Rami Kütüphanesi'nde Gönüllü Sesler, Görme Engellilerin Dünyasını Aydınlatıyor

Rami Kütüphanesi'ndeki Engelsiz Bilgi Merkezi'nden Öne Çıkanlar

• Rami Kütüphanesi, gönüllü seslendirmenler aracılığıyla görme engelli bireyler için stüdyo kalitesinde sesli kitaplar üretmektedir.
• Üretilen sesli kitaplar, Kültür ve Turizm Bakanlığı Milli Kütüphane Konuşan Kitaplık sistemine aktarılarak Türkiye genelindeki görme engelli okuyucuların erişimine sunulmaktadır.
• Engelsiz Bilgi Merkezi, sesli kitapların yanı sıra Braille alfabesiyle basılmış eserler, elektronik büyüteçler ve ekran okuyucu yazılımlar gibi çeşitli teknolojik destekler de sağlamaktadır.

İstanbul, 16 Ağustos 2026 – İstanbul'un önemli kültür merkezlerinden Rami Kütüphanesi, görme engelli bireylerin bilgiye erişimini kolaylaştırmak amacıyla yürüttüğü sesli kitap projesiyle dikkat çekiyor. Kütüphane bünyesindeki Engelsiz Bilgi Merkezi'nde gönüllülerin katkılarıyla hazırlanan sesli eserler, Türkiye genelindeki görme engelli okuyuculara ulaştırılıyor.

Gönüllü Seslendirmenlik Süreci ve Erişilebilir İçerik

Rami Kütüphanesi'nde, stüdyo standartlarında ve ses izolasyonlu özel kabinlerde yürütülen sesli kitap üretim çalışmalarına katılmak isteyen gönüllüler, öncelikle bir deneme metni seslendiriyor. Telaffuz, akıcılık, vurgu ve ses tonu uygunluğu gibi kriterler doğrultusunda yapılan değerlendirmelerin ardından uygun bulunan gönüllüler, kayıt sürecine dahil oluyor. Seslendirme sürecinde öncelik, görme engelli okuyucuların talep ettiği eserlere verilirken, talep bulunmayan durumlarda ise birim tarafından hazırlanan seçki listelerindeki kitaplar okunuyor. Tamamlanan kayıtlar, birim personeli tarafından editoryal denetim ve kalite kontrol süreçlerinden geçirilerek Kültür ve Turizm Bakanlığı Milli Kütüphane Konuşan Kitaplık sistemine aktarılıyor ve tüm Türkiye'deki görme engelli kullanıcıların erişimine açılıyor.

Geçmişte profesyonel sektör tecrübesi bulunan ve Rami Kütüphanesi'nde gönüllü olarak mikrofon başına geçen Müjgan Karamete, gönüllü seslendirmenliğin tarif edilemez bir manevi tatmin sunduğunu belirtiyor. Karamete, "İnanılmaz bir gönül huzuru, bir tatmin olma duygusu yaşıyorum. Çünkü hiçbir menfaat beklemeksizin tamamen gönlünüzü, kalbinizi rahatlatmak için birinin hayatını kolaylaştırabilmek, hayatına dokunabilmek tarifi olmayan muhteşem bir duygu." ifadelerini kullandı. Dinlemenin okumaya nazaran daha kestirme bir yol olduğunu vurgulayan Karamete, "Bence gören gözleri oluyoruz bir anlamda. Bir şeyi sesli dinlemekle okumak, izlemek arasında çok fark var." değerlendirmesinde bulundu.

Kapsamlı Destek Hizmetleri

Engelsiz Bilgi Merkezi, sesli kitap üretiminin yanı sıra görme engelli kullanıcılara yönelik çeşitli teknolojik destekler de sunuyor. Braille (kabartma) alfabesiyle basılmış kitapları ödünç verme hizmetiyle kullanıcılarına ulaşan merkez, ayrıca elektronik büyüteçler, ekran okuyucu yazılımlar, Braille ekranlar, OCR destekli tarayıcılar ve tam donanımlı çalışma istasyonları sayesinde basılı materyallerin dijital ortama aktarılarak sesli ya da kabartma metin olarak kullanılabilmesini sağlıyor. Kütüphane içerisindeki sesli navigasyon altyapısı ise görme engelli bireylerin bina içinde bağımsız hareket etmesine olanak tanıyor.

Kütüphane kullanıcısı Nahide Mutlu, yaklaşık iki yıldır düzenli olarak Rami Kütüphanesi'nin Engelsiz Bilgi Merkezi'nden faydalandığını belirtti. İlahiyat fakültesi mezunu olan Mutlu, yapay zeka ile insan sesiyle yapılan okumalar arasındaki farka değinerek, "Yapay zeka aracılığıyla ekran okuyucularla okutulmuş kitaplar eğer bilgiye hızlı bir şekilde erişmek istiyorsan çok daha verimli ve istifadeli oluyor. Fakat eğer okumak istediğim kitap bir romansa edebi bir eserse o zaman o kitabı bir gönüllüden dinlemek çok daha kıymetli. Aslında her ikisi de farklı avantajlara sahip diyebilirim." dedi. Mutlu, sesli kitapların duyguyu aktarmadaki önemini vurgulayarak, "Her bir kelimenin farklı bir ruhu var. Dolayısıyla o kelimeleri o duyguyla, o sesle dinlemek çok farklı, çok kıymetli hissettiriyor. Aslında o karakterleri ben zihnimde, hayal dünyamda çok daha güçlü bir şekilde canlandırabiliyorum." şeklinde konuştu. Gönüllü seslendirme yapanlara teşekkür eden Mutlu, "Çünkü her bir kitap farklı bir alem, farklı bir dünya. Bize sesinizle bu farklı alemlerde, farklı dünyalarda rehberlik ettiğiniz için çok teşekkür ediyoruz, çok kıymetli." görüşünü paylaştı.

Türkiye'de Erişilebilir Kütüphaneciliğin Gelişimi

Türkiye'de görme engelli bireylerin bilgiye erişimini sağlayan kütüphane hizmetleri, son yıllarda önemli bir gelişim göstermektedir. Rami Kütüphanesi gibi büyük ve modern kütüphaneler, tarihi yapıların restorasyonuyla modern kütüphanecilik anlayışını birleştirerek "yaşayan kütüphane" konseptini benimsemiştir. Bu kütüphaneler, sadece basılı materyalleri değil, aynı zamanda dijital kaynakları ve özel teknolojik donanımları da bünyesinde barındırarak görme engelli kullanıcıların bağımsız bir şekilde bilgiye ulaşmalarını hedeflemektedir. Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı Milli Kütüphane Konuşan Kitaplık sistemi gibi ulusal platformlar, bu tür yerel girişimlerin ülke geneline yayılmasında kritik bir rol oynamaktadır. Ayrıca, Rami Kütüphanesi'nin 2026 yılında IFLA Yeşil Kütüphane Ödülü'nü kazanması, kültürel mirasın korunması, sürdürülebilirlik ve toplumsal katılımı bir araya getiren örnek bir model olduğunu göstermektedir.

Toplumsal Kapsayıcılık ve Dijital Dönüşümün Yansımaları

Rami Kütüphanesi'ndeki bu gönüllülük projesi ve Engelsiz Bilgi Merkezi'nin sunduğu hizmetler, toplumsal kapsayıcılık açısından büyük önem taşımaktadır. Görme engelli bireylerin bilgiye ve kültürel mirasa eşit erişimini sağlamak, onların sosyal hayata katılımlarını artırmakta ve yaşam kalitelerini yükseltmektedir. Teknolojinin sunduğu imkanlarla (elektronik büyüteçler, ekran okuyucular, Braille ekranlar) basılı materyallerin dijital ortama aktarılması, bilgiye erişimdeki fiziksel engelleri ortadan kaldırmaktadır. Yapay zeka destekli okuma sistemleri ile insan sesiyle yapılan seslendirmelerin bir arada sunulması, kullanıcıların ihtiyaçlarına göre farklı seçenekler sunarak kişiselleştirilmiş bir deneyim sağlamaktadır. Bu tür projeler, sadece bireysel faydalar sağlamakla kalmayıp, toplumun tüm kesimlerinin bilgiye erişim hakkını güvence altına alarak daha adil ve eşitlikçi bir toplum yapısının oluşmasına katkıda bulunmaktadır.

Rami Kütüphanesi'nde yürütülen bu gönüllülük projesi, bilgiye erişimde eşitliğin sağlanması adına atılmış değerli bir adımdır. Gönüllülerin özverisi ve teknolojik imkanların birleşimi, görme engelli bireylerin kültürel ve edebi zenginliklere ulaşmasını kolaylaştırarak toplumsal kapsayıcılığı güçlendirmektedir. Bu tür girişimler, modern kütüphaneciliğin sadece bir bilgi deposu olmanın ötesinde, aktif bir sosyal sorumluluk merkezi olduğunu bir kez daha kanıtlamaktadır.

❓ Sıkça Sorulan Sorular