Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek'ten Küresel Şoklara Karşı Ekonomik Değerlendirmeler

⚡ Önemli Noktalar

• Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, küresel ve bölgesel şokların Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerini değerlendirdi.
• Şimşek, ABD/İsrail-İran Savaşı'nın arz zincirlerinde yarattığı şokun, enflasyonist baskıyı en az 5 puan artırdığını belirtti.
• Türkiye'nin yaklaşık 160 milyar dolarlık rezerviyle şoklara karşı güçlü bir tampon oluşturduğu vurgulandı.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, CNN Türk'te katıldığı canlı yayında gündeme ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Şimşek, küresel ekonomiyi etkileyen jeopolitik gelişmelerin ve arz şoklarının Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerine dair değerlendirmelerde bulundu. Özellikle ABD/İsrail-İran Savaşı'nın, gübreden çip üretimine kadar birçok temel ham maddenin tedarik zincirinde yarattığı büyük arz şokunun, kimseyi bağışık bırakmadığını ifade etti.

Küresel Şokların Türkiye Ekonomisine Etkileri

Bakan Şimşek, küresel büyümenin olumsuz etkilendiğini ve finansal koşulların sıkılaştığını vurgulayarak, bu durumun enflasyon beklentilerini yükselttiğini ve küresel faiz oranlarını etkilediğini belirtti. Petrol, doğalgaz ve türevlerini ithal eden ülkeler gibi Türkiye'nin de dış dengesinde bozulmalar yaşandığını ve daha fazla dış kaynağa ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Şimşek, mevcut şokun öngörülenden daha uzun sürdüğünü ve küresel petrol arzına etkisinin geçmişteki şoklardan daha büyük olduğunu, günlük 20 milyon varillik bir etkiyle karşı karşıya olunduğunu dile getirdi. Bu durumun ciddiye alınması gereken önemli bir şok olduğunu ekledi.

Enflasyonist Baskı ve Merkez Bankası'nın Rolü

Türkiye'deki enflasyon gelişmelerine de değinen Şimşek, dış şok olmasaydı bu yıl enflasyonun yüzde 20'nin altında veya bir tık üstünde seyretme olasılığının yüksek olduğunu ifade etti. Ancak savaş nedeniyle birincil ve ikincil etkilerle birlikte, piyasaların yılın tamamı için fiyatladığı petrol fiyat seviyeleri göz önüne alındığında, en az 5 puanlık ek enflasyonist baskı oluştuğunu belirtti. Bu durumun, başlangıçta yüzde 21 olması beklenen enflasyonun yüzde 26'ya çıkmasına neden olduğunu ve Merkez Bankası'nın da politika faizini bu yönde ayarladığını söyledi. Şimşek, bu süreç uzadıkça etkilerin daha yoğunlaşabileceğini belirterek, tüm senaryoların ilk günden değerlendirildiğini ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile paylaşıldığını aktardı. Son 3 ayda varil fiyatlarının 118 doları bulduğunu hatırlatan Şimşek, bu tür şokları programda öngörmenin ve fiyatlamanın imkansız olduğunu vurguladı. Ancak, yapısal sorunların da varlığını kabul ederek, bu şartlarda öngörü üretmenin zorluğuna dikkat çekti. Savaşın önemli bir şok olduğunu ancak yönetilebilir bir şok olduğunu ve yönetildiğini sözlerine ekledi.

Ekonomik İstikrar ve Rezerv Gücü

Orta Vadeli Program'ın (OVP) başlangıç tasarımının ekstrem riskleri yönetmeye yönelik olduğunu belirten Şimşek, önemli seçimler, büyük deprem ve EYT gibi gelişmelerin yanı sıra kur korumalı mevduat (KKM) gerçeğiyle karşı karşıya olunduğunu hatırlattı. Bu ekosistemde önceliği makro finansal istikrara verdiklerini, ikinci yılda dezenflasyonun başlatılması, bütçe disiplininin tesisi ve cari dengenin yönetilebilir düzeylerde tutulmasının hedeflendiğini söyledi. En kritik bileşenin, "tamponların inşa edilmesi", yani rezerv biriktirilmesi olduğunu vurguladı. Zor bir coğrafyada yaşandığını ve dış gelişmeleri belirlemenin mümkün olmadığını belirten Şimşek, bu nedenle her zaman şoklara karşı bünyeyi güçlendirme düşüncesiyle hareket ettiklerini ifade etti. Yaklaşık 160 milyar dolarlık rezervin, şokun etkilerinin önemli ölçüde yaşandığı bu dönemde değerli ve yeterli olduğunu kaydetti. KKM'nin koşullu bir yükümlülük olduğunu ve kapatılmasıyla Türkiye'nin bilançosunda sadece KKM üzerinden 143 milyar dolarlık bir iyileşme sağlandığına işaret etti. Deprem bölgesi için ise bugünkü fiyatlarla 4,1 trilyon lira harcama yapıldığını bildirdi. Şoklara karşı kısa, orta ve uzun vadeli hedefler belirlendiğini söyleyen Şimşek, bütçede alan bulunduğunu ve Cumhurbaşkanı'nın takdiriyle eşel mobil sisteminin devreye alındığını belirtti. Bu sistemle, petrol fiyatlarının 118 doları bulduğu dönemlerde bile vatandaşın, esnafın ve ihracatçının şoklardan büyük ölçüde korunduğunu ifade etti.

Enflasyon Hedefleri ve Gelecek Perspektifi

Bakan olarak şahsi enflasyon tahmini olmayacağını belirten Şimşek, kurumsal kapasiteye inanarak sorumlu kurumların, özellikle Merkez Bankası'nın ürettiği tahminleri referans aldıklarını söyledi. Merkez Bankası'nın yıl sonu enflasyon öngörüsünün yüzde 26 olduğunu, piyasa beklentilerinin ise 28-29 civarında olduğunu ve önemli olanın yön olduğunu belirtti. 2023 sonunda enflasyonun yaklaşık yüzde 65 olduğunu ve geçen yıl sonunda yüzde 31'e indiğini anımsattı. 2026 yılı için enflasyon hedefinin yüzde 20'nin altına çekilmesi olduğunu ve bu hedefin Türkiye'nin daha güçlü bir ekonomiye sahip olmasını sağlayacağını ifade etti. Ayrıca, 2025 yılı sonunda enflasyonun büyük ihtimalle yüzde 31 seviyelerinde olacağını söyledi. TCMB'nin 2026 yılı enflasyon ara hedefi ise yüzde 24 olarak güncellenmiştir.

❓ Sıkça Sorulan Sorular