Yerel 5 dk okuma

Sakarya Üniversitesinden İklim Adaletini Sağlayacak Erken Eylem Projesi Küresel Sahneye Taşındı

Sakarya Üniversitesi öncülüğünde geliştirilen iklim adaleti projesi, kırılgan grupları korumayı ve erken eylem mekanizması kurmayı hedefliyor.

A
Editör
Ahmet Yılmaz
Yayınlanma Tarihi
Paylaş
Sakarya Üniversitesi Araştırmacıları İklim Projesini Tantıyor
Sakarya Üniversitesi tarafından geliştirilen iklim adaleti ve erken uyarı projesi uluslararası zirvede büyük ilgi gördü.

Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı kapsamında, küresel iklim krizine karşı hayata geçirilen yenilikçi bir araştırma projesi uluslararası kamuoyuna tanıtıldı. Sakarya Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mahnaz Gümrükçüoğlu Yiğit yürütücülüğünde geliştirilen çalışma, afet yönetiminde ezber bozan bir yaklaşımı temsil ediyor. Üniversiteden uzman akademisyenlerin yanı sıra Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile Sakarya Muhtarlar Federasyonunun iş birliğiyle hazırlanan proje, iklim krizinin yarattığı adaletsizlikleri ortadan kaldırmayı hedefliyor.

Geliştirilen bu kapsamlı projenin merkezinde, kırılgan bölge ve grupların iklim değişikliğinden diğer topluluklarla aynı oranda etkilenmediği gerçeği yer alıyor. İklim adaleti misyonuyla yola çıkan araştırma ekibi, Coğrafi Bilgi Sistemleri ve uydu görüntülerini kullanarak detaylı bir haritalandırma altyapısı kuruyor. Söz konusu çalışma, afetler kapıyı çalmadan önce riskleri minimize edecek güçlü bir karar destek mekanizması oluşturma amacı taşıyor. Bu doğrultuda atılan adımlar, sadece akademik bir inceleme olmanın ötesinde, sahadaki gerçek ihtiyaçlara doğrudan yanıt veren pratik bir model sunuyor.

Projenin arka planında, son yıllarda tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de sıklıkla hissedilen aşırı hava olaylarının ve iklimsel dalgalanmaların artış göstermesi yatıyor. Uzmanlar, sıcak hava dalgaları, şiddetli yağışlar ve ani sellerin toplumun her kesimini aynı düzeyde etkilemediğini, özellikle dezavantajlı grupların bu süreçten çok daha ağır yaralar aldığını vurguluyor. Geleneksel afet yönetimi anlayışının genellikle kriz sonrasındaki müdahalelere odaklandığını belirten uzmanlar, bu durumun kaynakların verimsiz kullanılmasına yol açtığını ifade ediyor. Nitekim sürecin perde arkasına bakıldığında, afet öncesi hazırlıkların mekansal verilerle insan odaklı bilgileri birleştiren bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasının kaçınılmaz olduğu görülüyor.

Projenin Bilimsel Altyapısı ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Entegrasyonu

Araştırmanın teknik boyutunu oluşturan Coğrafi Bilgi Sistemleri tabanlı haritalandırma çalışmaları, bölgenin uzun yıllara dayalı iklim verilerini titizlikle işliyor. Uzman ekip, uydu görüntüleri aracılığıyla mikro bölgeler düzeyinde risk analizi gerçekleştirerek en hassas noktaları tek tek tespit ediyor. Bu aşamada sadece coğrafi koşulların değil, aynı zamanda o coğrafyada yaşayan insanların sosyoekonomik durumlarının da denkleme dâhil edildiği göze çarpıyor. Mekansal bilgilerin toplumsal verilerle harmanlanması, hangi mahallede veya sokakta kimin daha fazla risk altında olduğunun önceden bilinmesini sağlıyor.

Çalışmanın yürütücülüğünü üstlenen Doç. Dr. Mahnaz Gümrükçüoğlu Yiğit, hazırlanan haritaların afet riskinin en yüksek olduğu alanları nokta atışı belirlediğini ifade ediyor. İklim krizinin yerel düzeydeki yansımalarını gözler önüne seren bu haritalar, yerel yöneticilerin ve karar alıcıların ellerindeki en güçlü rehberlerden biri hâline geliyor. Geleneksel yöntemlerden farklı olarak, sorunun sadece coğrafi sınırlarını değil, insan hayatına dokunan yönlerini de belgeleyen bu sistem, kriz anlarında yaşanabilecek can kayıplarının önüne geçmeyi amaçlıyor.

Projenin uygulama safhasında, afet risklerinin önceden öngörülmesi sayesinde lojistik desteklerin ve acil müdahale ekiplerinin yönlendirilmesi de büyük ölçüde kolaylaşıyor. Afet sonrasında sahada yaşanan karmaşayı ve bilgi eksikliğini en aza indiren bu sistem, operasyonel süreçlerin çok daha hızlı ve etkin bir şekilde yürütülmesine zemin hazırlıyor. Öte yandan konunun uzmanlarının özellikle dikkat çektiği bir diğer boyut ise, bu tür erken eylem planlarının uzun vadede kamu bütçesine yüklenen maliyetleri de ciddi oranda düşürdüğü gerçeği oluyor.

Kırılgan Gruplar İçin Geliştirilen Pozitif Ayrımcılık Modeli

Araştırmanın en dikkat çekici yönlerinden biri, toplumun dezavantajlı ve kırılgan kesimlerine yönelik özel bir koruma kalkanı oluşturmasıdır. Bakıma muhtaç bireyler, yalnız yaşayan yaşlılar, tarımsal alanlarda zor şartlar altında çalışan işçiler ve fiziksel veya mental açıdan hayatını idame ettirmekte zorlanan kişiler, projenin hedef kitlesini oluşturuyor. Bu grupların ihtiyaçları, bilimsel kriterler çerçevesinde detaylı bir şekilde sınıflandırılarak harita üzerindeki yerleri işaretleniyor. Böylece kriz anlarında bu kişilere öncelikli ulaşılmasını sağlayacak bir mekanizma kuruluyor.

Proje ekibi, söz konusu gruplara mekansal çerçevede pozitif ayrımcılık uygulanmasının hayati bir zorunluluk olduğunu savunuyor. Afet öncesinde bu kişilerin tespit edilmesi, olası bir felaket anında tahliye operasyonlarının ve yardım faaliyetlerinin hatasız bir şekilde planlanmasına olanak tanıyor. Sadece afet anını değil, afet sonrasındaki iyileştirme süreçlerini de kapsayan bu kurallar bütünü, toplumsal dayanışma kültürünü en üst seviyeye taşıyor. Bu yaklaşım, modern afet yönetiminin sadece binaları korumakla sınırlı kalmaması, insan hayatını ve sosyal dokuyu da merkeze alması gerektiği tezini güçlendiriyor.

“

İklim krizinin etkilerini azaltmak adına yürüttüğümüz bu çalışma, sadece mekansal riskleri değil, o mekanlarda yaşayan savunmasız insanların hayatını korumayı amaçlayan bütüncül bir erken eylem modelidir.

Alıntıyı Paylaş

Geleneksel Afet Yönetiminden Mikro Ölçekli Planlamaya Geçiş

Mevcut afet yönetimi uygulamaları genellikle bölgenin tamamını kapsayan genel kurallar ve kriz sonrasında gelen ihbarlara göre şekillenen lojistik destekler üzerine kuruludur. Ancak Sakarya Üniversitesinden araştırmacıların geliştirdiği bu yeni model, bu klasik anlayışı tamamen tersine çevirerek mikro ölçekli planlamayı ön plana çıkarıyor. Afet öncesinde her mahallenin, her sokağın ve hatta her hanenin risk profilinin çıkarılmış olması, kriz yönetimi anlayışında çığır açan bir nitelik taşıyor.

Projede görev alan Prof. Dr. Hülya Karabaş, Doç. Dr. Handan Akyiğit ve Zeynep Özdamar gibi alanında uzman isimler, hazırlanan altyapının diğer illerde de rahatlıkla uygulanabileceğini belirtiyor. Sistemin modüler yapısı sayesinde, Türkiye'nin farklı coğrafi bölgelerindeki yerel koşullara uyarlanması son derece kolay bir şekilde gerçekleştirilebiliyor. Bu durum, projenin ulusal ölçekte yaygınlaştırılması ve ülkenin dört bir yanında afet direnciliğinin artırılması açısından büyük bir fırsat sunuyor.

Afet yönetiminde erken eylem planlarının tıpkı depreme dayanıklı binalar inşa etmek kadar hayati bir önem taşıdığına dikkat çekiliyor. Uzmanlar, felaketler kapıyı çalmadan önce alınan her türlü tedbirin, afet sonrasında harcanacak milyarlarca liralık onarım ve kurtarma maliyetini de aşağı çektiğini vurguluyor. Bu bağlamda, Sakarya Üniversitesinin öncülüğünde hayata geçirilen bu projenin, Türkiye'nin gelecekteki iklim politikalarına yön verecek nitelikte olduğu açıkça görülüyor.

Geleceğe Yönelik Yol Haritası ve Uluslararası İş Birliği Olanakları

Antalya'daki uluslararası zirvede dünya kamuoyunun beğenisine sunulan projenin, önümüzdeki dönemde küresel çapta benzer çalışmalara ilham vermesi bekleniyor. İklim adaletinin sadece yerel bir mesele olmadığı, küresel bir sorumluluk olduğu gerçeğinden hareketle, projenin uluslararası akademik ağlara entegre edilmesi planlanıyor. Farklı ülkelerdeki benzer iklim koşullarıyla müeden eden bölgelerin, bu haritalandırma ve erken eylem modelini kendi ülkelerinde test etmek üzere Sakarya Üniversitesindeki ekiple temas kurduğu biliniyor.

Önümüzdeki süreçte, yerel yönetimlerin ve ilgili bakanlıkların bu projeyi pilot bölgelerde uygulamaya koyması için somut adımların atılması öngörülüyor. Muhtarlıklar ile koordine bir şekilde yürütülecek saha çalışmalarının, veri akışını sürekli güncel tutarak sistemin her daim dinamik kalmasını sağlayacağı ifade ediliyor. Türkiye'nin iklim krizine karşı geliştirdiği bu yerli ve yenilikçi çözüm, sadece akademik dünyada değil, uluslararası çevre platformlarında da ülkenin elini güçlendiren stratejik bir hamle olarak kayıtlara geçiyor.

Bu Haber Hakkında Ne Düşünüyorsunuz?