Sakarya ilinin Adapazarı ilçesine bağlı Korucuk Mahallesi’nde yapımı devam eden Toplu Konut İdaresi Başkanlığı TOKİ konutları şantiyesinde, uzun süredir devam eden ücret krizleri nihayet büyük bir protesto eylemine dönüştü. Şantiyede ter döken bir grup inşaat işçisi, hak edişlerini ve aylık maaşlarını alamadıkları gerekçesiyle yapımı süren binalardan birinin çatısına çıkarak eylem başlattı. Sabah saatlerinde hareketli dakikaların yaşandığı bölgede, işçilerin seslerini duyurabilmek adına başlattıkları bu dramatik eylem, inşaat sektöründeki taşeron yapılanmalarının ve denetimsizliklerin getirdiği noktayı bir kez daha gözler önüne serdi.
Olay yerinde toplanan diğer işçilerin ve çevredeki vatandaşların endişeli bakışları arasında süren protesto, kısa süre içinde güvenlik güçlerinin ve ilgili kurum yetkililerinin dikkatini çekti. Türk bayrağının asılı olduğu binanın çatısında toplanan emekçiler, uzun süredir mağdur edildiklerini ve muhatap bulamadıklarını dile getirdi. Şantiye sahasında güvenlik önlemleri artırılırken, işçilerin kararlı duruşu ve “İşçiyiz, haklıyız, hakkımızı isteriz” sloganları bölgedeki tansiyonu zirveye tırmandırdı.
Nitekim sürecin perde arkasına bakıldığında, Adapazarı Korucuk’taki bu şantiyede yaşananların münferit bir olay olmadığını, aksine aylardır biriken bir öfkenin patlama noktası olduğunu anlamak zor değil. Benzer şantiyelerde taşeron firmaların maaş ödemelerini aksatması, işçileri geçim sıkıntısıyla baş başa bırakırken, yaşanan hak ihlalleri sektörel denetimlerin yetersizliğini açıkça ifşa ediyor. Gelişmelerin bu aşamaya gelmesinde, işverenler ile alt yükleniciler arasındaki finansal uyuşmazlıkların doğrudan emekçinin sırtına yıkılmasının payı oldukça büyük.
Adapazarı Korucuk TOKİ Şantiyesinde Yaşanan Protestonun Arka Planı
Adapazarı Korucuk Mahallesi’ndeki TOKİ konutları projesi, bölgenin en büyük konut yatırım hamlelerinden biri olarak planlanmıştı. Ancak projenin sahadaki yürütücülüğünü üstlenen taşeron firmaların mali yapıları, son aylarda ciddi ödeme krizlerini beraberinde getirdi. İnşaat sektöründe yaygınlık kazanan zincirleme taşeron sistemi, ana yüklenicinin ödemeleri yapmasına rağmen alt firmaların bu paraları işçilere aktarmaması gibi kronik sorunları besliyor. Korucuk’taki işçilerin aylardır hak edişlerini parça parça alabildiği, son dönemde ise tamamen ödemesiz bırakıldığı iddia ediliyor.
Öte yandan konunun uzmanlarının özellikle dikkat çektiği bir diğer boyut ise büyük kamu projelerinde alt yüklenici denetimlerinin zayıflığıdır. TOKİ gibi çatı kurumların projelerinde dahi taşeronların işçi ücretlerini ödeyip ödemediğinin düzenli olarak merkezi sistemle takip edilmemesi, bu tür hak arama eylemlerinin kaçınılmaz son olmasını tetikliyor. İşçilerin aylardır borç batağında olduğu, ev kiralarını ve temel ihtiyaçlarını karşılayamadığı gerçeği, şantiyedeki patlamanın zeminini hazırlayan en temel ekonomik etken olarak öne çıkıyor.
Masadaki bu tablonun sahadaki pratik karşılığı incelendiğinde, emekçilerin başka hiçbir çarelerinin kalmadığı için çatıya çıkma riskini göze aldığı görülüyor. Normal şartlarda müzakere masalarında çözülmesi gereken maaş krizleri, yetkili firmaların yöneticilerinin sahada görünmemesi ve telefonlara çıkmaması nedeniyle sokaklara ve çatıalara taşıyor. İşçilerin her birinin arkasında ailesi, borçlandığı esnaf ve ödenemeyen faturalar bulunuyor; bu da protestonun sadece ekonomik değil, aynı zamanda insani bir hayatta kalma mücadelesi olduğunu kanıtlıyor.
Daha Önce Yaşanan Kule Vinç Eylemi ve Çözümsüzlük Döngüsü
Korucuk TOKİ şantiyesindeki bu protesto aslında maalesef ilk kez yaşanmıyor. Geçtiğimiz aylarda da aynı şantiyede benzer bir dram yaşanmış, maaşlarını ve mesai ücretlerini alamadıklarını ileri süren üç cesur işçi metrelerce yükseklikteki kule vince çıkarak saatlerce eylem yapmıştı. O dönemde araya giren yerel idareciler ve emniyet güçlerinin sözleriyle eylem sonlandırılmış, işçilerin alacaklarının ödeneceği yönünde tutanaklar imzalanmıştı. Ancak aradan geçen aylara rağmen aynı sorunun yeniden nüksetmesi, verilen sözlerin tutulmadığının en somut kanıtı oldu.
Bununla birlikte kararın zemininde yatan en temel etken, geçici çözümlerin kalıcı bir denetim mekanizmasına bağlanmamasıdır. Kule vinç eyleminden sonra şantiyeyi denetleyen Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişlerinin raporları sümen altı edilirken, taşeron firmalar sessiz sedasıyla işçi kadrolarını değiştirerek aynı düzene devam etti. İşçilerin yeniden çatıya çıkmak zorunda kalması, daha önceki kriz yönetiminin tamamen başarısız olduğunun ve krizin halı altına süpürüldüğünün acı bir itirafıdır.
Gelişmelerin bir sonraki aşamasında ise işçilerin artık sadece sözlere değil, banka hesaplarına yatacak net paralara inandığı açıkça görülüyor. Geçmişteki eylemlerde yaşananlar, şirketlerin eylem bittikten sonra işçileri işten çıkarma tehdidiyle susturma taktiğini devreye soktuğunu gösterdi. Bu defa işçilerin kararlılığı, arkalarında hiçbir güvence kalmadığını ve kaybedecek başka bir şeylerinin olmadığını net bir şekilde ortaya koyuyor.
İşçiler olarak sadaka değil, akın akın döktüğümüz alın terimizin karşılığını istiyoruz. Aylar boyunca bizi oyalayanlar, bugün çatıya çıktığımızda kameralar karşısına geçip şov yapmasınlar; versinler paralarımızı, evimize huzurla gidelim.
Alıntıyı PaylaşTürk Bayrağının Gölgesinde Gerçekleşen Hak Arama Mücadelesi
Sabahın erken saatlerinde başlayan eylem sırasında işçilerin binanın çatısına Türk bayrağı asması, olayın toplumsal ve millî hassasiyetler açısından da dikkat çekici bir detayını oluşturdu. Eylemciler, devletin en temel kurumlarından biri olan TOKİ’nin adını taşıyan bir projede mağdur edildiklerini vurgulayarak, seslerini doğrudan Ankara’ya ve ilgili bakanlıklara duyurmak istediklerini belirtti. Türk bayrağının altındaki bu hak arama eylemi, emekçilerin devlete küsmediğini ancak kendilerini sömüren özel sektör taşeronlarına karşı büyük bir öfke beslediğini net bir şekilde gösterdi.
Şantiye binasının çatısında rüzgara karşı direnen işçilerin durumu, Türkiye’deki inşaat sektörünün acı tablosunu özetler nitelikteydi. Güvenlik iplerinin dahi bulunmadığı, baretlerin ve iş güvenliği malzemelerinin eksik olduğu şantiyelerde çalışan bu insanlar, bir de aylarca maaş alamamanın psikolojik yıkımıyla boğuşuyor. İşçilerin aileleriyle birlikte yaşadığı trajediler, inşaat sektöründeki kuralsızlığın artık insan hayatını hiçe sayan bir boyuta ulaştığını gözler önüne seriyor.
Bölgeye gelen emniyet müdürlüğü ekipleri ve müzakereci polisler, işçileri ikna etmek için uzun süre dil döktü. İşçiler ise her seferinde aynı senaryonun tekrarlandığını, yetkililerin kameralar önünde söz verip arkalarını dönünce unuttuklarını dile getirerek aşağı inmeyi reddetti. Şantiye yönetiminden tek bir yetkilinin dahi hâlâ olay yerine gelmemiş olması, şirketlerin yaşanan insanlık dramına karşı ne kadar duyarsız ve sorumsuz olduğunun en net kanıtı olarak kayıtlara geçti.
Taşeron Sisteminin Sektördeki Yıkıcı Etkileri ve Yapısal Sorunlar
Adapazarı Korucuk’taki bu olay, Türkiye genelindeki büyük inşaat projelerinde uygulanan taşeron zincirinin ne kadar tehlikeli bir yapıya büründüğünü bir kez daha gözler önüne serdi. Ana yüklenici firmanın projeyi alt taşeronlara devretmesi, sorumluluğun sürekli olarak başkasına atılmasına zemin hazırlıyor. İşçi parasını alamadığında ana firma “Ben parayı taşerona verdim” diyerek sıyrılırken, taşeron firma ise ortadan kayboluyor. Bu kısır döngü, binlerce inşaat işçisinin her ay benzer mağduriyetler yaşamasına neden oluyor.
Sektör temsilcileri ve sendikalar, bu tür olayların önüne geçilebilmesi için kamu ihalelerinde ve TOKİ projelerinde ana yüklenicilerin doğrudan mesuliyet taşıması gerektiğinin altını çiziyor. İşçilerin maaşlarının doğrudan idare tarafından banka hesaplarına yatırılmasını öngören hak ediş modellerinin hayata geçirilmesi, bu sömürü düzenini bitirebilecek tek çare olarak değerlendiriliyor. Aksi takdirde Sakarya’daki gibi şantiye eylemlerinin Türkiye’nin dört bir yanında kartopu etkisiyle büyümesi kaçınılmaz olacaktır.
Önümüzdeki günlerde Korucuk TOKİ şantiyesindeki işçilerin alacaklarının ödenip ödenmeyeceği ve şirket hakkında herhangi bir idari soruşturma açılıp açılmayacağı merakla bekleniyor. İşçiler, haklarını alana kadar şantiyeyi terk etmeme kararlılığında olduklarını yinelerken, Adapazarı halkı ve tüm kamuoyu bu haklı mücadelenin yakından takipçisi olmaya devam edecektir.
