Dünya 4 dk okuma

Haiti Sokaklarında El Salvador Askerlerinin Varlığı Heyecan ve Endişe Yaratıyor

Haiti'nin başkenti Port-au-Prince sokaklarında El Salvador askerlerinin çetelere karşı başlattığı operasyonlar halkta büyük bir coşku yaratırken, sürecin geleceğine dair endişeler de artıyor.

S
Editör
Selin Aras
Yayınlanma Tarihi
Paylaş
Haiti'de El Salvador askerlerinin operasyonları sırasında sevinç gösterisi yapan halk
Port-au-Prince sokaklarında toplanan Haitili vatandaşlar El Salvador birliklerine destek veriyor.

Haiti'nin başkenti Port-au-Prince sokaklarında, El Salvador birliklerinin çetelere karşı başlattığı askeri operasyonlar halk arasında hem büyük bir coşku hem de derin bir kaygıyle karşılanıyor. Yıllardır ağır silahlı suç örgütlerinin kontrolü altında yaşayan milyonlarca Haitili, El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele'nin gönderdiği askerleri birer kurtarıcı olarak selamlıyor. Öte yandan bu dış mücadelenin ülkedeki hassas dengeleri daha da sarsabileceğine ve hukuki belirsizlikler doğurabileceğine dair endişeler de giderek artıyor.

Ülkedeki çete şiddeti nedeniyle 1.5 milyondan fazla insanın yerinden edildiği ve binlerce kişinin hayatını kaybettiği kriz ortamında, El Salvador askerlerinin sahaya inmesi dengeleri değiştirdi. Ekim ortasından bu yana Haiti'ye 2 binden fazla asker sevk eden Bukele yönetimi, yerel polisle birlikte stratejik noktaları geri almaya başladı. Bu gelişmelerin ardından başkentte düzenlenen destek gösterilerinde halk, El Salvador liderine olan hayranlıklarını sokaklarda açıkça dile getirdi.

Sylvio Cator Stadyumunun Çetelerden Geri Alınması

Başkentin semboluk mekanlarından biri olan ve iki yılı aşkın süredir Izo liderliğindeki çetelerin karargahı olarak kullandığı Sylvio Cator Stadyumu, geçtiğimiz hafta güvenlik güçleri tarafından kurtarıldı. Brezilyalı futbol efsanelerinin dahi geçmişte sahaya çıktığı bu tarihi tesisin suç örgütlerinden temizlenmesi, halkta uzun süredir kaybedilen umutların yeniden yeşermesine neden oldu. Stadyumun dış duvarlarında yer alan ve çete çatışmalarında kurşun izleriyle dolan Emmanuel Sanon duvar resminin önünde toplanan vatandaşlar, yaşananları bir dönüm noktası olarak değerlendirdi.

Operasyonun ardından stadyum teraslarına yerleşen El Salvadorlu askerler ağır makineli tüfeklerle nöbet tutarken, çevrede toplanan kalabalık sevinç gösterilerinde bulundu. Evleri çeteler tarafından yakıldığı için yıllardır mahallelerine dönemeyen vatandaşlar, bu müdahalenin hayatlarını geri kazanmak için son şans olduğunu ifade ediyor. Bölge sakinleri, sokaklarda serbestçe yürüyebilmenin dahi uzun süredir unuttukları bir özgürlük hissi yarattığını dile getiriyor.

Nayib Bukele Modelinin Bölgesel ve Küresel Yansımaları

El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele'nin kendi ülkesinde uyguladığı ve 90 binden fazla insanı cezaevine gönderdiği tartışmalı anti-çete kampanyası, Latin Amerika ve Karayipler'deki sağcı politikacılar arasında büyük bir hayranlık uyandırıyor. İnsan hakları ihlalleri ve demokrasinin askıya alındığı eleştirilerine rağmen suç oranlarını dramatik şekilde düşüren bu sert model, Haiti gibi devletsiz kalmış bir coğrafyada da karşılık buluyor. Uzmanlar, Bukele'nin bu hamleyle uluslararası alanda imajını güçlendirmeyi ve liderlik vasıflarını⁹ bölgesel bir marka haline getirmeyi amaçladığına dikkat çekiyor.

Haitili yazar ve aktivist Monique Clesca gibi isimler, ülkedeki siyası yapının çetelerle fazlasıyla kontamine olduğunu savunarak dışarıdan gelen bu kararlı müdahalenin kaçınılmaz olduğunu belirtiyor. Clesca, ülkedeki mevcut vahşet tablosunun demokrasinin çok ötesinde bir insanlık krizine yol açtığını vurgulayarak Bukele'nin eylemlerinin yerel liderlerin acziyetini gözler önüne serdiğini ifade ediyor. Vatandaşlar ise sosyal medyada paylaşılan operasyon görüntüleriyle adeta bir Hollywood filmi izler gibi bu süreci yakından takip ediyor.

Askeri Müdahalenin Perde Arkasındaki Belirsizlikler ve Riskler

Operasyonun tetikleyicisi olan olay, 18 Ekim tarihinde BM destekli güvenlik kuvvetleri için çalışan dört El Salvadorlu havacılık teknisyeninin kaçırılması olmuştu. El Salvador Devlet Başkan Yardımcısı Felix Ulloa, teknisyenlerin kurtarılmasının ardından birliklerin derhal çekileceğini belirterek bunun kalıcı bir işgal kuvveti olmadığını vurguladı. Ancak Ulloa'nın Haiti hükümetinin yardım çağrısına yanıt verdiklerini söylemesi, misyonun uzatılabileceği ihtimalini de masada tutuyor.

Buna karşın saha gözlemcileri, El Salvador askerlerinin Haiti'deki karmaşık yapıyı ve çete dinamiklerini ne ölçüde doğru okuyabileceği konusunda temkinli davranılması gerektiğinin altını çiziyor. El Salvador'daki toplu tutuklama kampanyalarında masum insanların da yargılanmadan cezaevine konulduğu yönündeki eleştiriler, benzer bir ayrım mekanizmasının Haiti'de sivillerin zarar görmesine yol açabileceği korkusunu besliyor. Sokaklardaki heyecanın yanı sıra, bu operasyonun uzun vadede ülkeyi daha büyük bir kaosa sürükleyip sürüklemeyeceği sorusu da zihinleri kurcalıyor.

Halkın Beklentileri ve Olası Senaryolar

Salı günü başbakanlık ofislerine doğru yürüyen binlerce eylemci, El Salvador bayrakları ve Bukele lehine sloganlarla desteğini haykırdı. Eski otobüs şoförleri, evleri yakılan esnaflar ve sokak ortasında şiddete maruz kalan sivil halk, seslerini duyurabilecekleri güçlü bir lider bulduklarına inanıyor. Halkın büyük kısmı, Bukele'nin bu müdahaleyi yarım bırakmamasından ve çeteleri tamamen temizlemesinden yana bir beklenti taşıyor.

Önümüzdeki günlerde Village of God gibi çete üslerinde yoğunlaşması beklenen çatışmaların seyri, bu askeri girişimin kaderini belirleyecek. Bir yandan çetelerin açtığı ateş ve bölgedeki gerilim devam ederken, diğer yandan uluslararası toplum bu sıra dışı ikili iş birliğinin sonuçlarını yakından izliyor. Haitililerin en büyük kabusu ise geçmişteki başarısız dış müdahalelerde olduğu gibi yine yarı yolda bırakılmak ve çetelerin baş başa kalmak.

Bu Haber Hakkında Ne Düşünüyorsunuz?