Küresel iklim krizinin tarihin en kırılgan dönemlerinden birinden geçtiği 10 Kasım 2026 tarihinde, COP31 Alanı Mevlana Basın Toplantısı Salonu'nda düzenlenen ortak basın toplantısı uluslararası diplomasinin merkez üssü haline geldi.
Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, UNFCCC İcra Sekreteri Simon Stiell ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen'ın katılımıyla gerçekleştirilen zirve, iklim eylem planlarının somutlaştırılması açısından dönüm noktası niteliği taşıyor. Toplantıda, artan küresel sıcaklıklar, enerji piyasalarındaki dalgalanmalar ve Paris Anlaşması'nın temel yapı taşları tüm yönleriyle masaya yatırıldı.
uluslararası müzakerelerde eylem gündemi ve yeni dönemeç
Zirvenin ilk günlerinde COP31 gündeminin hızla kabul edilmesi, uluslararası toplumun ortak hareket etme iradesini ortaya koyması açısından son derece olumlu bir başlangıç olarak değerlendirildi. Bakan Kurum, sürecin başından itibaren tepeden inme kararlar alınmayacağını, aksine tüm paydaşların katılımıyla ortak bir akıl oluşturulacağını defalarca vurguladıklarını belirtti. Eylem gündeminin resmiyet kazanması, uzun süredir tartışılan hedeflerin hayata geçirilmesi noktasında kritik bir idari eşiğin aşıldığını gösteriyor.
Gelecek iki hafta boyunca sürecek müzakerelerde tarafların aynı kararlılık tonunu koruması beklenirken, Türkiye ve Avustralya ortaklığındaki COP Başkanlığı uygulamaya odaklanan bir strateji izliyor. Alışılmış diplomatik söylemlerin ötesine geçilerek, daha önce alınan kararların sahadaki yansımalarını hızlandıracak mekanizmaların kurulması hedefleniyor. Bu yaklaşım, uluslararası iklim rejiminde kağıt üstündeki taahhütlerin somut politikalara dönüştürülmesi zorunluluğunu da beraberinde getiriyor.
- COP31 gündeminin hızlı kabulüyle müzakerelere olumlu başlangıç yapıldı.
- Tepeden inmeci yaklaşımlar yerine katılımcı ve eylem odaklı bir süreç benimsendi.
- Uluslararası paydaşlar önümüzdeki iki hafta boyunca kararlılık testinden geçecek.
1,5 derece sıcaklık eşiği ve ekosistem riskleri
El Nino iklim olayının tüm dünyada yarattığı yıkıcı etkiler, 1,5 derece küresel ısınma eşiğinin aşılması riskini her geçen gün daha belirgin hale getiriyor. Bilimsel raporlar, bu kritik eşiğin kısa süreliğine dahi aşılmasının ekosistemler üzerinde geri döndürülemez kayıp ve hasarlara yol açabileceğini net bir şekilde ortaya koyuyor. Zirvede yapılan değerlendirmelerde, Paris Anlaşması'nın temel pusula olmaya devam ettiği ve sıcaklık artışının kalıcı bir tehdit olmaktan çıkarılması için acil eylem planlarının devreye sokulması gerektiği vurgulandı.
Uyum, kayıp ve hasar mekanizmalarının iklim gündeminin merkezine yerleştirilmesi, özellikle gelişmekte olan ve ada ülkeleri için hayati önem taşıyor. Okyanuslardan megakentlere kadar uzanan geniş bir yelpazede iklim dirençliliğinin artırılması, zirvenin ana eksenini oluşturuyor. İkinci küresel durum değerlendirmesi için düzenlenecek özel bakanlar toplantısının, sıcaklık artışının sınırlandırılması ve aşım süresinin en aza indirilmesi hususunda yol haritası çizmesi bekleniyor.
Zirvede konuşan UNFCCC İcra Sekreteri Simon Stiell, iklim değişikliğiyle mücadelede sihirli bir ilacın bulunmadığını belirterek, hız kazanan çoklu krizler karşısında tek çarenin ortak ve paralel çalışmalar olduğunu ifade etti. Stiell, fosil yakıtlara olan bağımlılığın azaltılması için temiz enerji ekonomilerine geçişin hızlandırılması ve mevcut teknolojilerin en kısa sürede tüm ülkelere ulaştırılması gerektiğinin altını çizdi.
enerji krizleri ve elektrifikasyon hamlesi
Küresel enerji piyasalarında yaşanan çalkantılar ve ithal yakıta bağımlılığın yarattığı ekonomik yük, ülkelerin kırılganlıklarını gözler önüne serdi. Yılın belirli dönemlerinde yakıt ithal eden ülkelerin karşı karşıya kaldığı yüz milyarlarca dolarlık ilave maliyetler, enerji arz güvenliğinin ve yerli kaynaklara yönelimin önemini radikal bir şekilde artırdı. Bu doğrultuda COP31 Başkanlığı, elektrik teknolojilerinin ucuzlamasından aldığı güçle 2035 yılına kadar küresel elektrifikasyon oranını artırma taahhüdünü duyurdu.
Mevcut durumda dünyadaki nihai enerji tüketiminin yalnızca yüzde 23'ünü karşılayan elektriğin payının, 2035'e kadar yüzde 35 seviyesine çıkarılması hedefleniyor. Bu hedef, ulaşım, binalar ve sanayi başta olmak üzere ekonominin tüm sektörlerinde fosil yakıt kullanımının ikame edilmesini öngörüyor. Yaklaşık 180 şirketin elektrik sistemlerinin iyileştirilmesi için açıkladığı 1,7 trilyon dolarlık yatırım çağrısı, özel sektörün de bu yeşil dönüşüm sürecine aktif olarak dahil olduğunu kanıtlıyor.
Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen, dünyadaki çoklu krizler ve yapay zekanın getirdiği teknolojik dönüşüm hızıyla eş zamanlı olarak iklim eylemlerinin de hızlandırılması gerektiğine dikkat çekti. Bowen, daha önce iklim krizlerinden doğrudan etkilenmeyen coğrafyaların bile artık felaketlerle yüzleştiğini belirterek, Türkiye ile yürütülen yakın iş birliğinin küresel ölçekte örnek teşkil ettiğini dile getirdi.
türkiye'nin yeşil enerji vizyonu ve yerli yatırımlar
Türkiye, COP Başkanlığı süresince sürdürdüğü uygulamaya dayalı yaklaşımı, ulusal düzeyde hayata geçirdiği projelerle de destekliyor. Deprem bölgesinde gerçekleştirilen yeniden inşa çalışmalarında elde edilen tecrübeler, iklim dirençli şehirlerin nasıl kurulabileceğini tüm dünyaya gösterdi. Yeni inşa edilen binalarda enerji yoğunluğunun yüzde 40 oranında azaltılması, kentsel dönüşüm ve yeşil bina standartlarının entegrasyonu açısından somut bir başarı hikayesi sunuyor.
Yenilenebilir enerji alanında Avrupa'nın lider ülkeleri arasında yer alan Türkiye, dünyanın en büyük temiz enerji yatırımlarını hayata geçiren aktörlerden biri konumunda bulunuyor. Kömür madenleri ve fosil yakıt politikalarında atılan stratejik adımlar, ülkenin 2040 yılına kadar tam enerji bağımsızlığına ulaşma hedefinin kararlılıkla sürdürüldüğünü gösteriyor. Fosil yakıtların maliyetli yapısına karşın yarı yarıya daha ucuz hale gelen yenilenebilir enerji alternatifleri, piyasa dinamiklerinin de doğa lehine dönmesini sağlıyor.
Bakan Kurum, emisyon azaltım hedeflerinin tam anlamıyla hayata geçirilmesiyle birlikte 2035 yılına kadar mevcut emisyonlarda yüzde 30 civarında bir düşüş sağlanacağını belirtti. Bu somut veri, Türkiye'nin uluslararası iklim taahhütlerini sadece diplomatik birer metin olarak değil, milli ekonomi ve çevre politikalarının temel ekseni olarak ele aldığının en somut kanıtı olarak öne çıkıyor.
barışçıl gösteriler ve şeffaflık güvencesi
Zirve kapsamında uluslararası basının ve sivil toplum kuruluşlarının yönelttiği sorular, organizasyonun şeffaflık ve insan hakları boyutunu da gündeme getirdi. Özellikle ABD'nin federal düzeyde katılım sağlamamasına rağmen eyaletler ve sivil aktörler düzeyinde zirveye gösterdiği yoğun ilginin, küresel iklim hareketinin tabandan yukarıya doğru büyümeye devam ettiğini gösterdiği vurgulandı.
Toplantıda yöneltilen bir diğer kritik soru ise Türkiye'deki barışçıl gösteri hakları ve yasal süreçlerle ilgili oldu. Bakan Kurum, ülkeye gelen tüm misafirlerin güvenliğinden ve huzurundan devletin sorumlu olduğunu açıkça ifade etti. Barışçıl gösteri düzenlemek isteyen bireylerin İçişleri Bakanlığı ve valilik koordinasyonunda yasal başvurularını yaparak etkinliklerini gerçekleştirebileceğini belirten Kurum, Türkiye'nin adalet mekanizmalarının evrensel standartlarda işlediğini ve yasal çerçevedeki barışçıl eylemler nedeniyle herhangi bir tutuklama işleminin söz konusu olmayacağını garantiledi.
Bu güvence, uluslararası katılımcıların ve sivil toplum temsilcilerinin zirve boyunca fikirlerini özgürce ifade edebilmesi, iklim adaletini savunabilmesi ve çok sesli bir diyalog ortamının tesis edilmesi açısından büyük bir rahatlama yarattı. COP31, yalnızca teknik müzakerelerin yürütüldüğü bir platform değil, aynı zamanda küresel düzeyde ortak değerlerin ve uzlaşı kültürünün test edildiği tarihi bir platform olarak adını yazdırıyor.
