi ve sıvı ayrıştırma bölmeleriyle antik çağın zeytinyağı üretim teknolojisini eksiksiz bir şekilde gözler önüne seren yapı, binlerce yıllık üretim kültürünün izlerini günümüze taşıyan önemli bir anıt eser olarak yeniden hayat buldu. Ersoy, bu değerli çalışmada emeği geçen Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü çalışanlarına, kazı ekibine, bilim insanlarına ve tüm katkı sunanlara teşekkürlerini ileterek, Anadolu'nun kültürel mirasını koruma ve bilimsel veriler ışığında geleceğe taşıma kararlılıklarının devam edeceğini vurguladı.
Syedra Antik Kenti'nde gerçekleştirilen kazı çalışmaları, bölgede çok sayıda zeytin işliğinin varlığını ortaya koymuştu. Bu işliklerde bulunan ezme taşları, pres sistemine ait mimari düzenlemeler ve sıvı ayrıştırma bölümleri, kentte zeytinyağının antik dönem standartlarına uygun ve gelişmiş yöntemlerle üretildiğini kanıtlıyor. Özellikle güneybatı caddesindeki işlik, zeytinin kırılma evresinden yağın toplanmasına kadar uzanan tüm üretim sürecini, kalıntılar üzerinden adım adım izleme imkanı sunuyor. 2024 yılı kazılarında gün yüzüne çıkarılan bu zeytinyağı işliği, 2025 yılında tamamlanan restorasyon çalışmalarıyla yeniden düzenlenerek ziyaretçilere açıldı. Yapılan bu restorasyon, kent ve çevresindeki zeytinyağı işliklerinin çalışma prensiplerini anlamak adına kritik bir örnek teşkil ediyor.
Anadolu'da Zeytinyağının Bin Yıllık Serüveni
Zeytinyağı, Anadolu topraklarında binlerce yıldır sadece bir gıda maddesi olmanın ötesinde, medeniyetlerin gelişiminde kilit rol oynamış stratejik bir üründür. Antik çağlarda beslenmenin temel unsurlarından biri olmasının yanı sıra, aydınlatma için kandillerde, tıp alanında çeşitli ilaçların yapımında, temizlik ve kozmetik amaçlı, hatta dinsel ritüellerde ve kutsal törenlerde de yaygın olarak kullanılmıştır. Zeytin ağacının kutsallığı ve zeytinyağının şifa verici özellikleri, birçok antik kültürde önemli bir yer tutmuş, bu da zeytinyağı üretimini ve ticaretini dönemin ekonomisinin can damarlarından biri haline getirmiştir. Syedra gibi antik kentlerde ortaya çıkarılan zeytinyağı işlikleri, bu zengin kültürel ve ekonomik mirasın somut kanıtları olarak günümüze ışık tutmaktadır.
Kültürel Mirasın Korunmasının Turizme ve Bilime Yansımaları
Syedra Antik Kenti'ndeki antik zeytinyağı işliğinin restorasyonu, kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu tür projeler, bölgenin turizm potansiyelini artırarak kültürel turizme katkı sağlamakta, yerel ekonomiye canlılık getirmektedir. Ziyaretçiler, antik çağın üretim tekniklerini yerinde görme ve deneyimleme fırsatı bularak tarihe daha yakından tanıklık edebilmektedir. Ayrıca, bu restorasyon çalışmaları, arkeoloji ve tarih bilimine de değerli veriler sunmaktadır. Antik zeytinyağı üretim süreçlerinin detaylı bir şekilde anlaşılması, dönemin teknolojik bilgi birikimi ve sosyal yaşamı hakkında yeni perspektifler sunarak bilimsel araştırmalara zemin hazırlamaktadır. Bu sayede, geçmişin izleri ışığında geleceğe yönelik daha bilinçli adımlar atılmasına olanak sağlanmaktadır. 'Geleceğe Miras Projesi' gibi girişimler, Türkiye'nin kültürel cazibe merkezi olma hedefini desteklemekte ve Türk arkeolojisinin 'Altın Çağı' olarak anılmasını amaçlamaktadır.
Anlık Nokta Editoryal Değerlendirmesi:Syedra Antik Kenti'ndeki zeytinyağı işliğinin restorasyonu, Türkiye'nin kültürel miras potansiyelini dünyaya tanıtma ve koruma çabalarının somut bir göstergesidir. Bu tür projeler, sadece geçmişi aydınlatmakla kalmayıp, aynı zamanda kültürel turizm aracılığıyla ülke ekonomisine önemli katkılar sunmaktadır. Bilimsel veriler ışığında yürütülen bu çalışmalar, gelecek nesillere aktarılacak paha biçilmez bir mirasın teminatıdır.
Syedra Antik Kenti, Türkiye'nin Akdeniz kıyısında, Antalya ilinin Alanya ilçesi sınırları içerisinde, Seki köyü yakınlarında yer almaktadır.
Syedra Antik Kenti'nde restore edilen zeytinyağı işliği, milattan sonra 5. ve 6. yüzyıllara tarihlenmektedir.
'Geleceğe Miras Projesi', Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2023 yılında duyurulan ve arkeolojik sit alanlarında yürütülen kazı ve restorasyon çalışmalarını hızlandırarak, Türkiye'nin kültürel mirasını korumayı, restore etmeyi ve bilimsel veriler ışığında gelecek nesillere aktarmayı hedefleyen kapsamlı bir projedir.
Antik çağda zeytinyağı, beslenmenin yanı sıra aydınlatma, tıp, temizlik, kozmetik ve dinsel ritüeller gibi çeşitli amaçlarla temel bir ürün olarak kullanılıyordu.
