Sakarya ilinin en önemli tarımsal üretim merkezlerinden biri olan Hendek ilçesinde, fındık hasat sezonu olağan takvimin dışına çıkarak kasım ayının son haftasına kadar sarktı. İlçenin yüksek rakımlı köylerinde ve sarp arazilerinde etkisini gösteren yoğun yağışlar, tarla sahiplerinin ve mevsimlik tarım işçilerinin toplama takvimini tamamen altüst etti. Normal şartlarda ağustos ve eylül aylarında tamamlanması gereken hasat mesaisi, bu yıl coğrafi ve iklimsel zorluklar nedeniyle aylarca uzamak zorunda kaldı.
Bölgede yaşanan bu olağanüstü gecikmenin temelinde, sonbahar aylarında artış gösteren sağanak yağışlar ve yüksek kesimlerdeki dik yamaçların yarattığı ulaşım ve çalışma zorlukları yatıyor. Üreticiler, bahçelerine giremedikleri ve ürünlerini zamanında toplayamadıkları için mahsulün bir kısmının dallarda fazla olgunlaşarak döküldüğünü belirtiyor. Sahadaki bu tablo, geleneksel tarım takvimlerinin iklim değişikliği karşısında nasıl esnemek zorunda kaldığını açıkça gözler önüne seriyor.
Sakarya Hendek Yükseklerinde Coğrafi ve İklimsel Zorluklar
Hendek ilçesinin dağlık ve engebeli coğrafyası, tarımsal faaliyetlerin sürdürülmesini her dönem güçleştiren başlıca unsurlar arasında yer alıyor. Bu sezon, meteorolojik şartların elverişsiz seyretmesi ve yağışların tarh toprağını çamura dönüştürmesi, işçilerin bahçelerde ilerlemesini imkânsız hale getirdi. Traktörlerin ve nakliye araçlarının giremediği sarp arazilerde, ürünlerin sırtla taşınması ve manuel yöntemlerle toplanması süreçleri fazlasıyla yavaşlattı.
Geçmiş yıllardaki hasat sezonları incelendiğinde, eylül ayının ortalarında fındık alım satım piyasasının büyük ölçüde kapandığı görülürken, 2026 yılı kasım ayında hâlâ dalda ve yerde ürün arayan işçilerin bulunması dikkat çekiyor. Tarım uzmanları, bu durumun sadece bir takvim kayması olmadığını, aynı zamanda üreticinin maliyetlerini artıran ciddi bir ekonomik yük olduğunu vurguluyor. Uzunca süren mesai, işçi yevmiyelerinin katlanmasına ve ürün kalitesinin düşme riskine kapı aralıyor.
Mevsim normallerinin üzerinde seyreden yağış rejimleri, Sakarya genelindeki tarım havzalarında benzer krizlerin yaşanmasına zemin hazırladı. Özellikle Hendek ilçesinin yüksek mahallelerinde yaşayan üreticiler, ömrü hayatlarında kasım ayında fındık topladıklarını hatırlamadıklarını dile getiriyor. Toprakla uğraşan köylüler, doğanın bu yıl kendilerine adeta meydan okuduğunu ve mahsulü kurtarmak için zamana karşı amansız bir yarış verdiklerini ifade ediyor.
Yaprakların Arasına Karışan Mahsulü Kurtarma Mücadelesi
Hasat döneminin gecikmesiyle birlikte, olgunlaşan fındık taneleri dallardan ayrılarak kendiliğinden toprağa düşmeye başladı. Dökülen fındıklar, sonbahar rüzgarlarıyla birlikte dökülen kurumuş yaprakların arasına gizlendi ve neredeyse görünmez hale geldi. Bu durum, tarlada ter döken işçilerin iş yükünü katbekat artırarak detektif gibi çalışmayı zorunlu kıldı.
Engebeli ve kaygan arazilerde saatlerce bel bükerek çalışan tarım işçileri, yaprakları elleriyle tek tek aralayarak yerdeki fındıkları torbalara doldurmaya çalışıyor. Modern tarım makinelerinin bu tarz sarp ve yapraklı zeminlerde kullanılamaması, işin tamamen insan gücüne dayalı olarak yürütülmesini mecbur kılıyor. İşçilerin gösterdiği bu yoğun çaba, tarım sektöründeki emek yoğun üretim modelinin en zor ve acımasız yüzünü gözler önüne seriyor.
Sahadaki bu manzaralar, fındık tanelerinin kalitesi açısından da farklı tartışmaları beraberinde getiriyor. Toprakla uzun süre temas eden ve yaprak altında kalan mahsulün nem kapma riski bulunmasına rağmen, işçiler ve üreticiler ürünün iç kalitesinin hâlâ korunduğunu belirtiyor. Tarım arazilerindeki bu çetin mücadele, sabır ve dayanıklılığın tarım sektöründeki en temel sermaye olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.
Sahada çekilen görüntülerde, zor şartlar altında çalışan bir tarım işçisinin dile getirdiği bu sözler, mahsulün fiziksel dayanıklılığını gözler önüne seriyor. İşçi, onca yağışa ve toprakla temasa rağmen fındığın içinin bozulmadığını, dış kabuğunun ve iç zihninin sapasağlam kaldığını vurguluyor. Bu durum, geç kalınmış hasadın ekonomik değerini tamamen kaybetmediği yönündeki umutları taze tutuyor.
Üreticilerin ve Mevsimlik Tarım İşçilerinin Sahadaki Pozisyonu
Sakarya bölgesindeki fındık üreticileri, bir yandan artan girdi maliyetleriyle boğuşurken diğer yandan iklim krizinin yarattığı bu sürpriz hasat maliyetiyle başa çıkmaya çalışıyor. Mevsimlik işçilerin konaklama sürelerinin uzaması, iaşe ve günlük yevmiye giderlerini doğrudan yukarı çekiyor. Üretici birlikleri, bu tür sıra dışı iklim olaylarına karşı tarım sigortalarının kapsamının genişletilmesi gerektiğini savunuyor.
Öte yandan, bölgeye gelen işçiler için de kasım ayında Sakarya'da çadırda kalmak ve çalışmak fiziksel olarak tükenmişlik yaratıyor. Güneydoğu Anadolu veya Karadeniz'in diğer illerinden gelen işçiler, memleketlerine dönme planlarını haftalardır ertelemek zorunda kaldı. Ailelerinden uzakta, soğuk hava koşulları altında fındık toplamak zorunda kalan işçiler, zorlu ekonomik şartlar altında ekmek parası kazanma mücadelesini sürdürüyor.
Tarım ekonomistleri, bu tür mevsim kaymalarının önümüzdeki yıllarda da tekrarlanabileceği konusunda uyarıyor. Küresel ısınmanın getirdiği yağış rejim düzensizlikleri, Karadeniz ve Marmara kuşağındaki fındık üreticilerini adapte olmaya zorluyor. Geleneksel hasat alışkanlıklarının terk edilerek daha erken ve mekanize toplama tekniklerine geçilmesi gerektiği, uzmanlar tarafından sıkça dile getirilen öneriler arasında yer alıyor.
Tarımsal Üretimde İklim Krizinin Somut Yansımaları
Hendek ilçesinde yaşanan bu olay, iklim krizinin tarım sektörü üzerindeki somut etkilerini anlamak açısından ders niteliği taşıyor. Mevsimlerin kayması, sadece hasat tarihlerini değil, aynı zamanda ürünün rekolte kalitesini ve pazardaki arz-talep dengesini de doğrudan etkiliyor. Piyasada fındık fiyatlarının dalgalanmasında bu tür bölgesel hasat gecikmelerinin de payı bulunuyor.
Yerel yönetimler ve ziraat odaları, üreticilere yönelik bilgilendirme toplantılarını artırarak ani hava olaylarına karşı alınabilecek önlemleri masaya yatırıyor. Özellikle drenaj kanallarının açılması, arazi içi yolların iyileştirilmesi ve erken uyarı sistemlerinin kurulması, gelecekteki olası krizlerin önüne geçebilmek adına hayati önem taşıyor. Sakarya çiftçisi, yaşanan bu zorlu sezondan çıkaracağı derslerle gelecek yılın hazırlıklarına şimdiden başlamak zorunda kalacak.
Günlük yaşamın akışını ve kırsal ekonominin dengelerini altüst eden bu süreç, tarımın ne kadar riskli ve doğaya bağımlı bir sektör olduğunu bir kez daha kanıtladı. Hendek'in yüksek tepelerinde esen soğuk sonbahar rüzgarlarına rağmen tarlayı terk etmeyen işçiler ve üreticiler, Türkiye'nin en değerli tarımsal ihraç ürünlerinden birini topraktan koparmak için son fındık tanesi toplanana kadar direnmeye devam ediyor.