Küresel Ticaret Arenasında Yeni Dönem
- ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, 24 Temmuz 2026 Cuma günü itibarıyla 60 ticaret ortağından ithal edilen ürünlere yönelik yeni gümrük vergilerini yürürlüğe koydu.
- Yeni vergiler, yüzde 10 ila yüzde 12,5 arasında değişen oranlarda uygulanacak ve gerekçe olarak “zorla çalıştırılan işçiler tarafından üretilen mallara yönelik yasakların yeterince uygulanmaması” gösterildi.
- Daha önce ABD Yüksek Mahkemesi tarafından hukuka aykırı bulunarak iptal edilen küresel gümrük vergilerinin süresinin dolmasıyla devreye giren bu yeni düzenleme, Ticaret Yasası'nın 301. maddesine dayanıyor.
Washington – ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, küresel ticaret politikalarında önemli bir adım atarak, aralarında Avrupa Birliği (AB), Türkiye ve Çin'in de bulunduğu 60 ticaret ortağından ithal edilen ürünlere yeni gümrük vergileri getirdi. 24 Temmuz 2026 Cuma günü yürürlüğe giren bu vergiler, yüzde 10 ila yüzde 12,5 arasında değişen oranlarda uygulanacak ve ABD'nin toplam ithalatının yüzde 99,4'ünü kapsayacak. Yönetim, bu kararın gerekçesi olarak, hedef alınan ülkelerin zorla çalıştırılan işçiler tarafından üretilen mallara yönelik yasakları yeterince uygulamamasını gösterdi.
Yeni Gümrük Vergilerinin Detayları ve Hedef Ülkeler
Yeni gümrük vergisi düzenlemesi, ABD Ticaret Yasası'nın 301. maddesine dayandırılıyor. Bu madde, ABD Başkanı'na “haksız”, “makul olmayan” veya “ayrımcı” ticaret uygulamalarında bulunan ülkelere gümrük vergisi ve diğer yaptırımları uygulama yetkisi veriyor.
Uygulanan vergi oranları, ülkelerin zorla çalıştırma ithalat yasaklarını uygulamayı taahhüt edip etmemesine göre farklılık gösteriyor. Zorla çalıştırma ithalat yasaklarını uygulamayı taahhüt eden ticaret ortakları yüzde 10 tarife öderken, bu tür yasakları kabul etmeyenler yüzde 12,5 tarife oranıyla karşı karşıya kalacak.
| Vergi Oranı | Ülkeler/Bölgeler |
|---|---|
| %10 | İngiltere, Kanada, Hindistan, Endonezya, Meksika, Pakistan, Arjantin, Bangladeş, Kamboçya, Ekvador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Ürdün, Malezya, Sri Lanka, Trinidad ve Tobago |
| %10 veya %12,5 | Avrupa Birliği, Tayvan, Japonya, Güney Kore, İsviçre |
| %12,5 | Türkiye, Rusya, Brezilya, Avustralya, Çin, Hong Kong, Yeni Zelanda, Filipinler, Singapur, Tayland, Vietnam, Norveç, Kazakistan, Bahreyn, Mısır, Irak, İsrail, Kuveyt, Libya, Fas, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Cezayir, Angola, Nijerya, Güney Afrika, Bahamalar, Şili, Kolombiya, Kosta Rika, Dominik Cumhuriyeti, Guyana, Nikaragua, Peru, Uruguay, Venezuela |
Petrol, doğal gaz, gübre ve bazı gıda maddeleri dahil olmak üzere çok sayıda ürün bu yeni vergilerden muaf tutulacak.
Küresel Tepkiler ve Diplomatik Gerilim
ABD'nin yeni gümrük vergileri kararı, hedef alınan ülkeler tarafından sert tepkilerle karşılandı. Japonya Hükümet Sözcüsü Minoru Kihara, kararın “üzüntü verici” olduğunu belirtti. Avustralya Ticaret Bakanı Don Farel, gümrük vergilerini “haksız” olarak nitelendirerek serbest ticaret anlaşmalarıyla bağdaşmadığını ifade etti. Kanada Ticaret Bakanı Dominic LeBlanc ise, önümüzdeki haftalarda ABD ile yapıcı temasların sürdürüleceğini dile getirdi.
Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, ABD'nin “zorla çalıştırma” gerekçesini sorguladı. Kallas, AB'nin bu konudaki denetimlerinde eksiklik bulunduğu iddialarının temelsiz olduğunu vurgulayarak, AB'nin çalışma yasalarının ABD'dekilere kıyasla çok daha iyi çalışma şartları ve ücretli izinler sunduğunu belirtti. Filipinler'deki ASEAN toplantıları sırasında konuşan Kallas, AB'nin bu tür bir kararı beklemediğini ve Washington'dan açıklama talep edeceklerini ifade etti.
Trump Yönetiminin Ticaret Politikaları ve Hukuki Arka Plan
ABD Başkanı Donald Trump, 2025 yılı Ocak ayında ikinci dönemi için göreve başlamasının ardından geniş kapsamlı gümrük vergisi uygulamalarını hayata geçirmişti. Ancak bu yıl Şubat ayında ABD Yüksek Mahkemesi, Trump'ın ulusal acil durum yetkilerine dayanarak dünya genelinde uygulamaya koyduğu gümrük vergilerinin hukuka aykırı olduğuna hükmetmişti. Bu kararın ardından Trump yönetimi, farklı yasal yetkilere dayanarak ithalata yüzde 10 oranında geçici bir gümrük vergisini yeniden yürürlüğe koymuştu. 150 gün süreyle uygulanan bu vergilerin uygulama süresi, 24 Temmuz 2026 Cuma günü ABD Doğu Yakası saatiyle 00.01 itibarıyla sona erdi. Trump yönetimi, bu sürenin dolmasından hemen önce, Ticaret Yasası'nın 301. maddesine dayanarak yeni ve kalıcı vergileri devreye soktu. Bu hamle, daha önceki mahkeme itirazlarından geçmiş olan 301. maddenin, yeni vergiler için daha düşük bir yasal risk taşıdığı beklentisini beraberinde getiriyor.
Küresel Ticaret Dengelerine Etkileri
ABD'nin 60 ticaret ortağına yönelik yeni gümrük vergileri, küresel ticaret dengeleri üzerinde önemli etkiler yaratma potansiyeli taşıyor. Bu kararın, özellikle hedef alınan ülkelerin ekonomileri üzerinde doğrudan bir maliyet artışı yaratması ve ihracatlarını olumsuz etkilemesi bekleniyor. Tüketici fiyatlarında artışa neden olabileceği ve küresel tedarik zincirlerinde aksaklıklara yol açabileceği belirtiliyor. Diplomatik ilişkilerde yeni gerilimlere zemin hazırlayan bu adım, ticaret ortaklarının misilleme önlemleri alıp almayacağı sorusunu da gündeme getiriyor. Uzmanlar, bu durumun küresel ekonomide belirsizliği artırabileceği ve uluslararası ticaret anlaşmalarının geleceğini etkileyebileceği konusunda uyarıyor.
Anlık Nokta Editoryal Değerlendirmesi:ABD'nin “zorla çalıştırma” gerekçesiyle devreye soktuğu yeni gümrük vergileri, küresel ticaretteki korumacılık eğilimlerinin devam ettiğini gösteriyor. Bu adım, uluslararası işbirliği ve serbest ticaret ilkeleri açısından ciddi bir meydan okuma oluştururken, diplomatik müzakerelerin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
ABD yönetimi, yeni gümrük vergilerinin, ticaret ortaklarının “zorla çalıştırılan işçiler tarafından üretilen mallara yönelik yasakları yeterince uygulamaması” gerekçesiyle yürürlüğe girdiğini açıkladı.
Türkiye, ABD'nin yeni gümrük vergisi düzenlemesinde yüzde 12,5 oranında vergi uygulanacak ülkeler arasında yer alıyor.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, ABD'nin gerekçesini temelsiz bulduğunu ve AB'nin çalışma yasalarının güçlü olduğunu belirterek, Washington'dan açıklama talep edeceklerini ifade etti.
Yeni gümrük vergileri, ABD Başkanı'na “haksız” veya “ayrımcı” ticaret uygulamalarına karşı önlem alma yetkisi veren 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. maddesine dayanıyor.
