Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği İnşaat Mühendisleri Odası Sakarya Şubesi, 12 Kasım 2026 Perşembe günü saat 12.00’de Demokrasi Meydanı’nda kapsamlı bir basın açıklaması gerçekleştirdi. Ülke genelinde 81 ilde eş zamanlı olarak hayata geçirilen Talebimiz Geleceğimiz kampanyası çerçevesinde düzenlenen buluşmaya, şube yöneticileri, komisyon üyeleri, genç temsilciler ve çok sayıda meslek mensubu katılım sağladı. Gerçekleştirilen bu kitlesel eylem, inşaat mühendislerinin uzun süredir biriken ekonomik, özlük ve mesleki sorunlarını kamuoyunun gündemine taşıdı.
Açıklamayı okuyan İMO Sakarya Şube Başkanı Semih Uçar, mesleğin icrasında karşılaşılan yapısal problemlere dikkat çekerek mühendislik hizmetlerinin basit bir imza ve evrak prosedürüne indirgenmesine sert tepki gösterdi. Mühendislik emeğinin yalnızca meslek grubunu değil, doğrudan insan yaşamını ve güvenliğini ilgilendirdiğini belirten Uçar, sürecin arka planındaki ihmallere ve piyasa koşullarına vurgu yaptı. Nitekim konunun uzmanlarının ve oda yönetimlerinin uzun süredir dile getirdiği bu haklı itiraz, sahadaki huzursuzluğun ve ekonomik sıkıntıların tavan yaptığı bir dönemde yükseldi.
Sürecin bugünkü noktaya gelmesinde, geçmiş yıllarda atılan hatalı adımların ve mesleki denetim mekanizmalarındaki gevşemelerin büyük payı bulunuyor. Öte yandan kamuda çalışan mühendislerin özlük haklarının yıllar içinde erimesi ve özel sektördeki güvencesiz çalışma biçimleri, mesleği cazibe merkezi olmaktan çıkarıp tükenmişlik sendromunun yaşandığı bir alana dönüştürdü. Masadaki bu tablonun sahadaki pratik karşılığı incelendiğinde, genç mühendislerin işsizlik kıskacında kıvrandığı, deneyimli isimlerin ise emeklilik haklarından mahrum kaldığı acı bir gerçekle karşılaşıyoruz.
İnşaat Mühendislerinin Karşılaştığı Ekonomik ve Özlük Hakları Sorunları
İnşaat mühendislerinin karşı karşıya kaldığı ekonomik kriz, özel sektör ve kamu olmak üzere iki ayrı koldan derinleşmeye devam ediyor. Özel sektörde faaliyet gösteren meslektaşlarımızın önemli bir kısmının asgari ücret seviyesinde ya da bu rakamın hemen üzerinde çalıştırıldığı, hatta gerçek kazançlarının çok altında sigorta primlerinin yatırıldığı bilinen bir gerçektir. Bu durum, çalışanların hem bugünkü yaşam standartlarını tehdit etmekte hem de gelecekte alacakları emekli aylıklarını doğrudan kuşa çevirmektedir.
Kamu kesiminde istihdam edilen mühendisler ise benzer şekilde diğer teknik hizmet sınıflarıyla kıyaslandığında hak ettikleri ücret dengesinden uzak bir maaş politikasıyla elleri kolları bağlanmış durumdadır. Sorumlulukların büyüklüğü ile özlük haklarının yetersizliği arasındaki uçurum, kamudaki nitelikli mühendislerin istifasına ve özel sektöre yönelmesine ya da yurt dışı göç dalgasına neden olmaktadır. Bununla birlikte kararın zemininde yatan en temel etken, kamusal denetim mekanizmalarının zayıflatılması ve piyasa odaklı bir yaklaşımın benimsenmesidir.
Gelişmelerin bir sonraki aşamasında ise genç mühendislerin iş piyasasına adaptasyonu ve staj süreçlerindeki denetimsizlikler en büyük çelişkiyi oluşturuyor. Üniversitelerden mezun olan binlerce genç, tecrübesizlik bahanesiyle sömürü düzenine mahkûm ediliyor ve mesleki aidiyet duygusu zedeleniyor. İMO Sakarya Şubesi’nin gündeme getirdiği bu yapısal sorunlar, yalnızca bir meslek örgütünün ekonomik talepleri olmayıp, tüm ülkenin kalkınma ve refah seviyesini doğrudan ilgilendiren kritik bir eşik niteliği taşıyor.
Yapı Denetim ve Şantiye Şefliği Sisteminde Yaşanan Çarpıklıklar
Şantiye şefliği müessesesi, inşaat sektörünün güvenli ve nizami ilerlemesindeki en hayati halkayı oluştururken, günümüzdeki uygulamalarda adeta kâğıt üstünde yürütülen bir formaliteye dönüşmüştür. Bir şantiye şefinin aynı anda onlarca farklı şantiyede sorumlu gösterilmesi, fiilen sahada bulunmasını imkânsız kılmakta ve denetim zaaflarına davetiye çıkarmaktadır. Yapı denetim firmalarının müteahhitler ile olan finansal ilişkileri ise bağımsız ve tarafsız denetim yapılmasına engel teşkil eden en büyük ticari baskı unsurudur.
Mevcut yapı denetim sisteminin piyasa kurallarına ve kâr hırsına kurban edilmesi, denetim mekanizmasının işlevini yitirmesine ve ruhsat aşamasındaki evrak kontrolünden öteye gidememesine yol açmaktadır. Oysa şantiyelerde iş güvenliği kurallarının eksiksiz uygulanması, kullanılan malzemelerin standartlara uygunluğunun tespiti ve projesine sadık kalınması tamamen etkin bir şantiye şefliği ve bağımsız yapı denetimiyle mümkündür. İlgili bakanlıkların bu alanda radikal düzenlemelere gitmesi, meslek örgütlerinin görüşlerini dikkate alarak şantiye şefliğinde sınırlandırmalar getirmesi artık hayati bir zorunluluktur.
Öte yandan yapı denetim elemanlarının özlük haklarının güvence altına alınmaması, denetçi mühendislerin işveren karşısında ellerini zayıflatmakta ve olası baskılara boyun eğmelerine zemin hazırlamaktadır. Sektördeki bu çarpık yapının acilen rehabilite edilmesi, sadece mühendislerin mesleki saygınlığı için değil, binlerce vatandaşın can ve mal güvenliği açısından da ertelenemez bir adımdır.
İnşaat Mühendislerinin Talepleri Hangi Düzenlemeleri Kapsıyor
Mühendislerin taleplerinin merkezinde, mesleki onurun ve emeğin karşılığının yasal güvenceye kavuşturulması yer alıyor. Bu kapsamda Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği ve bağlı odalar, kamuda çalışan mühendislerin ek gösterge ve tazminat oranlarının iyileştirilmesini, özel sektörde ise tescil büroları aracılığıyla asgari ücret denetiminin sıkılaştırılmasını talep ediyor. Şantiyelerde görev yapan mühendislerin sigorta primlerinin gerçek kazançları üzerinden yatırılması ve bu durumun ilgili kurumlarca titizlikle denetlenmesi de masadaki öncelikli başlıklar arasında bulunuyor.
Ayrıca genç mühendisler için istihdam alanlarının genişletilmesi, işsizlikle mücadele için kamuda kadro açılarının artırılması ve emekli mühendislerin insani koşullarda yaşamalarını sağlayacak maaş düzenlemelerinin yapılması isteniyor. Meslek içi eğitimlerin zorunlu hale getirilmesi, yetki belgelerinin niteliğe göre verilmesi ve mühendislerin haklarını koruyacak bağımsız bir meslek kanununun çıkarılması da talep edilen diğer önemli yasal düzenlemeler arasında yer alıyor. Bütün bu maddeler, inşaat mühendislerinin toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket ederek hem kendi haklarını hem de halkın güvenliğini koruma kararlılığını gözler önüne seriyor.
Deprem Gerçeği Karşısında Güvenli Yapılaşma Nasıl Sağlanacak
Türkiye’nin acı tecrübelerle sabit olduğu üzere bir deprem ülkesi olduğu gerçeği, yapılaşma politikalarının en baştan ele alınmasını zorunlu kılıyor. Ülke genelinde güncel, şeffaf ve kapsamlı bir yapı stoku envanterinin hâlâ bulunmaması, milyonlarca insanın oturduğu binaların depreme dayanıklılığından habersiz bir şekilde yaşam sürdürmesine neden olmaktadır. İmar aflarının getirdiği tehlikeler, binaların taşıyıcı sistemlerine yapılan bilinçsiz müdahaleler ve kullanım sürecindeki denetim boşlukları, olası bir sarsıntıda yıkımı kaçınılmaz kılan etkenlerin başında gelmektedir.
Depremin bir doğa olayı olduğu ancak yıkımın asla kader olmadığını vurgulayan mühendisler, bilimsel planlamaya dayalı kentsel dönüşüm projelerinin hayata geçirilmesini savunuyor. Rant odaklı kentsel dönüşüm yerine, kamu yararını ve can güvenliğini önceleyen, yerinde dönüşüm modellerinin uygulanması gerektiği her fırsatta dile getiriliyor. Bilimsel akılla harmanlanmış mühendislik hizmetlerinin önündeki engellerin kaldırılması, yapı denetim süreçlerinin siyasî ve ticari baskılardan arındırılması, güvenli yapılaşmanın temel formülünü oluşturuyor.
