⚡ Önemli Noktalar
- Ermenistan, Başbakan Nikol Paşinyan'ın Batı'ya yakınlaşma politikaları ve Avrupa Birliği üyeliği vaadiyle 7 Haziran'da seçimlere gidiyor.
- Rusya, Ermenistan'ın en büyük ticaret ortağı olarak, seçimler öncesinde çiçek, maden suyu ve alkollü içecek gibi ürünlerin ithalatını yasaklayarak ekonomik baskıyı artırıyor.
- Paşinyan'ın iç desteği, 2023'teki Dağlık Karabağ kaybı ve Azerbaycan ile barış süreci nedeniyle düşüş gösterirken, muhalefet Rusya ile derin bağların yeniden kurulmasını savunuyor.
Yarın sandık başına gidecek olan Ermenistan, Başbakan Nikol Paşinyan'ın Batı'ya entegrasyon vaadiyle yeniden seçilme arayışında olduğu kritik bir seçim sürecine girerken, Rusya'nın ekonomik baskısının gölgesinde kalıyor. Kafkasya'nın bu küçük ülkesi, Moskova'nın ticari kısıtlamaları ve enerji fiyatları üzerinden kurduğu baskıyla nasıl bir yön çizeceğine karar verecek. Bu durum, Paşinyan'ın 2018'den bu yana sürdürdüğü Batı'ya yakınlaşma politikasının neden Rusya tarafından bir tehdit olarak algılandığını ve ülkenin jeopolitik geleceğini nasıl şekillendireceğini gözler önüne seriyor.
Seçim Öncesi Gerilim ve Paşinyan'ın Batı Hamleleri
Ermenistan, yarın yapılacak seçimlerde Başbakan Nikol Paşinyan'ın Avrupa entegrasyonu vaadiyle yeniden seçilme mücadelesine sahne oluyor. Yaklaşık üç milyon nüfuslu bu Güney Kafkasya ülkesi, en büyük ticaret ortağı Rusya ile iç içe geçmişken, son dönemde Batı ile ilişkilerini istikrarlı bir şekilde güçlendirdi. Paşinyan'ın 2018'de iktidara gelmesinden bu yana ülkesini Moskova'dan uzaklaştırdığı, AB'ye katılım sürecini başlatacak bir yasayı onayladığı ve ABD arabuluculuğunda Azerbaycan ile barış sürecini hızlandırdığı biliniyor. Bu adımlar, ABD Başkanı Donald Trump'ın da desteğini kazanmasına neden oldu. Paşinyan, bu yılın başlarında başkent Erivan'da AB liderleri ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin katıldığı büyük bir zirveye de ev sahipliği yapmıştı.
İç Destek Kaybı ve Dağlık Karabağ Faktörü
Bu uluslararası başarılarına rağmen, Paşinyan'ın iç desteği 2021'deki %54 seviyesinden bugün yaklaşık %30'a gerilemiş durumda. Bu düşüşün ana nedeni, 2023 yılında Azerbaycan tarafından zorla ele geçirilen ve 100.000 etnik Ermeni'ye ev sahipliği yapan Dağlık Karabağ meselesi. Paşinyan'ın eleştirmenleri, Azerbaycan ile barış lehine verdiği tavizleri, özellikle de komşu ülkede tutuklu bulunan eski Dağlık Karabağ liderlerinin serbest bırakılması için kampanya yapmayı reddetmesini asla affetmedi. Azerbaycan ile yapılan barış anlaşması da kamuoyunda derin bir bölünmeye yol açmış durumda; son bir ankete göre halkın %44'ü anlaşmayı desteklerken, %41'i karşı çıkıyor.
| Konu | 2021 Verisi | 2026 Verisi |
|---|---|---|
| Paşinyan'a Destek Oranı | %54 | %30 |
Muhalefet ve Rusya Bağlantısı
Paşinyan'ın eleştirmenleri, çeşitli muhalefet partileri ve ittifaklar kurmuş durumda. Bunların başında eski Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan liderliğindeki Ermenistan İttifakı geliyor. Eski Cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan'ın Cumhuriyetçi Partisi ise aday göstermese de destekçilerini mevcut iktidara karşı oy kullanmaya çağırdı. Her iki eski lider de Rusya ile derin askeri ve ekonomik bağların yeniden kurulmasının Ermenistan'ın ulusal güvenliği için tek yol olduğunu savunuyor. Paşinyan'ın ana rakibi ise servetini Rusya'da kazanmış milyarder Samvel Karapetyan. Hükümeti devirmeye teşebbüs etmekle suçlanan Karapetyan, ev hapsinde olmasına rağmen kampanyasını yeğeni aracılığıyla yürütüyor.
Son Uluslararası Cumhuriyetçi Enstitüsü anketine göre, Paşinyan'ın Sivil Sözleşme Partisi %32 ile önde giderken, seçmenlerin yaklaşık %40'ı hiçbir siyasi figüre güvenmediğini belirtiyor. Muhalefet adayları bir araya gelirse Paşinyan'ın oylarına denk gelebilir ancak bölünmüş durumda onu yenmeleri mümkün görünmüyor.
Rusya'nın Ekonomik Silahı ve Baskısı
Seçimler üzerinde Moskova'nın gölgesi dolaşıyor. Geçen ay Vladimir Putin, Ermenistan'ın Batı ile daha yakın ilişkiler kurması halinde kaybedeceği ekonomik faydaları sıralamış ve "Ukrayna'daki krizin AB üyeliğine yönelik çabalarla başladığını" vurgulamıştı. Retoriği somut ekonomik tedbirler izledi. Seçimlerden önceki iki hafta içinde Moskova, Ermeni çiçekleri, maden suyu, konyak, taze sebze ve meyve ihracatını yasakladı. Rusya, Ermenistan'ın önde gelen ticaret ortağı olup, 2025 yılında dış ticaretinin %36'sını oluşturuyordu.
| Ticaret Ortağı | 2025 Dış Ticaret Payı |
|---|---|
| Rusya | %36 |
Ermeni Sosyo-Ekonomik Araştırmalar Merkezi'nden Haykaz Fanyan, Moskova'nın "7 Haziran'daki oylamanın nihai sonuçlarını bir şekilde etkilemeye çalıştığını" belirtti ve ekledi: "Ermenistan'da bunun mevcut siyasi süreçlerle çok yakından ilişkili olduğuna inanıyoruz." Fanyan, Ermenistan'ın Rus askeri teçhizatına bağımlılığının önemli ölçüde azaldığını, Ermenistan'ın askeri ithalatının yaklaşık %95'inin artık Hindistan, Fransa, Çin ve diğer ülkelerden geldiğini kaydetti. Fanyan'a göre, "Rusya'nın Ermenistan'ı etkileyebileceği tek yol artık ekonomik."
Ancak bu, Moskova için hala önemli bir silah. Rusya, Ermenistan'a bin metreküp gazı 177,50 dolardan (yaklaşık 87 sterlin) sağlarken, Putin'in Nisan ayında Paşinyan'a işaret ettiği gibi Avrupa piyasası fiyatları 600 doları aşıyor. Mayıs ayı sonlarında Rusya Devlet Başkanı, Ermenistan'ı AB'ye katılıp katılmama veya Rusya liderliğindeki Avrasya Ekonomik Birliği'nde (AEB) kalma konusunda "mümkün olan en kısa sürede" bir referandum yapmaya çağırdı. Paşinyan bu meydan okumayı savuşturdu. Avrupalı liderlerle gelişen iyi niyetli ilişkilerine rağmen, Ermenistan'ın henüz AB adaylık statüsü bile bulunmuyor ve birliğe üyelik hala uzun bir yol. Paşinyan, "Mevcut üyeliği ile AB arasındaki seçim kaçınılmaz hale gelene kadar AEB içinde çalışmaya devam edeceğiz," dedi ve ekledi: "Bugün bu seçim doğası gereği teoriktir."
Yine de AB boş durmuyor. Perşembe günü Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Ermenistan için 50 milyon avro (yaklaşık 43 milyon sterlin) yardım taahhüdünde bulundu.
Kafkasya'da Ermenistan: Jeopolitik Bir Denge Arayışı
Ermenistan, Güney Kafkasya'da stratejik bir konumda yer alan, tarihsel olarak Rusya ile derin bağları olan ancak son yıllarda Batı ile ilişkilerini güçlendirme eğiliminde olan bir ülkedir. Sovyetler Birliği'nin dağılmasından bu yana Rusya'nın geleneksel etki alanında kabul edilen Ermenistan, askeri ve ekonomik olarak Moskova'ya bağımlı bir yapı sergilemiştir. Ancak Başbakan Nikol Paşinyan'ın 2018'deki "Kadife Devrim" ile iktidara gelmesi, ülkenin dış politika yöneliminde önemli bir değişimin sinyallerini vermiştir. Paşinyan hükümeti, demokrasi ve reform söylemleriyle Batı'ya daha yakın bir duruş sergilerken, Dağlık Karabağ sorunu ve Azerbaycan ile yaşanan çatışmalar, ülkenin jeopolitik kırılganlığını artırmıştır. Özellikle 2023'te Dağlık Karabağ'ın Azerbaycan kontrolüne geçmesi, Ermenistan içinde büyük bir travma yaratmış ve Paşinyan'ın Rusya ile olan geleneksel güvenlik ortaklığının etkinliğini sorgulatmıştır. Bu durum, Ermenistan'ın hem iç siyasette hem de dış politikada yeni bir denge arayışına girmesine neden olmuştur.
Ermenistan Seçimlerinin Bölgesel ve Küresel Yansımaları
Ermenistan'da yapılacak seçimler, ülkenin iç siyasetindeki dengeleri belirlemenin ötesinde, Güney Kafkasya'nın jeopolitik haritasını ve Rusya-Batı rekabetini de etkileyecek potansiyele sahiptir. Paşinyan'ın Batı yanlısı politikalarının devam etmesi, bölgedeki Rus etkisini daha da zayıflatabilir ve Avrupa Birliği'nin Kafkasya'daki varlığını güçlendirebilir. Ancak Rusya'nın uyguladığı ekonomik baskılar, Ermenistan ekonomisi üzerinde ciddi bir yük oluşturarak halkın refahını doğrudan etkileyebilir ve bu da Paşinyan'ın seçim şansını olumsuz etkileyebilir. Dağlık Karabağ meselesi nedeniyle zaten bölünmüş olan Ermeni toplumu, Rusya ile Batı arasında bir seçim yapma zorunluluğuyla karşı karşıya kalmıştır. Bu seçim, sadece Ermenistan'ın ekonomik geleceğini değil, aynı zamanda bölgesel güvenlik mimarisini ve komşu ülkelerle ilişkilerini de derinden etkileyecektir. AB'nin Ermenistan'a yönelik mali yardımları, bu jeopolitik çekişmede Batı'nın elini güçlendiren önemli bir unsur olarak öne çıkmaktadır.
Uzman Analizi:Ermenistan seçimleri, ülkenin Batı'ya yönelme arzusunun Rusya'nın geleneksel etki alanını koruma çabalarıyla çatıştığı kritik bir dönemeçtir. Rusya'nın ekonomik kozları, Ermenistan'ın dış politika tercihleri üzerinde belirleyici bir baskı unsuru oluştururken, Dağlık Karabağ sonrası iç siyasi kırılganlık, Paşinyan hükümetinin manevra alanını daraltmaktadır. Bu seçimlerin sonucu, Güney Kafkasya'daki güç dengelerini yeniden şekillendirecek ve bölgenin gelecekteki istikrarı açısından önemli sinyaller verecektir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Ermenistan'daki 7 Haziran seçimlerinin temel gündem maddeleri nelerdir?
Ermenistan'daki 7 Haziran seçimlerinin temel gündem maddeleri, Başbakan Nikol Paşinyan'ın Batı'ya yakınlaşma ve Avrupa Birliği üyeliği vaadi, Rusya'nın ülkeye uyguladığı ekonomik baskılar ve Dağlık Karabağ'ın kaybedilmesi sonrası iç siyasetteki bölünmüşlük olarak öne çıkmaktadır.
Rusya, Ermenistan'ın Batı'ya yakınlaşma politikasına karşı hangi ekonomik baskı araçlarını kullanıyor?
Rusya, Ermenistan'ın Batı'ya yakınlaşma politikasına karşı, Ermeni çiçekleri, maden suyu, konyak, taze sebze ve meyve gibi ürünlerin ithalatını yasaklama, düşük fiyattan gaz tedariki kozunu kullanma ve Ermenistan'ın Avrasya Ekonomik Birliği'ndeki üyeliğini sorgulatma gibi ekonomik baskı araçlarını kullanmaktadır.
Başbakan Nikol Paşinyan'ın Dağlık Karabağ politikası iç siyasette nasıl bir etki yaratmıştır?
Başbakan Nikol Paşinyan'ın Dağlık Karabağ'ın kaybedilmesi ve Azerbaycan ile barış anlaşması lehine verdiği tavizler, iç siyasette büyük eleştirilere neden olmuş ve kamuoyu desteğini önemli ölçüde düşürmüştür. Özellikle eski Dağlık Karabağ liderlerinin serbest bırakılması için kampanya yapmayı reddetmesi, muhalefet tarafından sertçe eleştirilmektedir.
Bu haber, uluslararası haber ajanslarının ve resmi kurumların doğrulanmış verileri ışığında derlenmiş, anlık gelişme analizleriyle zenginleştirilerek editörlerimiz tarafından incelenip onaylanmıştır.
