İran ve İsrail Arasında İlk Ateş Değişimi Sonrası Saldırılara Ara Verildi

⚡ Önemli Noktalar

• İran ve İsrail, Nisan ayındaki ateşkes sonrası ilk kez karşılıklı saldırılar gerçekleştirmelerinin ardından operasyonlara ara verdiklerini duyurdu.
• İran, İsrail'e yönelik "acı verici bir yanıt" verdiklerini belirterek, saldırıların devam etmesi halinde daha sert karşılık verileceği uyarısında bulundu.
• İsrail Başbakanı Netanyahu, "şu an için" ateşkesin sürdüğünü ve gelecekteki saldırılara güçlü bir şekilde yanıt verileceğini ifade etti.

İran ve İsrail, Nisan ayındaki ateşkesin ardından ilk kez karşılıklı saldırılar gerçekleştirmelerinin ardından her iki taraf da saldırılara ara verdiklerini açıkladı. İran Silahlı Kuvvetleri, İsrail'in saldırılarına "acı verici bir yanıt" verdikten sonra operasyonları durdurduklarını bildirdi. İran ayrıca, saldırıların devam etmesi halinde, İsrail güçlerinin İran destekli Hizbullah ile savaştığı Lübnan dahil olmak üzere daha sert karşılıklar verileceği konusunda uyardı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise ülkesinin "şu an için" ateşkesi sürdürdüğünü ve gelecekteki herhangi bir saldırıya güçlü bir şekilde yanıt vereceğini belirtti.

İran'ın Beyrut Saldırısına Karşılığı ve İsrail'in Hava Operasyonları

İran, Beyrut'a yönelik Pazar günkü saldırıya misilleme olarak İsrail'e yaklaşık 30 füze fırlattı. Buna karşılık İsrail de İran'a iki dalga halinde hava saldırıları düzenledi. Bir İsrailli yetkili, İsrail'in ABD Başkanı Donald Trump'ın talebi üzerine saldırılarını durdurduğunu söyledi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, Trump'ın Netanyahu ile krizi görüşmek üzere telefonla konuştuğu belirtildi. Trump, kamuoyuna yaptığı açıklamada, her iki ülkeye de "derhal 'ateşkesi' durdurmaları" çağrısında bulundu. Zira bu durumun Washington ve Tahran arasındaki bir anlaşma müzakerelerini tehlikeye attığını ifade etti. Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, "İsrail ve İran... derhal bir ATEŞKES yapmak istiyor! 'Barış' üzerine son müzakereler, cehalet veya aptallığın yoluna girmesi durumunda ilerliyor." dedi.

Bölgesel Çatışmaların Kökeni ve Ateşkes Süreci

Bölgesel savaşın kökeni, 28 Şubat'ta İsrail ve ABD'nin İran'a ortak bir saldırı başlatarak Yüksek Lider Ayatollah Ali Khamenei ve diğer üst düzey yetkilileri öldürmesiyle başladı. Bu çatışmalar hızla Orta Doğu'ya yayıldı. İran, İsrail'e ve ABD askeri tesislerine ev sahipliği yapan Körfez Arap ülkelerine füze ve insansız hava araçları fırlatarak misillemede bulundu. İran ayrıca, kritik Hürmüz Boğazı'nın deniz trafiğine kapatılmasına neden olarak petrol fiyatlarında ani bir yükselişe yol açtı. Pakistan'ın arabuluculuğuyla 7 Nisan'da başlayan bir ateşkes, kapsamlı bir anlaşmaya varılmasını kolaylaştırmayı amaçlıyordu. Ancak o zamandan beri İran'a yönelik münferit ABD hava saldırıları ve komşu ülkelere yönelik İran insansız hava aracı ve füze saldırıları devam etti.

Lübnan'ın Çatışmaya Dahil Olması ve Son Gelişmeler

Lübnan, 2 Mart'ta Khamenei'nin suikastına misilleme olarak Hizbullah'ın İsrail'e roket atmasıyla çatışmaya dahil oldu. İsrail, Lübnan genelinde hava saldırıları ve ülkenin güneyinin önemli bir bölümüne kara harekatı ile karşılık verdi. ABD'nin 16 Nisan'da İsrail ve Lübnan hükümetleri arasında bir ateşkes anlaşmasına aracılık etmesinin ardından çatışmalar devam etti. Ancak son haftalarda ABD, daha geniş bir İran anlaşmasına alan açmak için İsrail'i operasyonlarını azaltmaya zorluyordu. İran ise bu anlaşmanın Lübnan'daki çatışmayı da kapsaması gerektiğini talep ediyordu. İsrail, Hizbullah'a karşı savaşının ayrı olduğunu savunsa da, Beyrut'un güney banliyöleri olan ve Dahieh olarak da bilinen Hizbullah kalesindeki saldırılarını sınırlamıştı. Geçtiğimiz Çarşamba günü İsrail ve Lübnan, ateşkesi yenileme ve Hizbullah militanlarının yasaklanacağı Lübnan içinde bir dizi "pilot" güvenlik bölgesi oluşturma konusunda anlaştılar. Ancak Hizbullah anlaşmayı reddederek tam bir İsrail çekilmesi talep etti. Bu sırada İsrail, güney Lübnan'daki askeri operasyonların devam edeceğini belirtti ve Hizbullah'ın kuzey İsrail'deki topluluklara saldırmaya devam etmesi halinde Beyrut'u vurmakla tehdit etti. Pazar sabahı İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), Lübnan'dan İsrail topraklarına fırlatılan ve Hizbullah'ın sınırın karşısındaki İsrail topçu birliklerini hedef aldığını belirttiği iki projeksiyonun hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini bildirdi. Birkaç saat sonra IDF, Beyrut'un güney banliyölerindeki bir Hizbullah komuta merkezine karşılık olarak hava saldırısı düzenlediğini duyurdu. Lübnan Sağlık Bakanlığı, iki kişinin öldüğünü ve 20 kişinin yaralandığını bildirdi.

İran'dan Gelen Tepki ve İsrail'in Karşı Saldırısı

Pazar akşamı geç saatlerde İran'ın en üst düzey askeri komutanı, İsrail'i Beyrut saldırısıyla "tüm kırmızı çizgileri aştığı" iddiasıyla suçladı ve "yıkıcı" bir yanıt uyarısında bulundu. Kısa bir süre sonra, İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), Ramat David hava üssü de dahil olmak üzere kuzey İsrail'deki hedeflere balistik füzeler fırlattığını duyurdu. IRGC, "Bu geceki operasyon bir uyarıydı. Saldırılar tekrarlanırsa, yanıtlar daha geniş olacaktır." uyarısında bulundu. IDF, iki füze yağmurunun tespit edildiğini ve engellendiğini bildirdi. İran Meclis Başkanı ve baş müzakerecisi Mohammad Bagher Ghalibaf, X platformunda yaptığı açıklamada, İsrail ve ABD'nin varlıklarının, "anlaşmaların Lübnan üzerindeki ihlali" de dahil olmak üzere düşmanca eylemler nedeniyle "meşru hedefler" olduğunu yazdı. Pazartesi erken saatlerde IDF, düzinelerce uçağının ateşkesin başlangıcından bu yana konuşlandırılmış olan hava savunma sistemleri olduğunu belirttiği İran'ın batı ve orta kesimlerindeki askeri hedeflere misilleme saldırıları düzenlediğini bildirdi. İran devlet medyası, Tahran, İsfahan, Necefabad ve Tebriz'de patlamalar olduğunu bildirdi. IDF sözcüsü Tuğgeneral Effie Defrin Pazartesi günü yaptığı açıklamada, "İran terör rejimi bir kez daha terörizmi seçti ve yeni bir denklem yaratmaya çalışıyor." dedi. ABD'li haber kuruluşu Axios'a göre, İsrail saldırıları, İran'ın nükleer programına yönelik uluslararası baskının arttığı bir dönemde gerçekleşti.

Bölgesel Gerilim ve Uluslararası Tepkiler

Bu karşılıklı saldırılar, Orta Doğu'da zaten gergin olan durumu daha da tırmandırdı. İran ve İsrail arasındaki doğrudan çatışma, bölgedeki diğer aktörler için de endişe verici bir gelişme olarak görülüyor. ABD Başkanı Trump'ın arabuluculuk çabaları ve her iki tarafa da ateşkes çağrısı, durumun daha da kötüleşmesini önlemeye yönelik uluslararası diplomatik çabaların bir göstergesi. Ancak, bölgedeki çatışmaların karmaşıklığı ve farklı aktörlerin çıkarlarının çatışması, kalıcı bir barışın sağlanmasını zorlaştırıyor. İran'ın nükleer programı ve bölgesel nüfuz mücadelesi, İsrail ile olan geriliminin temelini oluşturmaya devam ediyor. Bu son olaylar, bölgedeki istikrarsızlığın devam ettiğini ve uluslararası toplumun daha fazla diplomatik çaba harcaması gerektiğini ortaya koyuyor.

İran ve İsrail arasındaki bu ilk doğrudan çatışma ve ardından gelen ateşkes, bölgedeki dengelerin ne kadar hassas olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Her iki ülkenin de saldırıları durdurma kararı, daha büyük bir savaşın önüne geçme iradesini gösterse de, temel sorunların çözülmediği sürece gerilimin yeniden tırmanma potansiyeli devam etmektedir. Özellikle Lübnan'daki Hizbullah ile olan çatışmaların ve İran'ın nükleer programının yarattığı belirsizlikler, bölge barışı için ciddi tehditler oluşturmaya devam edecektir. Uluslararası toplumun diplomatik çabalarını artırması ve kalıcı çözüm yolları araması büyük önem taşımaktadır.

❓ Sıkça Sorulan Sorular