Bursa başta olmak üzere Marmara Bölgesi genelinde binlerce zeytin üreticisini yakından ilgilendiren Marmarabirlik zeytin alım fiyatlarının belirleneceği kritik yönetim kurulu toplantısı 16 Kasım 2026 Pazartesi günü gerçekleştiriliyor. Hasat sezonunun tüm hızıyla devam ettiği bölgede üreticiler, bir yandan ürünlerini toplamak için tarlalarda mesai harcarken diğer yandan gözlerini birliğin yapacağı resmi açıklamaya çevirmiş durumda bulunuyor. Marmarabirlik Yönetim Kurulu Başkanı Ali Yıldız'ın daha önce yaptığı açıklamalar doğrultusunda, piyasaların merakla beklediği taban fiyatların bugün netleşmesi ve kamuoyu ile paylaşılması öngörülüyor.
Sürecin geçmişine bakıldığında, üreticilerin özellikle artan maliyetler ve ürün rekoltesi karşısında yaşadığı ekonomik baskı, bu yılki fiyat açıklamasını her zamankinden daha kritik bir konuma taşıyor. Nitekim son haftalarda Gemlik başta olmak üzere çeşitli merkezlerde üreticilerin dile getirdiği talepler ve İznik Ziraat Odası gibi kurumların yürüttüğü girişimler, kooperatif yönetiminin önündeki masanın ne kadar hassas dengeler üzerine kurulduğunu açıkça gösteriyor. Öte yandan piyasada faaliyet gösteren özel işletmelerin açıkladığı rakamlar da Marmarabirlik'in belirleyeceği tarifeyi doğrudan etkileyen dış faktörler arasında yer alıyor.
Marmarabirlik Yönetim Kurulu Fiyat Belirleme Sürecini Yürütüyor
Marmarabirlik Yönetim Kurulu Başkanı Ali Yıldız, 12 Kasım tarihinde yaptığı bilgilendirmede, alım fiyatlarının 16 Kasım Pazartesi günü gerçekleştirilecek kapsamlı toplantıda netlik kazanacağını duyurmuştu. Başkan Yıldız, özellikle sosyal medya veya resmi olmayan kanallar üzerinden yayılan spekülatif fiyat bilgilerine karşı üreticileri uyarmış, sadece birliğin kurumsal açıklamalarının dikkate alınması gerektiğini vurgulamıştı. Bu bağlamda kooperatif yönetiminin, üreticinin emeğini korurken birliğin sürdürülebilirliğini sağlayacak dengeli bir rakam üzerinde uzlaşmaya çalışması bekleniyor.
Hasat döneminin ilerlediği bu günlerde çiftçilerin ürünlerini bekletmeden değerlendirmek istemesi, toplantıdan çıkacak kararın zamanlamasının önemini bir kat daha artırıyor. Nitekim bölgedeki üreticiler, depoların dolmaya başladığı ve masrafların karşılanması gereken bu kritik eşikte açıklanacak rakamların tüm sezonun kaderini tayin edeceğini ifade ediyor. Kooperatif yetkilileri ise hem ortakların beklentilerini hem de piyasa koşullarını titizlikle inceleyerek en adil tabloyu ortaya koymak için son hazırlıklarını tamamlıyor.
Öte yandan piyasadaki diğer aktörlerin hamleleri de sürecin seyrini yakından etkiliyor. Bölgede zeytin alımı yapan bazı özel tüccar ve işletmelerin en iri boy zeytin için kilogram başına 160 Türk Lirası civarında ödeme yapmaya başlaması, üreticilerin kooperatiften beklenti çıtasını yükseltmesine neden oldu. Marmarabirlik'in açıklayacağı rakamların yalnızca kendi ortakları için değil, tüm Marmara Havzası'ndaki zeytin piyasası için gösterge niteliği taşıyacağı biliniyor.
Ziraat Odalarından Kota ve Alım Politikalarına Yönelik Eleştiriler
Marmarabirlik'in fiyat açıklaması beklenirken, üretici cephesinden gelen kota tartışmaları da gündemdeki yerini koruyor. Gemlik'te üreticilerin gerçekleştirdiği eylemlerin ardından İznik Ziraat Odası Başkanı Vedat Çakar da yazılı bir açıklama yaparak mevcut kota sisteminin acilen gözden geçirilmesi gerektiğini savundu. Çakar, bazı bölgelerde kota artış oranlarının yüzde 50 ile 65 seviyelerine kadar ulaştığını, buna karşın İznik gibi önemli üretim merkezlerinde bu oranın yüzde 10 ile 15 arasında kaldığını dile getirdi.
Kota dağılımında uygulanan kriterlerin şeffaf bir şekilde paylaşılmasını talep eden ziraat odası yönetimi, özellikle son üç yıllık ürün teslim ortalamasına dayalı sistemin üretimini artıran çiftçileri cezalandırabileceğine dikkat çekti. Üreticinin tarlasından aldığı mahsulü kooperatife tam kapasiteyle verememesinin büyük bir mağduriyet yarattığı, bu nedenle kota kısıtlamalarının esnetilmesi gerektiği vurgulandı. Çakar ayrıca yüzde 20 oranındaki yağlık zeytin kotasının tamamen kaldırılması yönündeki taleplerini de yineledi.
Artan gübre, ilaçlama, akaryakıt ve işçilik maliyetleri karşısında ezilen üreticinin elini rahatlatacak adımların atılması gerektiği her fırsatta dile getiriliyor. Çiftçiler, sadece taban fiyatların yüksek olmasının yetmediğini, aynı zamanda tarladaki tüm ürünün kooperatif tarafından kabul edilmesini sağlayacak esnek bir alım politikasının benimsenmesini istiyor. Bu durum, bugünkü toplantıdan çıkacak kararların sadece fiyat etiketinden ibaret olmayıp, geniş kapsamlı bir politika değişikliğini de içermesi beklentisini doğuruyor.
Zeytin Üreticisinin Maliyet Baskısı ve Piyasa Gerçekleri Nelerdir?
Marmara Bölgesi'ndeki zeytin üreticileri, son yıllarda tırmanışa geçen girdi maliyetleri nedeniyle oldukça zorlu bir üretim sezonu geçiriyor. Sulama giderlerinden hasat işçiliğine, zirai ilaçlardan bakım masraflarına kadar her kalemdeki artış, çiftçinin kâr marjını eritmiş durumda bulunuyor. Bu nedenle bugün açıklanacak olan alım fiyatlarının, üreticinin yıl boyunca çektiği emeğin karşılığını vermesi ve yeni sezon için bağ bahçe bakımı yapabilmesine imkan tanıyacak seviyede olması hayati önem taşıyor.
Üreticilerin dile getirdiği bir diğer önemli husus ise tarladaki ürün fiyatı ile market raflarındaki satış rakamları arasındaki devasa uçurum oluyor. Yapılan tespitlere göre, üreticide kilogramı 150 ile 200 Türk Lirası arasında alıcı bulan zeytin, tüketiciye ulaşana kadar aracı zincirler nedeniyle 700 ile 1.000 Türk Lirası gibi rakamlara ulaşabiliyor. Bu durumun hem üreticiyi hem de tüketiciyi mağdur ettiğini belirten sektör temsilcileri, aradaki makasın kapatılması için denetimlerin artırılmasını ve kooperatif benzeri yapıların piyasa düzenleyici rolünün güçlendirilmesini talep ediyor.
Piyasadaki bu dengesizlik, Marmarabirlik gibi köklü yapıların üreticiyi koruma misyonunu çok daha kritik hale getiriyor. Çiftçiler, kooperatifin açıklayacağı rakamların sadece bir alım fiyatı olmadığını, aynı zamanda serbest piyasadaki fiyat oluşumlarını dengeleyen bir kalkan işlevi gördüğünü belirtiyor. Dolayısıyla bugünkü toplantıdan çıkacak sonuçlar, önümüzdeki günlerde tüm gıda pazarındaki zeytin etiketlerini doğrudan etkileyecek ana belirleyici olacak.
Açıklanacak Fiyatlar Bölge Ekonomisini Nasıl Etkileyecek?
Bursa'nın Gemlik, Orhangazi, İznik ve Mudanya ilçeleri başta olmak üzere tüm Marmara Havzası'ndaki ekonomik hareketlilik, büyük ölçüde zeytin hasadından elde edilecek gelirle şekilleniyor. Bölge esnafından tüccarına kadar geniş bir kesim, zeytin parasının piyasaya girmesini bekliyor. Marmarabirlik'in bugün duyuracağı fiyatlar, sadece üreticinin cebine girecek parayı değil, aynı zamanda bölgedeki esnafın borç ödeme kapasitesini ve piyasadaki genel ticari canlılığı da doğrudan tayin edecek.
Açıklanması beklenen rakamların beklentilerin altında kalması durumunda, üreticilerin ürünlerini özel tüccarlara yönlendirme eğiliminin artabileceği öngörülüyor. Ancak kooperatif ortaklığının sağladığı güvence ve uzun vadeli ödeme kolaylıkları, üreticinin yine de Marmarabirlik ile çalışmayı tercih etmesinde etkili oluyor. Yönetimin bu hassasiyeti gözeterek piyasa gerçekleriyle uyumlu, tatmin edici bir tarife açıklaması bekleniyor.
Sürecin bundan sonraki aşamasında, fiyatların açıklanmasının ardından alım merkezlerindeki yoğunluğun artması ve sevkiyatların hız kazanması bekleniyor. Üreticiler, açıklanan rakamların ardından tarladaki mesailerine daha umutlu devam etmeyi arzularken, gözler bir yandan da kota sorunlarının çözümü için yönetimden gelebilecek olumlu sinyallere çevrilmiş durumda bulunuyor.
