Akaryakıt ve Sigarada ÖTV Artışı Ertelendi, Alkollü İçeceklerde Yeni Düzenleme

Yeni ÖTV Düzenlemesinin Temel Başlıkları

• Hazine ve Maliye Bakanlığı, akaryakıt ve sigara ürünlerinde Temmuz-Aralık dönemi için Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) güncellemesini uygulamayacak.
• Kamuoyunda 'eşel mobil' olarak bilinen sistemin kapsamı değiştirilerek, kademeli olarak üç ay içinde sonlandırılması hedefleniyor.
• Alkollü içeceklerde ise Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tutarları yeniden belirlenerek, maktu ve asgari maktu vergi oranlarında artışa gidildi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) Kanunu kapsamında akaryakıt ve sigara ürünlerinde beklenen Temmuz ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) güncellemesini bu yılın ikinci yarısı için erteleme kararı aldı. Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile eşel mobil sisteminin kapsamı da değiştirilerek kademeli olarak sonlandırılması hedefleniyor. Ancak alkollü içeceklerde ÖTV tutarlarında yeni bir düzenlemeye gidildi.

Akaryakıtta Eşel Mobil Sistemi ve Yİ-ÜFE Güncellemesi

Özel Tüketim Vergisi Kanunu uyarınca, akaryakıt ve akaryakıt harici petrol ürünleri ile alkollü içecekler ve tütün mamullerinin ÖTV tutarları, her yıl ocak ve temmuz aylarında TÜİK tarafından ilan edilen Yİ-ÜFE'ye göre güncellenmektedir. Yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı'na göre, eşel mobil sisteminin kapsamı değiştirildi ve sistemin kademeli olarak üç ay içinde sonlandırılması planlanıyor.

Karar kapsamında, ÖTV Kanunu'na ekli (I) sayılı listede yer alan benzin, motorin, LPG otogaz ve LPG tüpgaz gibi malların ÖTV tutarlarının, eşel mobil sistemi çerçevesinde tespit edilmesine yönelik yurt içi rafineri fiyatlarındaki artış ve azalışların ÖTV ve piyasa fiyatına yansımasını belirleyen yüzde 75-yüzde 25'lik mevcut oranlar yeniden düzenlendi. Buna göre, yurt içi rafineri fiyatlarında artış olması halinde, bu artışın 31 Temmuz'a kadar yüzde 50'si, 1 Ağustos'tan 30 Eylül'e kadar da yüzde 25'i kadar ÖTV tutarlarında indirim yapılacak. Yurt içi rafineri fiyatlarında indirim olması halinde ise bu indirimin tamamı kadar ÖTV tutarlarında artış olacak şekilde yeniden belirlenecek. Bu sistem, diğer koşullara bakılmaksızın 1 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükten kaldırılacak.

Ayrıca, ÖTV Kanunu uyarınca yapılması gereken Yİ-ÜFE güncellemesinin, ÖTV Kanunu'na ekli (I) sayılı listede yer alan tüm mallar için bu yıl temmuz-aralık dönemi için uygulanmaması sağlanacak.

Sigara ve Alkollü İçeceklerde ÖTV Düzenlemesi

Resmi Gazete'de yayımlanan bir diğer Cumhurbaşkanı Kararı ile sigaradaki maktu ve asgari maktu vergi tutarları da yeniden belirlendi. Sigaranın vergilendirilmesi, her yıl ocak ve temmuz aylarında asgari maktu ve maktu ÖTV tutarları 6 aylık açıklanan Yİ-ÜFE oranında güncelleniyor ancak oransal ÖTV değişmiyor. Bu kapsamda, 6 aylık Yİ-ÜFE oranında maktu vergilerde artış için üreticilerin bu vergi artışını telafi edebilecekleri bir fiyat belirlemesi gerekiyor. Kararla sigaralara uygulanan vergi oranı yüzde 42, asgari maktu vergi tutarı 2,2953 lira, maktu vergi tutarı 23,7404 lira olarak belirlendi.

Özel Tüketim Vergisi ve Eşel Mobil Sisteminin Kısa Tarihi

Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), belirli mal ve ürünler üzerinden, üretim veya ithalat aşamasında bir defaya mahsus olmak üzere alınan tek aşamalı bir harcama vergisidir. Türkiye'de 2002 yılından bu yana uygulanan ÖTV, genellikle alkollü içkiler, tütün mamulleri, lüks tüketim araçları ve akaryakıt gibi ürünlerde uygulanır. Bu vergi, devlet hazinesine önemli katkı sağlarken, aynı zamanda tüketim harcamaları üzerinde daraltıcı bir etki yaratır ve toplumun harcama alışkanlıklarını etkiler. Eşel mobil sistemi ise, akaryakıt fiyatlarında uluslararası petrol fiyatları ve döviz kuruna bağlı olarak meydana gelen dönemsel artışların, ÖTV üzerinden karşılanarak pompa satış fiyatlarına doğrudan yansımasını engellemeyi hedefleyen bir mekanizmadır. Bu sistem, özellikle akaryakıt fiyatlarındaki ani değişimleri dengeleyerek tüketiciyi koruma amacı taşır. Türkiye'de eşel mobil sistemi ilk kez 2018 yılında uygulanmaya başlanmıştır.

Yeni ÖTV Kararlarının Ekonomiye Yansımaları ve Tüketiciye Etkileri

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın aldığı bu kararlar, özellikle dezenflasyonla mücadele stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Eşel mobil sisteminin 4 Mart 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile uygulamaya başlanmasının ardından geçen 4 aylık süreçte dezenflasyona önemli katkı sağladığı belirtiliyor. Uluslararası petrol fiyatlarının düşme eğiliminde olması ve ABD/İsrail-İran savaşının etkilerinin dengelenmeye başlaması gibi faktörler dikkate alındığında, eşel mobil sisteminin kademeli olarak sonlandırılmasının enflasyona olumsuz bir etkisinin olmayacağı öngörülüyor. Bu adımın aynı zamanda sistemin bütçeye olan olumsuz etkilerini de sonlandırması bekleniyor. Akaryakıt ve sigarada Yİ-ÜFE güncellemesinin ertelenmesi, bu ürün gruplarında fiyat artışlarının önüne geçilmesini sağlarken, alkollü içeceklerdeki ÖTV artışı ise bu ürünlerin nihai tüketici fiyatlarına yansıyacaktır. Bu düzenlemeler, genel enflasyon görünümünü ve tüketici harcamalarını doğrudan etkileme potansiyeli taşımaktadır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın akaryakıt ve sigarada ÖTV artışını erteleme ve eşel mobil sistemini sonlandırma kararı, enflasyonla mücadelede kararlılığın bir göstergesi olarak okunmalıdır. Bu adımlar, uluslararası piyasalardaki olumlu gelişmelerle birleştiğinde, dezenflasyon sürecine ivme kazandırabilir ve bütçe disiplinine katkı sağlayabilir. Ancak alkollü içeceklerdeki ÖTV artışı, bu sektördeki tüketici davranışlarını ve piyasa dinamiklerini etkileyebilir.

❓ Sıkça Sorulan Sorular