Osman Kavala'dan AİHM Kararı Sonrası Kritik Açıklama: Hukuk Devleti İlkesi Vurgusu

AİHM Kararı Sonrası Osman Kavala'dan Öne Çıkan Başlıklar

• 9 yıldır tutuklu bulunan Osman Kavala, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi'nin kararına ilişkin ilk açıklamasını yaptı.
• Kavala, AİHM kararında suç işlendiğine dair somut delil eksikliğine işaret edildiğini vurgulayarak, hukuk devletinin bu ilkeye mutlak biçimde riayet etmesi gerektiğini belirtti.
• Açıklamada, mahkemelerin "niyet okuma" içeren akıl yürütmelerle mahkûmiyet kararı veremeyeceği ve yasalarca suç sayılmayan eylemler nedeniyle özgürlüklerin kısıtlanamayacağı temel insan hakları ilkesi hatırlatıldı.

27 Ağustos 2026 Perşembe – Türkiye'de 9 yıldır tutuklu bulunan iş insanı ve sivil toplum aktivisti Osman Kavala, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi'nin hakkında verdiği ikinci kararın ardından önemli bir açıklama yaptı. Kavala, açıklamasında AİHM'nin kararında somut delil eksikliğine dikkat çekildiğini belirterek, hukuk devletinin temel ilkelerine bağlı kalma yükümlülüğünün altını çizdi.

AİHM Kararının Detayları ve Kavala'nın Vurguları

Osman Kavala, Gezi davası kapsamında cezaevinde bulunurken, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi'nin hakkındaki ikinci kararının ardından kamuoyuna yazılı bir açıklama sundu. Kavala, AİHM'nin bu kararında ve daha önceki iki AİHM kararında da olduğu gibi, suç işlendiğini gösteren ikna edici somut delil olmadan özgürce yaşama hakkının kısıtlanamayacağının vurgulandığını ifade etti.

Açıklamasında, mahkemelerin olaylarla ilgili genel değerlendirmeler ve faaliyetlerin amacı hakkında niyet okuma içeren akıl yürütmelerle mahkûmiyet kararı veremeyeceği anlayışının kabul edilemez olduğunu belirten Kavala, hukuk devletinin yurttaşlara karşı bu ilkeye mutlak biçimde riayet etme yükümlülüğü olduğunu dile getirdi. Kavala, ilk Gezi davası kapsamında 2020 yılında verilen beraat kararında da suç işlediğine dair delil olmadığı gerçeğinin ortaya konulduğunu hatırlattı. Yasalarca suç sayılan bir eylemde bulunmayan insanların özgürce yaşama haklarının kısıtlanamayacağının temel bir insan hakları ilkesi olduğunu vurgulayan Kavala, bu hakkın korunmasının ve kamuda bu ilkeye mutlak biçimde riayet edilmesinin sağlanmasının hukuk devletinin yurttaşlara karşı yükümlülüğü olduğunu ifade etti. AİHM kararlarına uyulmasının da bu yükümlülüğün yerine getirilmesiyle ilgili ve bunun için gerekli olduğunu belirtti.

Osman Kavala Davasının Arka Planı ve Hukuki Süreç

İş insanı ve sivil toplum aktivisti Osman Kavala, 18 Ekim 2017 tarihinde gözaltına alınmış ve 1 Kasım 2017'de "Anayasal düzeni değiştirmeye teşebbüs" ve "hükümeti ortadan kaldırma" suçlamalarıyla tutuklanmıştır. Kavala'nın tutukluluğu, Gezi Parkı eylemleri ve 15 Temmuz darbe girişimiyle bağlantılı suçlamalar üzerinden devam etmiştir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 10 Aralık 2019'da verdiği ilk kararda, Kavala'nın tutukluluğunun Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 5.1, 5.4 ve 18. maddelerine aykırı olduğuna hükmederek derhal serbest bırakılmasına karar vermiştir. Ancak bu karara rağmen Kavala'nın tutukluluğu devam etmiştir. Gezi davasında İstanbul 30. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 18 Şubat 2020'de verdiği beraat kararı, Ocak 2021'de İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bozulmuş ve yeniden görülen davada İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, 25 Nisan 2022'de Kavala'yı "hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs" suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırmıştır. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 28 Eylül 2023'te bu cezayı onamıştır. AİHM Büyük Dairesi, 25 Ağustos 2026'da açıkladığı ikinci kararında ise, Türkiye'nin AİHS'nin altı maddesini ihlal ettiğine hükmederek Kavala'nın en kısa sürede serbest bırakılmasına ve manevi tazminat ödenmesine karar vermiştir. AİHM, Avrupa Konseyi'ne bağlı, 1959 yılında kurulmuş uluslararası bir mahkemedir ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin uygulanmasını denetler. Türkiye, Avrupa Konseyi'nin kurucu üyelerindendir ve AİHM'nin yargı yetkisini tanımaktadır.

AİHM Kararının Hukuki ve Siyasi Yankıları

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi'nin Osman Kavala hakkında verdiği bu nihai karar, Türkiye açısından hukuken bağlayıcı niteliktedir. Türkiye Anayasası'nın 90. maddesine göre, uluslararası anlaşmalar kanun hükmünde olup, temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası anlaşmalarla kanunların çelişmesi hâlinde anlaşma hükümleri esas alınır. AİHM kararlarına uyulmaması durumunda Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından denetim süreci başlatılır ve bu süreç, üyelikten çıkarılmaya kadar uzanan diplomatik ve siyasi yaptırımları beraberinde getirebilir. Kararın uygulanmaması, Türkiye'nin uluslararası itibarını zedeleyebilir ve hukukun üstünlüğü ilkesine zarar vererek ülkeyi dış dünyada yalnızlaştırabilir. Bu durum, sadece Osman Kavala davası özelinde değil, Türkiye'deki benzer davalar ve genel yargı sistemi üzerindeki uluslararası algı açısından da önemli sonuçlar doğurabilir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Dairesi'nin Osman Kavala hakkındaki kararı, Türk yargı sistemi ve hukuk devleti ilkeleri açısından kritik bir dönüm noktasıdır. Bu karar, uluslararası hukukun üstünlüğü ve temel insan haklarının korunması noktasında Türkiye'nin yükümlülüklerini bir kez daha hatırlatmakta, yargı bağımsızlığı ve adil yargılanma hakkının önemini vurgulamaktadır.

❓ Sıkça Sorulan Sorular