Papa Leo XIV, yapay zeka (YZ) konusundaki ilk genelgesi olan Magnifica Humanitas'ta, teknoloji dünyasının önde gelen isimlerinin eserlerini yanlış yorumladığına dair bir gönderme yaparak, J.R.R. Tolkien'in 'Yüzüklerin Efendisi'ne atıfta bulundu.
Pazar günü yayımlanan genelgede, Papa'nın önceki pontifiklerin ve azizlerin yanı sıra, 'Yüzüklerin Efendisi'nin Katolik yazarının adını anması dikkat çekti. Genelgenin ana teması, 'yapay zeka çağında insan kişiliğini korumak' olarak belirlenmişti. Papa Leo XIV, selefi Papa Francis'in uyarılarını yineleyerek, 'teknokratik bir paradigmanın giderek artan hakimiyeti' ve bunun 'yaratılışı sömürü nesnesine indirgeme, insanları ise daha fazla verimliliğe doğru giden bir sistemin dişlileri haline getirme' potansiyeli taşıdığına dikkat çekti.
Bu durum, Papa'nın YZ konusundaki şüpheci duruşunu pekiştirirken, Tolkien göndermesi özellikle sağ görüşlü milyarderler Peter Thiel ve Elon Musk gibi isimlerin Orta Dünya mitolojisini yaptığı yorumların, diğer 'Yüzüklerin Efendisi' hayranları tarafından alay konusu olmasıyla daha da anlamlı hale geldi.
Papa, teknoloji elitlerinin yapay zeka geliştirme yarışı konusundaki motivasyonlarını sorgularken, bu aracın hastalıkları iyileştirmek ve iklim değişikliğini çözmek için mi kullanılacağını, yoksa sınırsız kâr ve kültürel hakimiyet için mi kullanılacağını merak ettiğini belirtti. Bu karanlık güçlere karşı kişisel sorumluluğumuzu ele alırken, Leo, Tolkien'in ünlü büyücüsü Gandalf'tan şu sözlerle alıntı yaptı: 'Dünyanın tüm akıntılarına hakim olmak bizim görevimiz değil, ancak içinde bulunduğumuz yıllarda elimizden geleni yapmak, bildiğimiz tarlalardaki kötülüğü kökünden söküp atmaktır ki, bizden sonra yaşayacak olanlar işleyebilecekleri temiz topraklara sahip olsunlar.'
Bu ders, Musk ve Thiel'in Tolkien'in başyapıtından anladığı şeylerden oldukça farklı.
Teknoloji Devlerinin Tolkien Yorumları ve Eleştiriler
Peter Thiel, veri analitik firmasına, hikayedeki hain büyücü Saruman'ın casusluk cihazı olan kristal topun adını verdi: Palantir. Girişim sermayesi firması 'Founders Fund'u ise, çarpık ve açgözlü karakter Gollum'un totaliter güç için sihirli bir araç olan Tek Yüzük'e verdiği isimle, 'hazine' olarak adlandırdığı bildiriliyor. Tolkien'in eserleriyle karşılaşan hemen hemen herkes, bu gücün yozlaştırıcı etkileri hakkında yazdığını görebilir. Ancak Thiel, kötülük yapanların sahip olduğu otokratik kontrol ve her şeyi bilme olasılıklarından keyif alıyor gibi görünüyor.
Elon Musk ise, Tolkien'in destanının göçmen karşıtı, duvar inşa etme alegorisi olarak okunabileceğini öne sürdü. Musk, Ekim ayında X platformunda yaptığı paylaşımda, 'Tolkien hobbitleri yazarken, İngiliz taşralarının nazik insanlarını kastediyordu, uzakta yaşanan dehşetlerin farkında değillerdi. Huzur ve sükunet içinde yaşayabiliyorlardı, ancak yalnızca Gondor'un sert adamları tarafından korunuyorlardı' ifadelerini kullanmıştı. Musk, bu yanlış hatırlanan bilgiyi, İslamofobik aşırı sağcı İngiliz aktivist Tommy Robinson'ı savunmak için kullandı.
Aslında, Tolkien'in yağmacı orduların toprakları harap etme tasvirleri, militarizasyon ve sanayileşmenin dehşetlerinden esinlenmiştir. İngilizlerin Tolkien'in neslinde bu olgulara aşina olmaları, eserindeki Saruman'ın ölüm kampanyasının, eski bir ormanın yakıt için yok edilmesi ve acımasız orkların köle emeğiyle desteklenmesinin kritik ilham kaynağı olduğu yaygın olarak anlaşılmaktadır.
Bu alegori, Papa Leo'nun teknoloji elitlerini, bölünme ve eşitsizlik tohumları eken, kaynaklarını savaşa yönlendiren, çevreyi tahrip eden ve her ne pahasına olursa olsun güç ele geçirenler olarak eleştirmesine daha uygun düşüyor.
