Avrupa Birliği (AB), Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakerelerde yeni bir dönemi başlatma arayışında. ABD'nin arabuluculuk çabalarının durma noktasına gelmesi ve Rusya'nın saldırılarını yoğunlaştırması üzerine, AB, Moskova ile yeniden temas kurma seçeneğini değerlendiriyor. Bu konunun, 28 Mayıs 2026 Çarşamba günü Kıbrıs'ta düzenlenecek gayriresmi Avrupa dışişleri bakanları toplantısında detaylı olarak ele alınması bekleniyor.
Ukrayna'dan 'Yeni Dinamikler' Talebi
Ukrayna Dışişleri Bakanı, BBC'ye verdiği demeçte, müzakere sürecine 'yeni dinamikler' getirme isteğini dile getirerek, Avrupa tarafının daha aktif katılımını içeren yeni bir görüşme formatı önerdi. Bu kapsamda, potansiyel arabulucu adayları arasında eski Almanya Şansölyesi Angela Merkel ve eski İtalya Başbakanı Mario Draghi gibi isimlerin konuşulduğu ancak Ukraynalı bakanın herhangi bir isim vermekten kaçındığı belirtildi. Draghi'nin sözcüsü ise konuyla ilgili yorum yapmayı reddetti.
Finlandiya Cumhurbaşkanı'ndan Dikkat Çeken Açıklama
Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, Rusya'nın ateşkes ilan etmesi durumunda, kendisine teklif edilecek arabuluculuk görevini reddetmesinin muhtemel olmadığını ifade etti. Ancak, mevcut durumda Rusya'dan böyle bir adımın gelmesi beklenmiyor. Nitekim, geçtiğimiz hafta sonu Kiev, savaşın başından bu yana en yoğun saldırılardan birine maruz kaldı ve Moskova, şehre yönelik 'sistematik saldırılar' tehdidinde bulunarak yabancıları uyarmıştı.
ABD'nin Arabuluculuk Çabalarındaki Duraklama
Rusya'nın saldırganlığını artırmasına rağmen, Moskova AB'yi Ukrayna'ya askeri destek vererek ABD'nin barış çabalarını baltalamakla suçluyor. Bu durum, Rusya'nın Avrupalılarla anlamlı bir şekilde diyalog kurmasını zorlaştırıyor. Rusya'nın öncelikli olarak ABD ile görüşmek istediği, bunun nedenleri arasında statü ve Donald Trump yönetimindeki ABD heyetlerinin Moskova'ya daha az baskı uygulamasının yer aldığı belirtiliyor. Ancak ABD Dışişleri Bakanı, sonuç vermeyen 'sonsuz toplantı döngüleri'ne ilgi duymadıklarını belirterek, fırsat doğması halinde arabuluculuğa hazır olduklarını açıkladı.
AB'nin Rolü ve Farklı Görüşler
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, kendisiyle görüşecek kişinin 'kendileri hakkında kötü şeyler söylememiş' olması koşuluyla fikre açık olduğunu belirtmişti. Putin'in kendi önerdiği AB temsilcisi ise Moskova'nın yakın müttefiki ve uzun süredir çıkarlarını savunan eski Almanya Şansölyesi Gerhard Schröder idi. Ancak AB'nin Dış Politika Şefi Kaja Kallas, Schröder'in 'masanın her iki tarafında oturacağı' gerekçesiyle bu öneriyi reddetti. Kıbrıs'ta başlayacak iki günlük toplantı, bakanların resmi bir zirveden daha özgür bir ortamda kendi pozisyonlarını ortaya koymalarına olanak tanıyacak. 2022'deki tam ölçekli işgalden bu yana çoğu ülke Rusya'yı izole etme ve yaptırım uygulama politikası izlerken, bazıları (İsveç ve Litvanya gibi) Rusya'nın baskı altında olduğunu ve baskının artırılması gerektiğini savunurken, diğerleri (İtalya gibi) daha fazla kenarda kalmanın akılcı olmadığını düşünüyor. Kallas, Mart ayında bir ortak AB pozisyonu oluşturmak ve temas başlatmadan önce kırmızı çizgileri belirlemek amacıyla tartışma için bazı başlangıç noktaları sunmuştu. Kıbrıs'ta bir temsilci atanması fikri gündeme gelse de, ciddi tartışmaların AB liderleri düzeyinde, muhtemelen gelecek ayki zirvede gerçekleşeceği öngörülüyor. Bu arada Ukrayna, 'kilitlenmeyi aşmak' ve ilerleme kaydetmek istiyor. Ukraynalı yetkililer, sürecin kimin temsil edeceği, kaç kişi olacağı ve hangi formatta olacağı gibi konuların tartışılmasıyla sınırlı kalmaması, hızlı bir şekilde ilerlemesi gerektiğini vurguluyor.
Uzman Analizi:AB'nin Ukrayna savaşına yönelik arabuluculuk rolünü üstlenme girişimi, uluslararası diplomaside yeni bir dönemin habercisi olabilir. Ancak, Rusya'nın mevcut tutumu ve AB içindeki farklı görüşler, bu sürecin ne kadar başarılı olacağı konusunda belirsizlik yaratmaktadır. Avrupa'nın bağımsız bir arabulucu olarak hareket edebilmesi için öncelikle kendi içindeki görüş ayrılıklarını gidermesi ve Moskova karşısında güçlü bir duruş sergilemesi gerekmektedir.
