Amerika Birleşik Devletleri Kongresindeki Demokrat Partili milletvekilleri ve senatörler, Trump yönetiminin teknoloji devi Nvidia'nın Çin'e gerçekleştirdiği çip satış süreçlerini incelemek üzere kapsamlı bir soruşturma başlattı.
Temsilciler Meclisi Yollar ve Araçlar Komitesinin kıdemli Demokrat üyesi Richard Neal ile Senato Maliye Komitesinin lideri Ron Wyden tarafından yürütülen bu girişim, teknoloji dünyası ile Washington arasındaki ilişkileri sarsan olaylar zincirinin en son halkasını oluşturuyor.
Söz konusu soruşturmanın temel odağında, ABD Ticaret Bakanlığının yürüttüğü ihracat lisansı politikaları, yarı iletken sevkiyatlarının rotası ve federal hükümet ile şirketler arasındaki finansal mutabakatlar yer alıyor.
Temsilciler Meclisi ve Senatoda Başlatılan İncelemenin Yasal Çerçevesi
Demokrat Partili Kongre üyelerinin başlattığı bu yeni soruşturma hamlesi, azınlık konumunda olmaları sebebiyle doğrudan yasal bağlayıcılığa sahip olmasa da federal kurumları belgeleme ve açıklama yapmaya zorlama gücü taşıyor.
Temsilciler Meclisi ve Senato liderleri, Ticaret Bakanı Howard Lutnick'e gönderdikleri sert ibareli resmi mektupta, ilgili tüm yazışmaların, kayıtların ve ruhsatlandırma kararlarının muhafaza edilmesini talep etti.
Mektupta, yönetim tarafından uygulanan ticaret politikalarının anayasal sınırları ihlal edip etmediği ve ulusal güvenlik protokollerinin ihlal edilip edilmediği konularında derin kuşkular dile getirildi.
- Ticaret Bakanlığından ihracat kayıtlarının eksiksiz saklanması istendi.
- Çin'e yönelik H200 çip sevkiyatlarının onay süreçleri mercek altına alındı.
- Asya merkezli aracı şirketlerin fiziki varlıkları sorgulandı.
Ticaret Bakanlığı ve Hükümet Arasındaki Hasılat Paylaşımı Anlaşması
Soruşturmanın en dikkat çekici boyutlarından birini, Ağustos 2025 tarihinde hayata geçirilen ve teknoloji şirketlerinin Çin pazarına yönelik satış gelirlerinin bir kısmını devlete aktarmasını öngören tartışmalı model oluşturuyor.
Kongre üyelerinin hazırladığı dosyaya göre, Nvidia ve AMD gibi dev üreticilerin Çin'e gerçekleştirdikleri H200 çip satışlarından elde ettikleri gelirin yüzde 15'lik kısmını ABD hükümetiyle paylaşmayı kabul etmesi dikkat çekici bir finansal mekanizma olarak öne çıkıyor.
Tayvan'da üretilen çiplerin ilk olarak Amerika Birleşik Devletleri topraklarına getirilmesi, burada federal tarife sistemine tabi tutulması ve ardından Ticaret Bakanlığı onayıyla Çin'e sevk edilmesi süreci detaylı olarak inceleniyor.
Demokrat cephe, bu uygulamanın anayasaya aykırı bir ihracat vergisi sistemi niteliği taşıdığını savunurken, yönetim ise bu yöntemi stratejik bir ihracat kontrol aracı olarak nitelendiriyor.
Jensen Huangın İstifası ve İstihbarat Raporlarındaki Çin Casusu İddiası
Süreç, şirket yönetiminde yaşanan dramatik gelişmelerle karmaşık bir ulusal güvenlik krizine evrilmiş durumda; nitekim kurucu CEO Jensen Huang, hakkında ortaya atılan evlilik dışı ilişki iddiaları ve istihbarat raporları sonrasında görevinden ayrıldı.
Singapur merkezli Megaspeed adlı şirket üzerinden gelişmiş Nvidia çiplerinin Çin'e aktarılmasına aracı olduğu öne sürülen ve Çin casusu olmakla suçlanan Alice Huang ile ilişkisi olduğu iddia edilen Jensen Huang'ın durumu, siyasi baskıyı artırdı.
Ticaret Bakanı Howard Lutnick'in, istihbarat birimlerinden gelen uyarı ve şüphelere rağmen Megaspeed gibi Asya merkezli ve listelenen adreslerinde fiziksel varlığı bulunmayan bazı şirketlerin çip satın almasına neden onay vermeye devam ettiği soruşturmanın odak noktalarından biridir.
Şirket Bağışları ve Başkan Trump ile Yapılan Gizli Pazarlık İddiaları
Olayın siyasi ayağında ise teknoloji şirketlerinin federal projeksiyonlara yaptığı milyonlarca dolarlık bağışlar ve yönetim kademelerinin bu süreçteki tutumu yer alıyor.
Nvidia'nın başkanlık projelerine ve balo salonu inşasına yönelik yaklaşık 26 milyon dolarlık bağışta bulunmasının, ihracat lisanslarının onaylanmasıyla aynı döneme denk gelmesi Kongre üyelerinin dikkatini çekti.
Demokrat liderler, yönetimin Jensen Huang'ın özel hayatındaki hassas ve zayıf durumunu bilerek bu bağışları ve ticaret anlaşmalarını yönlendirip yönlendirmediğini aydınlatmaya çalışıyor.
Öte yandan, Cumhuriyetçi Partililerin liderliğindeki ayrı bir komite grubu da Jensen Huang'ı kapalı oturumda ifade vermeye çağırarak istihbarat ve güvenlik boyutunu kendi kanallarından soruşturmaya devam ediyor.
