Türkiye'nin Havacılık Teknolojilerindeki Atılımı
- Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ), yapay zeka destekli insansız hava aracı operasyonlarına yönelik AI4HyDrop Projesi'ni başarıyla tamamladı.
- DHMİ'nin yeni nesil hava trafik yönetimi projesi ATMOSPHER, Avrupa Birliği'nden (AB) destek almaya hak kazanarak uluslararası işbirliğini pekiştirdi.
- Projeler, Türkiye'nin havacılık teknolojileri alanındaki yetkinliğini artırarak Avrupa hava trafik yönetim sistemleriyle uyumlu yenilikçi çözümler geliştirmeyi hedefliyor.
Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ), Avrupa Birliği (AB) tarafından finanse edilen ve Avrupa Hava Trafik Yönetimi Araştırmaları Ortak Girişimi (SESAR Joint Undertaking-SESAR JU) koordinasyonunda yürütülen iki önemli havacılık projesinde aktif rol alarak Türkiye'nin havacılık teknolojileri alanındaki konumunu güçlendirdi. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'nun 27 Haziran 2026 Cuma günü yaptığı açıklamalara göre, "Kentsel ve Kritik Alanlarda Yapay Zeka Destekli İnsansız Hava Araçları Operasyonları İçin Bütüncül ve Dinamik Bir Sistem Geliştirilmesi (AI4HyDrop) Projesi" başarıyla tamamlanırken, "Uyumlu Birlikte Çalışabilirlik İçin Hizmet Platformunda Hava Trafik Yönetimi Operasyonları (ATMOSPHER) Projesi" de AB desteği almaya hak kazandı. Bu gelişmeler, Türkiye'nin uluslararası işbirliklerini artırma ve operasyonel verimliliği yükseltme hedeflerine önemli katkılar sunuyor.
Yeni Nesil Hava Trafik Yönetiminde Türkiye'nin Rolü
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, yaptığı yazılı açıklamada, DHMİ'nin AB destekli havacılık araştırma ve geliştirme projelerindeki etkin rolüne dikkat çekti. Bakan Uraloğlu, yapay zeka destekli insansız hava aracı operasyonlarından yeni nesil hava trafik yönetimi sistemlerine kadar geniş bir alanda çalışmalar yürüttüklerini belirtti. Özellikle 2023-2026 dönemini kapsayan AI4HyDrop Projesi kapsamında kentsel alanlarda yapay zeka tabanlı yarı dinamik hava sahası çözümlerinin geliştirildiğini ifade etti. Bu proje ile insansız hava araçlarının ses, radyo frekansı ve görsel izlerinin takip edilmesine yönelik teknolojik altyapılar oluşturuldu. Ayrıca, uçuş öncesi otonom uçuş planlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve öneri sistemlerinin geliştirilmesi çalışmaları da başarıyla tamamlandı. Kentsel kritik bölgelerde İHA'ların takibi, uçuş izin uygunluğunun izlenmesi ve operatör iletişiminin sağlanması gibi kritik fonksiyonlar için de teknolojik altyapılar geliştirildi. Bakan Uraloğlu, proje çıktılarının gelecekteki insansız hava trafik yönetimi sistemlerine yönelik bilgi birikimine önemli katkılar sunacağını vurguladı.
AI4HyDrop Projesi'nin başarıyla tamamlanmasının ardından, DHMİ'nin ATMOSPHER Projesi'nin "SESAR JU" teknik yeterlilik kriterlerini başarıyla karşılaması dikkat çekti. Bu yeni projede DHMİ'nin yanı sıra İstanbul Teknik Üniversitesi ve TÜBİTAK BİLGEM de yer alıyor. Proje konsorsiyumu, Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatı (EUROCONTROL) ile birlikte Bulgaristan, Çekya ve Romanya'nın hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluşlarıyla işbirliği yapacak. ATMOSPHER Projesi kapsamında "uçuş rotası tabanlı operasyonlar" (Trajectory Based Operations-TBO) ve "hava sahası talep-kapasite dengeleme" (Demand Capacity Balance-DCB) alanlarında yeni nesil dijital hava trafik yönetimi platformlarının geliştirilmesi hedefleniyor. Bakan Uraloğlu, bu projeyle ülkeler arası koordinasyonun güçlendirilmesini, operasyonel verimliliğin artırılmasını ve Avrupa hava trafik yönetim sistemleriyle uyumlu yenilikçi çözümler geliştirilmesini amaçladıklarını belirtti. Türkiye'nin havacılık teknolojileri alanındaki yetkinliğinin bu projelerle daha da güçlendiğini ve uluslararası işbirliklerinin artırıldığını sözlerine ekledi.
Küresel Hava Trafik Yönetiminde SESAR Programının Önemi
Avrupa Hava Trafik Yönetimi Araştırmaları Ortak Girişimi (SESAR JU), Avrupa hava sahasının performansını artırmak amacıyla kurulmuş önemli bir yapıdır. Avrupa Komisyonu ve EUROCONTROL tarafından desteklenen SESAR programı, hava trafik yönetim sistemlerinin modernizasyonunu ve harmonizasyonunu hedeflemektedir. Bu program, yeni teknolojilerin geliştirilmesi, operasyonel verimliliğin artırılması ve güvenlik standartlarının yükseltilmesi yoluyla Avrupa hava sahasının kapasitesini ve etkinliğini maksimize etmeyi amaçlar. SESAR, havacılık sektörünün çeşitli paydaşlarını (hava seyrüsefer hizmet sağlayıcıları, hava yolları, havalimanları, endüstri ve araştırma kuruluşları) bir araya getirerek ortak bir vizyon etrafında çalışmayı teşvik eder. Türkiye'nin DHMİ gibi kurumlar aracılığıyla bu programlara katılımı, hem ulusal havacılık altyapısının güçlenmesine hem de Avrupa genelindeki hava trafik yönetiminin geleceğine aktif katkı sağlamasına olanak tanımaktadır.
Havacılık Sektörüne Çok Yönlü Katkılar ve Gelecek Vizyonu
DHMİ'nin AB destekli bu projelere katılımı, Türkiye'nin havacılık sektöründe sadece operasyonel verimliliği artırmakla kalmayıp, aynı zamanda teknolojik bağımsızlığını ve uluslararası rekabet gücünü de önemli ölçüde pekiştirecektir. Yapay zeka destekli insansız hava araçları operasyonları, özellikle kentsel alanlarda güvenlik, denetim ve lojistik gibi birçok alanda yeni fırsatlar sunarken, dijital hava trafik yönetimi platformları da hava sahası kullanımını daha dinamik ve esnek hale getirecektir. Bu gelişmeler, sivil havacılık güvenliğini artırmanın yanı sıra, hava yolu şirketleri için yakıt verimliliği ve operasyonel maliyetlerde düşüş potansiyeli taşımaktadır. Ayrıca, uluslararası işbirlikleri sayesinde Türkiye, Avrupa havacılık standartlarına uyum sağlayarak entegrasyon sürecini hızlandıracak ve küresel havacılık ekosistemindeki stratejik konumunu güçlendirecektir. Bu projeler, aynı zamanda yerli mühendislik ve yazılım geliştirme kapasitesinin artırılmasına da zemin hazırlayarak, Türkiye'nin havacılık teknolojileri alanında bir Ar-Ge merkezi olma potansiyelini desteklemektedir.
Anlık Nokta Editoryal Değerlendirmesi:DHMİ'nin AB destekli havacılık projelerindeki aktif rolü, Türkiye'nin havacılık teknolojileri alanındaki stratejik vizyonunu ve uluslararası işbirliği kapasitesini gözler önüne sermektedir. Bu projeler, sadece mevcut operasyonel verimliliği artırmakla kalmayacak, aynı zamanda geleceğin hava trafik yönetim sistemlerine yön veren yenilikçi çözümlerin geliştirilmesinde de kilit bir rol oynayacaktır. Türkiye'nin bu alandaki yetkinliği, küresel havacılık arenasında daha güçlü bir konuma ulaşmasına zemin hazırlamaktadır.
AI4HyDrop Projesi, kentsel ve kritik alanlarda yapay zeka destekli insansız hava araçları operasyonları için bütüncül ve dinamik bir sistem geliştirmeyi, İHA'ların ses, radyo frekansı ve görsel izlerinin takibini ve otonom uçuş planlarının izlenmesini sağlamayı amaçlamaktadır.
ATMOSPHER Projesi, DHMİ, İstanbul Teknik Üniversitesi ve TÜBİTAK BİLGEM'in yanı sıra Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatı (EUROCONTROL) ile birlikte Bulgaristan, Çekya ve Romanya'nın hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluşlarıyla işbirliği içinde yürütülecektir.
DHMİ'nin bu projelere katılımı, Türkiye'nin havacılık teknolojileri alanındaki yetkinliğini güçlendirecek, uluslararası işbirliklerini artıracak, operasyonel verimliliği yükseltecek ve Avrupa hava trafik yönetim sistemleriyle uyumlu yenilikçi çözümler geliştirmesine olanak tanıyacaktır.
