Doğu Kongo'da İsyan Saldırıları Ebola Mücadelesini Sekteye Uğrattı: 30'dan Fazla Can Kaybı

⚡ Önemli Noktalar

• Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin doğusunda, IŞİD bağlantılı Müttefik Demokratik Güçler (ADF) milislerinin son birkaç gündeki saldırılarında 30'dan fazla sivil hayatını kaybetti.
• Saldırılar, Kuzey Kivu eyaletindeki Beni şehri ve çevresindeki köylerde yoğunlaşırken, özellikle 3 Haziran 2026 Çarşamba sabahı ve 30 Mayıs 2026 Cumartesi gecesi gerçekleşen baskınlarda siviller hedef alındı.
• Bölgedeki şiddet olayları, Ebola salgınıyla mücadele çabalarını ciddi şekilde aksatıyor; saldırılar sonrası üç Ebola hastasının tedavi merkezlerinden kaçtığı bildirildi ve yerinden edilen nüfusun virüsün yayılma riskini artırdığı belirtildi.

Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin doğusunda, IŞİD bağlantılı Müttefik Demokratik Güçler (ADF) milislerinin son birkaç gündür sürdürdüğü saldırılar, 30'dan fazla kişinin ölümüne yol açarken, bölgedeki Ebola salgınıyla mücadele çalışmalarını da sekteye uğrattı. Kuzey Kivu eyaletindeki Beni şehri ve çevresindeki köylere yönelik baskınlarda siviller hedef alındı, baş kesmeler ve silahlı saldırılar yaşandı.

Beni ve Çevresinde Kanlı Baskınlar

3 Haziran 2026 Çarşamba sabahının erken saatlerinde, Kuzey Kivu'daki Beni şehri çevresindeki Matété, Mamuli ve Kitoho köylerine düzenlenen baskınlarda en az 10 kişi katledildi. Bölge liderlerinden Isaac Kavalami, saldırılarda motosikletlerin ve evlerin ateşe verildiğini, ayrıca kaçırılan sivillerin sayısının henüz belirlenemediğini bildirdi. Bu saldırıların sorumluluğu IŞİD bağlantılı ADF milislerine atfedildi.

Daha önce, 30 Mayıs 2026 Cumartesi gecesi yarısından hemen önce, milisler 2021'den bu yana DRC askeri yönetimi altında olan Beni şehrine girmişti. Görgü tanıklarının ifadelerine göre, bu saldırıda 20'den fazla erkek, kadın ve çocuk öldürülmüş, onlarca kişi kaybolmuştu. Ngandi mahallesinde yaşayan Mumbere Sivya, evlerine girmeye hazırlanırken yardım çığlıkları duyduklarını ve canlarını kurtarmak için panik içinde kaçtıklarını, sabah ise komşularının başlarının kesildiğini gördüklerini aktardı.

Ebola Mücadelesine Darbe

Kuzey Kivu askeri valisi, 2 Haziran 2026 Salı günü yaptığı açıklamada, Cumartesi günkü saldırıların ardından Beni'deki tedavi merkezlerinden üç doğrulanmış Ebola hastasının kaçtığını belirtti. Bu durum, virüsün 1976'da ilk kez tespit edilmesinden bu yana DRC'yi vuran 17. Ebola salgınıyla mücadele çabalarını daha da karmaşık hâle getiriyor. 3 Haziran 2026 Çarşamba itibarıyla Kuzey Kivu, Güney Kivu ve Ituri eyaletlerinde 344 vaka ve 60 ölüm kaydedildi.

Sivil toplum aktivisti Albert Lusenge, “Ebola öldürüyor ama baş keserek değil. ADF'nin vahşeti sonucunda sevdiklerimizi kaybediyoruz. Bu acı bir gerçek,” ifadelerini kullandı. Lusenge, ADF'ye atfedilen saldırılarda 20 aile üyesini kaybettiğini ve halkın ADF'nin faaliyetleri nedeniyle zaten harap olmuşken Ebola ile mücadeleyi desteklemeye ikna edilmesinin zor olacağını vurguladı. Topluluk liderleri, şiddetten kaçan insanların enfeksiyonların yayılma riskini artırdığına dikkat çekerek, kaçış sırasında karantina önlemlerini uygulamanın imkansız olduğunu ve Ebola virüsü taşıyan kişiler varsa durumun ciddiyetini artırdığını belirtti.

Müttefik Demokratik Güçler'in Yükselişi ve Direnişi

ADF, 2014'ten bu yana yaklaşık 10.000 sivili öldürdüğü iddia edilen, isyancı ve haydutlardan oluşan gevşek bir ağdır. Örgüt, komşu Uganda'da da vahşet eylemleri gerçekleştirmekle suçlanıyor. Kongo ordusunun 2005-2014 yılları arasında yürüttüğü büyük ölçekli operasyonlar ADF'yi tamamen ortadan kaldıramadı. 2021'de başlayan ve Kongo ile Uganda ordularının Kuzey Kivu ve Ituri'de ADF savaşçılarını takip etmek için ortaklaşa çalıştığı başka bir saldırı da devam ediyor.

DRC merkezli düşünce kuruluşu Ebuteli'den araştırmacı Reagan Miviri, sivillerin hedef alınmasının bu askeri operasyonlara bir yanıt olduğunu belirtiyor. Miviri, “Sivillerin öldürülmesi askeri bir caydırıcılık görevi görüyor çünkü bu teröristler kendi bölgelerinin derinliklerinde her saldırıya uğradıklarında sivilleri katlederek karşılık veriyorlar. Bu, kendilerine yönelik askeri operasyonları durdurmaya zorlamanın bir yolu olabilir,” dedi.

Çatışma ve Salgın Arasındaki Kısır Döngü

Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin doğusu, onlarca yıldır süregelen silahlı çatışmaların ve insani krizlerin pençesinde. Bölgedeki zengin doğal kaynaklar, yerel ve uluslararası aktörlerin çıkarları doğrultusunda birçok silahlı grubun ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Müttefik Demokratik Güçler (ADF) gibi gruplar, başlangıçta Uganda'da siyasi hedeflerle ortaya çıkmış, ancak zamanla DRC'ye yerleşerek yerel halka yönelik şiddet eylemleriyle bilinen, IŞİD ile bağlantılı bir terör örgütüne dönüşmüştür. Bu şiddet, sadece doğrudan can kayıplarına yol açmakla kalmıyor, aynı zamanda sağlık hizmetlerine erişimi engelliyor, yerinden edilmeleri tetikliyor ve Ebola gibi bulaşıcı hastalıkların kontrol altına alınmasını imkansız hâle getiriyor. Bölgedeki devlet otoritesinin zayıflığı ve uluslararası toplumun müdahale çabalarının yetersiz kalması, bu kısır döngünün derinleşmesine katkıda bulunuyor.

Çok Boyutlu İnsani ve Güvenlik Etkileri

Doğu Kongo'daki isyan saldırılarının ve Ebola salgınının birleşimi, bölgede çok boyutlu bir insani ve güvenlik krizi yaratmaktadır. Toplumsal düzeyde, sürekli şiddet ve yerinden edilmeler, aile bağlarını koparmakta, eğitim ve geçim kaynaklarını tahrip etmekte, derin travmalara yol açmaktadır. Sağlık sektörü, saldırılar nedeniyle tedavi merkezlerinin boşaltılması, sağlık çalışanlarının güvenliğinin tehdit edilmesi ve halkın sağlık hizmetlerine erişiminin engellenmesiyle felç olma noktasına gelmektedir. Bu durum, Ebola virüsünün kontrolsüz yayılması için uygun bir zemin hazırlamakta, bölgesel ve hatta küresel bir sağlık tehdidi potansiyeli taşımaktadır. Ekonomik olarak, tarım ve ticaret faaliyetleri aksamakta, bölge halkı yoksulluk ve açlıkla mücadele etmektedir. Siyasi düzeyde, merkezi hükümetin bölgedeki kontrolünü zayıflatmakta, uluslararası barış gücü misyonlarının etkinliğini sorgulatmakta ve bölgesel istikrarsızlığı derinleştirmektedir. Bu karmaşık kriz, uzun vadeli ve entegre çözümler gerektiren, sadece güvenlik odaklı yaklaşımlarla aşılamayacak bir meydan okumadır.

Doğu Kongo'daki bu çifte kriz, güvenlik ve halk sağlığı arasındaki kritik bağlantıyı bir kez daha gözler önüne sermektedir. Şiddet, sadece doğrudan can kayıplarına yol açmakla kalmıyor, aynı zamanda salgınla mücadele için hayati önem taşıyan güven, erişim ve işbirliği ortamını da yok etmektedir. Bu durum, uluslararası toplumun bölgeye yönelik stratejilerini yeniden gözden geçirmesini ve entegre bir insani, güvenlik ve kalkınma yaklaşımı benimsemesini zorunlu kılmaktadır.

❓ Sıkça Sorulan Sorular