Paraguay Devlet Başkanı Santiago Peña, ülkenin bankacılık sistemini sarsan ve milyonlarca vatandaşın birikimlerinin dondurulmasına yol açan büyük bir mali ve siyasi krizin ardından perşembe günü görevinden istifa ettiğini açıkladı.
Ülke genelinde geniş yankı uyandıran gelişmelerin odağında yer alan Ueno Bank'ın çöküşü, 3 milyon müşterinin mevduatlarının askıya alınmasına ve yüz binlerce ailenin temel ihtiyaçlarını karşılayamaz duruma gelmesine neden olurken, başkent Asunción başta olmak üzere sokaklarda büyük protestolar patlak verdi.
Ueno Bank Çöküşünün Ardındaki Finansal Süreç
1970'li yıllarda bir finans şirketi olarak kurulan yapı, 2021 yılında ülkenin en büyük sanayi konglomeralarından biri olan Grupo Vázquez tarafından satın alındı. Peña'nın iktidara gelmesinin ardından 2023 yılının sonlarında merkez bankasından dijital banka olarak faaliyet gösterme izni alan kurum, kısa süre içinde benzeri görülmemiş bir büyüme ivmesi yakaladı.
Piyasada cömert nakit iade kampanyaları ve ulusal futbol takımına sağlanan sponsorluk anlaşmalarıyla hızla yayılan banka, yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 60'ına ulaştığını iddia ediyordu. Ancak bu hızlı genişleme, arkasında ciddi bir likidite riski ve denetim zafiyeti barındırıyordu.
Merkez bankasının pazartesi günü aldığı karar doğrultusunda iflas süreci başlatılan banka, milyonlarca vatandaşın hesaplarına erişimini tamamen kesti. Yaşanan bu ani durdurma, halkın günlük yaşamını felç ederken, banka yöneticilerinin gözaltına alınmasıyla birlikte sokak hareketleri kontrolden çıktı.
Devlet Fonlarının Aktarılması ve Çıkar Çatışması İddiaları
Krizin derinleşmesinde en kritik etkenlerden biri, devlet ve emeklilik fonlarına ait 800 ila 850 milyon dolar arasındaki mevduatın bu bankada tutulması oldu. Eski devlet başkanı ve ekonomi bakanı olan Peña'nın geçmişteki ortaklık bağları, kamu kaynaklarının belirli bir kuruma yönlendirilmesi konusunda yoğun çıkar çatışması eleştirilerini beraberinde getirdi.
Muhalefet kanadı ve yerel basının gündeme getirdiği kayırmacılık iddiaları karşısında Peña, suçlamaları reddederek hisselerini çoktan devrettiğini ve durumun siyasi bir karalama kampanyası olduğunu savundu. Buna karşın, uzmanlar ve ekonomi otoriteleri, merkez bankasından gelen uyarıların uzun süredir kasıtlı olarak göz ardı edildiğini vurguladı.
Devlet fonlarının yanı sıra emeklilik maaşlarının da risk altında kalması, ülkedeki tüm işçi sendikalarını ve sivil toplum kuruluşlarını harekete geçirdi. Kamu kaynaklarının bu denli kırılgan bir dijital yapıya emanet edilmesi, idari denetim mekanizmalarının ne denli işlevsiz kaldığını gözler önüne serdi.
Santiago Peña Siyasi Baskılar Sonucunda Neden İstifa Etmek Zorunda Kaldı?
Çarşamba günü milli futbolcuların hükümete yönelik sert bir bildiri yayımlayarak acil çözüm talep etmesi, baskı ortamını doruk noktasına çıkardı. Aynı gün, muhalefet milletvekilleri ve bizzat Peña'nın kendi partisi Colorado Partisi üyeleri, devlet başkanının sorumluluğuna işaret eden azil önergesini meclise sundu.
Perşembe sabahı eski devlet başkanı ve siyasi müttefiki Horacio Cartes'in de azil sürecine açık destek vermesi, Peña'nın siyasi ömrünü tamamen tüketmiş oldu. Partisi içindeki desteğin de erimesiyle birlikte mecliste çoğunluğu kaybeden Peña, ülkenin anayasal istikrarını korumak adına istifa etmek zorunda kaldığını duyurdu.
Yayımladığı video mesajında halktan özür dileyen eski başkan, önceliğinin Paraguay halkının huzuru ve dondurulan fonların geri ödenmesinin güvence altına alınması olduğunu belirtti. İstifa hamlesi, demokratik düzenin korunması adına atılmış zorunlu bir adım olarak nitelendirildi.
Ueno Bank Krizinden Etkilenen Mudi Vatandaşların Hakları Nasıl Korunacak?
Mevduatları dondurulan 3 milyon vatandaşın paralarının nasıl ve ne zaman iade edileceği, şu an ülkedeki en acil ve en çok merak edilen soru konumundadır. Merkez bankası yetkilileri ve tasfiye memurları, bankanın varlıklarının tespiti ve satışı için geniş çaplı bir denetim süreci başlattı.
Emeklilik fonları ve kamu varlıklarının güvence altına alınması amacıyla özel bir yasal mekanizma üzerinde çalışıldığı bildirilirken, vatandaşların bireysel hesaplarındaki küçük birikimlerin öncelikli olarak ödeneceği ifade edildi. Ancak sürecin karmaşıklığı göz önüne alındığında, fonların tamamının tahsil edilmesinin aylar sürebileceği tahmin ediliyor.
Hukukçular ve tüketici hakları savunucuları, mudilerin hak kaybetmemesi adına toplu dava süreçlerine hazırlanırken, adli makamlar banka yöneticileri hakkında yurt dışına çıkış yasağı ve mal varlıklarına el koyma tedbirlerini uygulamaya koydu.
Paraguay Siyasetinde Bundan Sonraki Süreç ve Seçim Takvimi Nasıl İşleyecek?
Santiago Peña'nın istifasının ardından anayasa gereği Cumhurbaşkanı Yardımcısı Pedro Alliana, 2028 yılının ağustos ayına kadar sürecek olan dönemi tamamlamak üzere devleti yönetmek üzere otomatik olarak görevi devraldı. Yeni yönetim, hem derinleşen ekonomik krizi çözmek hem de sivil huzursuzluğu yatıştırmakla yükümlü olacak.
Diğer yandan, meclisteki azil süreci istifaya rağmen hukuki sonuçlar doğurmaya devam ediyor. Düşük meclisin oy birliğiyle onayladığı azil dosyası senatoya sevk edilirken, sürecin tamamlanması durumunda Peña senatörlük koltuğunu ve buna bağlı dokunulmazlığını tamamen kaybedecek.
Dokunulmazlığın kalkması, eski devlet başkanının olağan mahkemelerde yolsuzluk ve görevi kötüye kullanma suçlamalarıyla doğrudan yargılanmasının önünü açacak. Ülkedeki uluslararası ilişkiler ve dış politika dengeleri de yeni yönetimin atacağı adımlarla yeniden şekillenecek.
